Burgerlijk recht
Deel 1: Algemeen recht
H1: Algemene inleiding
Wat is recht
Er is geen specifieke definitie voor recht. Het omvat 4 elementen:
- Het omvat een geheel van gedragsregels en normen
- Die gedragsregels en normen dienen om het maatschappelijke leven te ordenen
- De regels worden opgelegd door de overheid
- De regels zijn afdwingbaar
Afdwingbaar via de wet recht hebben op en kunnen opeisen
Het omvat een geheel van gedragsregels en normen
- Kunnen zeer verscheiden zijn
- Kunnen diverse vormen aannemen
Bijvoorbeeld:
Verbodsbepalingen = waarbij het wordt verboden om bepaalde handelingen te stellen
Bv. een diefstal plegen
Gebodsbepalingen = waarbij het wordt verplicht om bepaalde handelingen te stellen.
Bv. de verplichting voor erfgenamen om fiscaal aangifte van de nalatenschap te doen
Sommige gedragsregels en normen bieden de mogelijkheid om er een beroep op te
doen, zonder dat dat verplicht is.
Er zijn ook regels waar niet zomaar van afgeweken kan worden.
Ze zijn van dwingend recht of van openbare orde of goede zegen.
Er zijn natuurlijk ook andere regels waar er wel perfect van afgeweken kan worden.
Ze gelden slechts als de partijen niets anders overeenkomen
Er zijn ook regels die vormvoorwaarden vastleggen voor bepaalde handelingen (bv. hoe
vindt een schenking plaats) of voor de wijze waarop procedures (bv. voor de rechtbank)
gevormd moeten worden.
,Die gedragsregels en normen dienen om het maatschappelijke leven te ordenen
De bedoeling is de gemeenschap of de samenleving te ordenen. Mochten er geen
rechtsregels zijn, dan zou er complete chaos zijn. De regels zorgen er dus voor dat er geen
wanorde heerst.
De regels worden opgelegd door de overheid
De overheid vaardigt te regels uit. Het is de overheid die, via bepaalde beslissingskanalen,
beslist welke rechtsregels uitgevaardigd zullen worden.
Er kunnen op verschillende niveaus binnen de overheid regels worden uitgevaardigd.
Bv. op het niveau van gemeente, gewest, gemeenschap, federale staat, …
De regels zijn afdwingbaar
Het is niet voldoende dat de regels uitgevaardigd worden, ze moeten ook afgedwongen
worden.
Afdwingbaar zijn = dat we beroep kunnen doen op het overheidsapparaat om ervoor te
zorgen dat de regels gerespecteerd worden. Dat overheidsapparaat is bv. de politie,
rechtbank, … die zorgen ervoor dat de regels worden nageleefd.
Bijvoorbeeld:
Daartoe zal een gerechtelijk apparaat (met rechtbanken) uitgewerkt worden om tot de
afdwinging van de regels te kunnen overgaan.
Een rechtsregel = voldoet aan de vier voorwaarden, hierboven behandeld.
Bv. iemand die een overeenkomst heeft afgesloten moet die ook naleven.
Een fatsoenregel = Wordt niet opgelegd door de overheid en is evenmin afdwingbaar.
Bv. de ongeschreven regel dat met moet proberen op tijd te zijn voor een afspraak.
,Indelingen van het recht
Het recht kan ingedeeld worden in:
- Privaatrecht
- Publiekrecht
- Andere indelingen
Privaatrecht
Het privaatrecht regelt de verhouding tussen de burgers (privaatpersonen) onderling.
Dat privaatrecht kunnen we nog eens gaan onderverdelen in:
- Burgerlijk recht
- Gerechtelijk privaatrecht
- Internationaal privaatrecht
Burgerlijk recht
Het burgerlijk recht geeft de verhouding tussen burgers weer. Het geeft regels aan m.b.t.
familiale verhoudingen, contracten tussen burgers, zakelijke rechten, …
Bv. tussen een ouder en kind, huurder en verhuurder, …
Gerechtelijk privaatrecht
Het gerechtelijk privaatrecht geeft aan hoe het gerechtelijk apparaat georganiseerd is
(welke rechtbanken zijn er, waarvoor zijn ze bevoegd, …) en op welke wijze procedures
voor de rechtbank gevoerd moeten worden.
Internationaal privaatrecht
Het internationaal privaatrecht (= IPR) geeft o.a. aan welke rechter bevoegd is en welke
rechtsregels toegepast moeten worden als er een grensoverschrijdend rechtsprobleem is.
Het maakt deel uit van het privaatrecht maar is een soort recht die niet echt regels bepaald
tussen de burgers, maar die meer verwijst naar welk recht je moet toepassen.
Het is immers niet zo dat in elk geval waarin een Belg betrokken is de Belgische
rechtbanken bevoegd zijn en het Belgische recht ook toegepast moet worden.
IPR zal niet zeggen wat je moet doen, maar zal wel kunnen zeggen van welk land je de
regels gaat moeten volgen.
, Publiekrecht
Het publiekrecht regelt de algemene belangen en heeft betrekking op de inrichting, de
werking en de onderlinge verhoudingen van de overheidsorganen en op de verhouding van
de overheid tot de burgers.
Het publiekrecht omvat 5 andere soorten recht:
- Het staatsrecht
- Het administratief recht
- Het strafrecht
- Het strafprocesrecht
- Het fiscaal recht
Het staatsrecht
Het staatsrecht omvat het geheel van regels die betrekking hebben op de inrichting en
werking van de staat en de onderlinge verhoudingen tussen de organen van de staat.
Het omvat o.a. de bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid en de
gemeenschappen en gewesten.
Het administratief recht
Het administratief recht (= het bestuursrecht) bevat de regels die nodig zijn voor de
werking van de overheidsinstanties, de manier waarop de burger zich tot de overheid kan
richten, …
Het administratief recht geeft o.a. aan hoe een bouwvergunning aangevraagd moet
worden, hoe beroep aangetekend kan worden tegen een weigering van een dergelijke
vergunning, …)
Het is eigenlijk het recht dat de werking van de administratie regelt.
Administratie is de uitvoerende macht, is de macht die beslissingen gaat omzetten in de
werkelijkheid en ervoor gaat zorgen dat ze uitgevoerd wordt.
Het strafrecht
Het strafrecht geeft aan welke gedragingen strafbaar zijn en welke sancties er tegenover
staan.
Een inbreuk op het strafrecht is een misdrijf. In het strafrecht staat dan wat de inbreuk is
en welke straf je ervoor krijgt.
Er zijn 2 begrippen in het strafrecht: misdrijven en straffen.
Deel 1: Algemeen recht
H1: Algemene inleiding
Wat is recht
Er is geen specifieke definitie voor recht. Het omvat 4 elementen:
- Het omvat een geheel van gedragsregels en normen
- Die gedragsregels en normen dienen om het maatschappelijke leven te ordenen
- De regels worden opgelegd door de overheid
- De regels zijn afdwingbaar
Afdwingbaar via de wet recht hebben op en kunnen opeisen
Het omvat een geheel van gedragsregels en normen
- Kunnen zeer verscheiden zijn
- Kunnen diverse vormen aannemen
Bijvoorbeeld:
Verbodsbepalingen = waarbij het wordt verboden om bepaalde handelingen te stellen
Bv. een diefstal plegen
Gebodsbepalingen = waarbij het wordt verplicht om bepaalde handelingen te stellen.
Bv. de verplichting voor erfgenamen om fiscaal aangifte van de nalatenschap te doen
Sommige gedragsregels en normen bieden de mogelijkheid om er een beroep op te
doen, zonder dat dat verplicht is.
Er zijn ook regels waar niet zomaar van afgeweken kan worden.
Ze zijn van dwingend recht of van openbare orde of goede zegen.
Er zijn natuurlijk ook andere regels waar er wel perfect van afgeweken kan worden.
Ze gelden slechts als de partijen niets anders overeenkomen
Er zijn ook regels die vormvoorwaarden vastleggen voor bepaalde handelingen (bv. hoe
vindt een schenking plaats) of voor de wijze waarop procedures (bv. voor de rechtbank)
gevormd moeten worden.
,Die gedragsregels en normen dienen om het maatschappelijke leven te ordenen
De bedoeling is de gemeenschap of de samenleving te ordenen. Mochten er geen
rechtsregels zijn, dan zou er complete chaos zijn. De regels zorgen er dus voor dat er geen
wanorde heerst.
De regels worden opgelegd door de overheid
De overheid vaardigt te regels uit. Het is de overheid die, via bepaalde beslissingskanalen,
beslist welke rechtsregels uitgevaardigd zullen worden.
Er kunnen op verschillende niveaus binnen de overheid regels worden uitgevaardigd.
Bv. op het niveau van gemeente, gewest, gemeenschap, federale staat, …
De regels zijn afdwingbaar
Het is niet voldoende dat de regels uitgevaardigd worden, ze moeten ook afgedwongen
worden.
Afdwingbaar zijn = dat we beroep kunnen doen op het overheidsapparaat om ervoor te
zorgen dat de regels gerespecteerd worden. Dat overheidsapparaat is bv. de politie,
rechtbank, … die zorgen ervoor dat de regels worden nageleefd.
Bijvoorbeeld:
Daartoe zal een gerechtelijk apparaat (met rechtbanken) uitgewerkt worden om tot de
afdwinging van de regels te kunnen overgaan.
Een rechtsregel = voldoet aan de vier voorwaarden, hierboven behandeld.
Bv. iemand die een overeenkomst heeft afgesloten moet die ook naleven.
Een fatsoenregel = Wordt niet opgelegd door de overheid en is evenmin afdwingbaar.
Bv. de ongeschreven regel dat met moet proberen op tijd te zijn voor een afspraak.
,Indelingen van het recht
Het recht kan ingedeeld worden in:
- Privaatrecht
- Publiekrecht
- Andere indelingen
Privaatrecht
Het privaatrecht regelt de verhouding tussen de burgers (privaatpersonen) onderling.
Dat privaatrecht kunnen we nog eens gaan onderverdelen in:
- Burgerlijk recht
- Gerechtelijk privaatrecht
- Internationaal privaatrecht
Burgerlijk recht
Het burgerlijk recht geeft de verhouding tussen burgers weer. Het geeft regels aan m.b.t.
familiale verhoudingen, contracten tussen burgers, zakelijke rechten, …
Bv. tussen een ouder en kind, huurder en verhuurder, …
Gerechtelijk privaatrecht
Het gerechtelijk privaatrecht geeft aan hoe het gerechtelijk apparaat georganiseerd is
(welke rechtbanken zijn er, waarvoor zijn ze bevoegd, …) en op welke wijze procedures
voor de rechtbank gevoerd moeten worden.
Internationaal privaatrecht
Het internationaal privaatrecht (= IPR) geeft o.a. aan welke rechter bevoegd is en welke
rechtsregels toegepast moeten worden als er een grensoverschrijdend rechtsprobleem is.
Het maakt deel uit van het privaatrecht maar is een soort recht die niet echt regels bepaald
tussen de burgers, maar die meer verwijst naar welk recht je moet toepassen.
Het is immers niet zo dat in elk geval waarin een Belg betrokken is de Belgische
rechtbanken bevoegd zijn en het Belgische recht ook toegepast moet worden.
IPR zal niet zeggen wat je moet doen, maar zal wel kunnen zeggen van welk land je de
regels gaat moeten volgen.
, Publiekrecht
Het publiekrecht regelt de algemene belangen en heeft betrekking op de inrichting, de
werking en de onderlinge verhoudingen van de overheidsorganen en op de verhouding van
de overheid tot de burgers.
Het publiekrecht omvat 5 andere soorten recht:
- Het staatsrecht
- Het administratief recht
- Het strafrecht
- Het strafprocesrecht
- Het fiscaal recht
Het staatsrecht
Het staatsrecht omvat het geheel van regels die betrekking hebben op de inrichting en
werking van de staat en de onderlinge verhoudingen tussen de organen van de staat.
Het omvat o.a. de bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid en de
gemeenschappen en gewesten.
Het administratief recht
Het administratief recht (= het bestuursrecht) bevat de regels die nodig zijn voor de
werking van de overheidsinstanties, de manier waarop de burger zich tot de overheid kan
richten, …
Het administratief recht geeft o.a. aan hoe een bouwvergunning aangevraagd moet
worden, hoe beroep aangetekend kan worden tegen een weigering van een dergelijke
vergunning, …)
Het is eigenlijk het recht dat de werking van de administratie regelt.
Administratie is de uitvoerende macht, is de macht die beslissingen gaat omzetten in de
werkelijkheid en ervoor gaat zorgen dat ze uitgevoerd wordt.
Het strafrecht
Het strafrecht geeft aan welke gedragingen strafbaar zijn en welke sancties er tegenover
staan.
Een inbreuk op het strafrecht is een misdrijf. In het strafrecht staat dan wat de inbreuk is
en welke straf je ervoor krijgt.
Er zijn 2 begrippen in het strafrecht: misdrijven en straffen.
