Inhoudstabel dieetleer
Samenvatting dieetleer 1 _____________________________________________________ 2
H0: Inleidende begrippen _________________________________________________________ 2
H1: Voeding bij cardiovasculaire aandoeningen _______________________________________ 3
Het cardiovasculair risicomanagement _____________________________________________ 3
Voeding bij hypertensie _________________________________________________________ 5
Voeding bij hyperlipidemie _____________________________________________________ 10
H2: Voeding bij overgewicht en obesitas ____________________________________________ 18
Het energiebeperkt dieet _______________________________________________________ 27
Het very low calorie diet (VLCD) __________________________________________________ 28
H3: Voeding bij bariatrische/metabole ingrepen _____________________________________ 31
H4: Voeding bij het metabool syndroom ____________________________________________ 37
Samenvatting dieetleer 2 ____________________________________________________ 41
H1: Eiwitbeperking _____________________________________________________________ 41
H2: COPD _____________________________________________________________________ 42
H3: Diabetes Mellitus ___________________________________________________________ 46
Prediabetes__________________________________________________________________ 48
De algemene behandeling van Diabetes Mellitus ____________________________________ 49
Behandeling diabetes type 1 ____________________________________________________ 54
Behandeling diabetes type 2 ____________________________________________________ 56
Zwangerschap en diabetes______________________________________________________ 58
Diabetes en ouderen __________________________________________________________ 60
Varia _______________________________________________________________________ 61
H4: Voedingszorg bij gastro-intestinale problemen ___________________________________ 62
Licht verteerbaar dieet _________________________________________________________ 64
Vetbeperkt dieet ______________________________________________________________ 64
Vezelrijk dieet ________________________________________________________________ 64
Restenarm dieet ______________________________________________________________ 65
Lactosebeperking _____________________________________________________________ 66
Problemen aan de mond- en keelholte ____________________________________________ 67
Problemen aan de slokdarm ____________________________________________________ 69
Problemen aan de maag _______________________________________________________ 70
Problemen aan de galblaas, galwegen en lever _____________________________________ 73
Problemen aan de dunne en dikke darm ___________________________________________ 76
Problemen aan de pancreas _____________________________________________________ 79
H5: Gewijzigde consistentie ______________________________________________________ 80
Het slikproces ________________________________________________________________ 81
Het gestoord slikproces ________________________________________________________ 81
Behandeling bij voeding met een gewijzigde consistentie ______________________________ 83
Samenvatting dieetleer 3 ____________________________________________________ 87
H1: energiebehoefte bepalen _____________________________________________________ 87
H2: malnutrie/ondervoeding _____________________________________________________ 89
1
, De screening _________________________________________________________________ 96
De behandeling _____________________________________________________________ 100
Decubitus __________________________________________________________________ 104
H3: klinische voeding __________________________________________________________ 106
Enterale voeding per os _______________________________________________________ 107
Enterale voeding via sonde ____________________________________________________ 108
Parenterale voeding __________________________________________________________ 113
H4: oncologie_________________________________________________________________ 118
Dieetbehandeling ____________________________________________________________ 123
H5: FODMAP _________________________________________________________________ 130
In de praktijk________________________________________________________________ 137
H6: nefrologische aandoeningen _________________________________________________ 138
Dieetaanpassingen bij nefrologische aandoeningen _________________________________ 143
Nierfunctievervangende therapie _______________________________________________ 145
Klinische voeding ____________________________________________________________ 150
Jicht ______________________________________________________________________ 151
Nierstenen _________________________________________________________________ 153
H7: allergieën ________________________________________________________________ 154
H8: voedingszorg bij specifieke aandoeningen ______________________________________ 161
ALS _______________________________________________________________________ 161
MS _______________________________________________________________________ 162
Reumatoïde Artritis __________________________________________________________ 162
Brandwonden _______________________________________________________________ 164
HIV of AIDS _________________________________________________________________ 166
Parkinson __________________________________________________________________ 168
H9: MCT- en ketogeen dieet _____________________________________________________ 169
MCT dieet __________________________________________________________________ 169
Ketogeen dieet ______________________________________________________________ 171
H10: voedingszorg bij psychiatrische aandoeningen en afhankelijkheid __________________ 172
Voedingsgerelateerde psychiatrische aandoeningen ________________________________ 172
Andere psychiatrische aandoeningen ____________________________________________ 173
De interactie van voeding met medicatie _________________________________________ 174
Drug- en alcoholafhankelijkheid ________________________________________________ 175
Samenvatting dieetleer 1
H0: Inleidende begrippen
Dieetleer = de praktische toepassing van voeding bij de profylaxe (preventie) en behandeling van
ziekten.
Een dieet = een voeding die om medische redenen aan specifieke eisen moet voldoen ten behoeve
van een individu. → Een dieet is geen voedingsadvies!
Vb.: natriumbeperkt dieet
Dieetadvies = theoretische aanbevelingen betreffende de voeding voor een individu
Vb.: max. 2000mg Na/dag
2
,Voedingsadvies = praktische aanbevelingen betreffende voeding voor een individu
Vb.: het vermijden van gerookte vleeswaren
Diëten worden benoemd naar de aanpassing in het gehalte aan (voedings)stoffen, de aanpassingen
worden afgeleid van de aanbevolen hoeveelheden en niet van wat iemand gewend is te eten.
H1: Voeding bij
cardiovasculaire
aandoeningen
Het cardiovasculair risicomanagement
= Hierbij bereken je hoeveel procent kans een patiënt heeft op cardiovasculaire sterfte op 10 jaar.
De risicofactoren (= geven een verhoogde kans op het ontwikkelen van cardiovasculaire
aandoeningen) van cardiovasculaire aandoeningen:
Niet corrigeerbare Klinisch corrigeerbare Biochemisch Leeftsijl risicofactoren
risicofactoren risicofactoren corrigeerbare RF
Geslacht Hypertensie Hypercholesterolemie Onevenwichtige
voeding
Leeftijd: mannen Obesitas Gestegen Fysieke activiteit
beschermd tot 45j en lipoproteïne a
vrouwen tot 55j
Genetische factoren Verhoogd LDL c-reactieve proteïne = Roken: verhoogt de
acuut fase eiwit kans op een
hartinfarct x 5
Familiale Hypertriglyceridemie Homocysteïne = AZ Stress
antecedenten dat kans op
hartinfarct verhoogt
x3
Menopauzale status Diabetes Mellitus: Fibrinogeen =
verhoogt de kans op een stollingsfactor dat
beroerte x2 bij mannen verhoogd bij
en x4 bij vrouwen ontstekingen
Niet corrigeerbaar = hier kan je niets aan doen.
Corrigeerbaar = hier kan je nog iets aan doen.
Biochemisch corrigeerbare risicofactoren = waarden in het bloed
Het berekenen van het risico op cardiovasculaire sterfte binnen de 10 jaar is a.d.h.v.:
- De leeftijd: bij patiënten boven de 48 jaar!
- Het geslacht
- Het rookgedrag
- De bloeddruk
- Het totaal cholesterol → omrekenen van mg/dl naar mmol/L = mg/dl delen door 38,67 (vaste
waarde)
Wanneer gebruiken we de risicobepaling?
= Om patiënten attent te maken op hun risico op cardiovasculaire sterfte en wat ze eventueel
kunnen aanpassen om risico te verminderen en om een optimale behandeling van patiënten met een
verhoogd risico te bevorderen.
3
, We berekenen het cardiovasculair risico a.d.h.v. de SCORE tabel:
Voorbeeld: man, 56 jaar, rookt, 135/85, TC 188 mg/ dl (4,7 mmol/l) = score van 4-5%
Stel dat deze man stopt met roken? Hoeveel is zijn risico nog? 2%
Stel dat hij blijft roken en op deze manier verder blijft leven, wat is zijn risico na 10 jaar? 10 – 11%
Er is ook een digitale tool namelijk ‘heartscore’ → zie ppt presentatie!
Het risico op cardiovasculaire aandoeningen is groter indien:
➢ Er bloedverwanten in de 1ste graad (ouders) op jonge leeftijd cardiovasculaire aandoeningen
gehad hebben
➢ Zwaarlijvigheid en sedentair leven
➢ Symptomen van een ontsteking
➢ Pre-diabetes
4
Samenvatting dieetleer 1 _____________________________________________________ 2
H0: Inleidende begrippen _________________________________________________________ 2
H1: Voeding bij cardiovasculaire aandoeningen _______________________________________ 3
Het cardiovasculair risicomanagement _____________________________________________ 3
Voeding bij hypertensie _________________________________________________________ 5
Voeding bij hyperlipidemie _____________________________________________________ 10
H2: Voeding bij overgewicht en obesitas ____________________________________________ 18
Het energiebeperkt dieet _______________________________________________________ 27
Het very low calorie diet (VLCD) __________________________________________________ 28
H3: Voeding bij bariatrische/metabole ingrepen _____________________________________ 31
H4: Voeding bij het metabool syndroom ____________________________________________ 37
Samenvatting dieetleer 2 ____________________________________________________ 41
H1: Eiwitbeperking _____________________________________________________________ 41
H2: COPD _____________________________________________________________________ 42
H3: Diabetes Mellitus ___________________________________________________________ 46
Prediabetes__________________________________________________________________ 48
De algemene behandeling van Diabetes Mellitus ____________________________________ 49
Behandeling diabetes type 1 ____________________________________________________ 54
Behandeling diabetes type 2 ____________________________________________________ 56
Zwangerschap en diabetes______________________________________________________ 58
Diabetes en ouderen __________________________________________________________ 60
Varia _______________________________________________________________________ 61
H4: Voedingszorg bij gastro-intestinale problemen ___________________________________ 62
Licht verteerbaar dieet _________________________________________________________ 64
Vetbeperkt dieet ______________________________________________________________ 64
Vezelrijk dieet ________________________________________________________________ 64
Restenarm dieet ______________________________________________________________ 65
Lactosebeperking _____________________________________________________________ 66
Problemen aan de mond- en keelholte ____________________________________________ 67
Problemen aan de slokdarm ____________________________________________________ 69
Problemen aan de maag _______________________________________________________ 70
Problemen aan de galblaas, galwegen en lever _____________________________________ 73
Problemen aan de dunne en dikke darm ___________________________________________ 76
Problemen aan de pancreas _____________________________________________________ 79
H5: Gewijzigde consistentie ______________________________________________________ 80
Het slikproces ________________________________________________________________ 81
Het gestoord slikproces ________________________________________________________ 81
Behandeling bij voeding met een gewijzigde consistentie ______________________________ 83
Samenvatting dieetleer 3 ____________________________________________________ 87
H1: energiebehoefte bepalen _____________________________________________________ 87
H2: malnutrie/ondervoeding _____________________________________________________ 89
1
, De screening _________________________________________________________________ 96
De behandeling _____________________________________________________________ 100
Decubitus __________________________________________________________________ 104
H3: klinische voeding __________________________________________________________ 106
Enterale voeding per os _______________________________________________________ 107
Enterale voeding via sonde ____________________________________________________ 108
Parenterale voeding __________________________________________________________ 113
H4: oncologie_________________________________________________________________ 118
Dieetbehandeling ____________________________________________________________ 123
H5: FODMAP _________________________________________________________________ 130
In de praktijk________________________________________________________________ 137
H6: nefrologische aandoeningen _________________________________________________ 138
Dieetaanpassingen bij nefrologische aandoeningen _________________________________ 143
Nierfunctievervangende therapie _______________________________________________ 145
Klinische voeding ____________________________________________________________ 150
Jicht ______________________________________________________________________ 151
Nierstenen _________________________________________________________________ 153
H7: allergieën ________________________________________________________________ 154
H8: voedingszorg bij specifieke aandoeningen ______________________________________ 161
ALS _______________________________________________________________________ 161
MS _______________________________________________________________________ 162
Reumatoïde Artritis __________________________________________________________ 162
Brandwonden _______________________________________________________________ 164
HIV of AIDS _________________________________________________________________ 166
Parkinson __________________________________________________________________ 168
H9: MCT- en ketogeen dieet _____________________________________________________ 169
MCT dieet __________________________________________________________________ 169
Ketogeen dieet ______________________________________________________________ 171
H10: voedingszorg bij psychiatrische aandoeningen en afhankelijkheid __________________ 172
Voedingsgerelateerde psychiatrische aandoeningen ________________________________ 172
Andere psychiatrische aandoeningen ____________________________________________ 173
De interactie van voeding met medicatie _________________________________________ 174
Drug- en alcoholafhankelijkheid ________________________________________________ 175
Samenvatting dieetleer 1
H0: Inleidende begrippen
Dieetleer = de praktische toepassing van voeding bij de profylaxe (preventie) en behandeling van
ziekten.
Een dieet = een voeding die om medische redenen aan specifieke eisen moet voldoen ten behoeve
van een individu. → Een dieet is geen voedingsadvies!
Vb.: natriumbeperkt dieet
Dieetadvies = theoretische aanbevelingen betreffende de voeding voor een individu
Vb.: max. 2000mg Na/dag
2
,Voedingsadvies = praktische aanbevelingen betreffende voeding voor een individu
Vb.: het vermijden van gerookte vleeswaren
Diëten worden benoemd naar de aanpassing in het gehalte aan (voedings)stoffen, de aanpassingen
worden afgeleid van de aanbevolen hoeveelheden en niet van wat iemand gewend is te eten.
H1: Voeding bij
cardiovasculaire
aandoeningen
Het cardiovasculair risicomanagement
= Hierbij bereken je hoeveel procent kans een patiënt heeft op cardiovasculaire sterfte op 10 jaar.
De risicofactoren (= geven een verhoogde kans op het ontwikkelen van cardiovasculaire
aandoeningen) van cardiovasculaire aandoeningen:
Niet corrigeerbare Klinisch corrigeerbare Biochemisch Leeftsijl risicofactoren
risicofactoren risicofactoren corrigeerbare RF
Geslacht Hypertensie Hypercholesterolemie Onevenwichtige
voeding
Leeftijd: mannen Obesitas Gestegen Fysieke activiteit
beschermd tot 45j en lipoproteïne a
vrouwen tot 55j
Genetische factoren Verhoogd LDL c-reactieve proteïne = Roken: verhoogt de
acuut fase eiwit kans op een
hartinfarct x 5
Familiale Hypertriglyceridemie Homocysteïne = AZ Stress
antecedenten dat kans op
hartinfarct verhoogt
x3
Menopauzale status Diabetes Mellitus: Fibrinogeen =
verhoogt de kans op een stollingsfactor dat
beroerte x2 bij mannen verhoogd bij
en x4 bij vrouwen ontstekingen
Niet corrigeerbaar = hier kan je niets aan doen.
Corrigeerbaar = hier kan je nog iets aan doen.
Biochemisch corrigeerbare risicofactoren = waarden in het bloed
Het berekenen van het risico op cardiovasculaire sterfte binnen de 10 jaar is a.d.h.v.:
- De leeftijd: bij patiënten boven de 48 jaar!
- Het geslacht
- Het rookgedrag
- De bloeddruk
- Het totaal cholesterol → omrekenen van mg/dl naar mmol/L = mg/dl delen door 38,67 (vaste
waarde)
Wanneer gebruiken we de risicobepaling?
= Om patiënten attent te maken op hun risico op cardiovasculaire sterfte en wat ze eventueel
kunnen aanpassen om risico te verminderen en om een optimale behandeling van patiënten met een
verhoogd risico te bevorderen.
3
, We berekenen het cardiovasculair risico a.d.h.v. de SCORE tabel:
Voorbeeld: man, 56 jaar, rookt, 135/85, TC 188 mg/ dl (4,7 mmol/l) = score van 4-5%
Stel dat deze man stopt met roken? Hoeveel is zijn risico nog? 2%
Stel dat hij blijft roken en op deze manier verder blijft leven, wat is zijn risico na 10 jaar? 10 – 11%
Er is ook een digitale tool namelijk ‘heartscore’ → zie ppt presentatie!
Het risico op cardiovasculaire aandoeningen is groter indien:
➢ Er bloedverwanten in de 1ste graad (ouders) op jonge leeftijd cardiovasculaire aandoeningen
gehad hebben
➢ Zwaarlijvigheid en sedentair leven
➢ Symptomen van een ontsteking
➢ Pre-diabetes
4
