HULPVERLENING EN
CULTURELE DIVERSITEIT
Hanne Boons
2021-2022
,1 Inhoud
2 Casusanalyse 1................................................................................................................................. 8
2.1 Inleiding ................................................................................................................................... 9
2.2 Casusanalyse ........................................................................................................................... 9
2.2.1 Toeleiding naar geestelijke gezondheidszorg................................................................ 10
2.2.2 Diagnostische beeldvorming ......................................................................................... 10
2.2.3 Therapeutische interventies.......................................................................................... 11
2.2.4 Therapeutische relatie................................................................................................... 11
3 Kennisclip 1: Culturele Psychologie: Wat is het en waarom hebben we het nodig? .................... 12
3.1 DEEL 1: Wat is cultuur? ......................................................................................................... 12
3.1.1 Een werkdefinitie… ........................................................................................................ 12
3.2 DEEL 2: Wat is culturele psychologie? ................................................................................... 13
3.2.1 Vergelijking algemene psychologie ............................................................................... 13
3.2.2 Mutual constitution ....................................................................................................... 14
3.3 DEEL 3: Waarom hebben we culturele psychologie nodig? .................................................. 15
4 Kennisclip 2: Culturele verschillen in zelf-concept ........................................................................ 16
4.1 DEEL 1: Mr, myself and I – culturele verschillen in zelf ......................................................... 16
4.1.1 Zelf-concept en modellen van zelf? .............................................................................. 16
4.1.2 Onafhankelijke context ................................................................................................. 16
4.1.3 Interafhankelijke context .............................................................................................. 17
5 Kennisclip 3: Culturele verschillen in motivatie en agency ........................................................... 19
5.1 DEEL 1: Voor wie of wat doe je het? Culturele verschillen in motivatie ............................... 19
5.1.1 Wanneer blijven doorgaan? .......................................................................................... 19
5.1.2 Voor jou of voor mij? ..................................................................................................... 19
5.2 DEEL 2: Some action, please! Cultuele verschillen in agency................................................ 21
5.2.1 Gebrek aan agency? ...................................................................................................... 21
5.2.2 Verschillende vormen van agency ................................................................................. 21
5.2.3 Kiezen of niet? ............................................................................................................... 23
6 Kennisclip 4: Culturele verschillen in perceptie en cognitie.......................................................... 24
6.1 DEEL 1: I spy with my little eye – Een andere kijk op de wereld ........................................... 24
6.1.1 Zelfde wereld, andere perceptie ................................................................................... 24
6.2 DEEL 2: Niet zo fundamenteel – De wereld anders begrijpen .............................................. 25
6.2.1 Zelfde wereld, andere attributie ................................................................................... 25
7 Interactieve les 1: “Universality without uniformity”, hoe gaan we daar best mee om in de
praktijk? ................................................................................................................................................. 26
7.1 DEEL 1: Hoe vatten we kernboodschap uit Cultuur psychologische studies samen ............. 26
1
, 7.1.1 Universality without uniformity .................................................................................... 26
7.2 DEEL 2: Wat is de positie van een individu in de culturele wereld en welke inzichten nemen
we daaruit mee?................................................................................................................................ 27
7.2.1 Opdracht ........................................................................................................................ 27
7.2.2 Implicaties ..................................................................................................................... 27
7.2.3 Allemaal hetzelfde én verschillend................................................................................ 29
7.3 DEEL 3: Wat zijn dan ‘nuttige’ competenties voor de interculturele hulpverlening ............. 29
8 Kennisclip 1: Hoe kunnen we samen cultuur doen: de ‘enculturalisatie’ van kinderen ............... 31
8.1 DEEL 1: Mama Mia! Culturele verschillen in dagelijkse ouderlijke praktijken ...................... 31
8.1.1 Ouderlijke praktijken ..................................................................................................... 31
8.1.2 Ouderlijke etnotheorieën .............................................................................................. 32
8.2 DEEL 2: Een kind van je ouders. Hoe ouder-kind interacties mee vorm geven aan de psyche
32
8.2.1 Perceptie en cognitie ..................................................................................................... 32
8.2.2 Zelf-concept ................................................................................................................... 33
8.2.3 Emoties .......................................................................................................................... 33
8.3 DEEL 3: Een kind van de wereld. Hoe instituties en producten mee vorm geven aan de
psyche 34
8.3.1 Zelf-concept & emoties ................................................................................................. 34
8.3.2 Emoties .......................................................................................................................... 34
8.3.3 Ook in de volwassen wereld .......................................................................................... 34
8.3.4 We doen dus allemaal cultuur....................................................................................... 35
9 Kennisclip 2: Hoe we samen aan cultuur doen: emoties in interacties ........................................ 36
9.1 PART 1: Why study emotions and culture? ........................................................................... 36
9.2 PART 2: Do people do emotions differently in social interactions? ...................................... 37
10 Kennisclip 3: Cultuur en welzijn: Fysieke gezondheid en het voorbeeld van Traditional Chinese
Medicine ................................................................................................................................................ 38
10.1 DEEL 1: Algemene versus cultuur-sensitieve benadering van fysiek welzijn ........................ 38
10.1.1 Algemene geneeskunde ................................................................................................ 38
10.1.2 Antropologische geneeskunde ...................................................................................... 38
10.2 DEEL 2: Verschillende culturele modellen van fysieke gezondheid ...................................... 38
10.2.1 Biomedisch model van gezondheid ............................................................................... 38
10.2.2 Verschillende Westerse modellen ................................................................................. 39
10.2.3 Chinees model van gezondheid..................................................................................... 39
10.3 DEEL 3: Botsingen in culturele modellen van fysieke gezondheid ........................................ 40
10.3.1 Cultural clashes? ............................................................................................................ 40
2
, 11 Kennisclip 4: Cultuur en welzijn: Mentale gezondheid en het voorbeeld van het Kanaka Maoli
model 42
11.1 DEEL 1: Algemene versus cultuur-sensitieve benadering van mentaal welzijn .................... 42
11.1.1 Definities........................................................................................................................ 42
11.2 DEEL 2: Over normaliteit en andere aandoeningen* - Culturele modellen van geestelijke
gezondheid ........................................................................................................................................ 42
11.2.1 Biomedisch model van mentale gezondheid ................................................................ 42
11.2.2 Kanaka Maoli model van mentale gezondheid ............................................................. 43
11.2.3 Mediteraans model van mentale gezondheid .............................................................. 44
11.2.4 Bezit van geesten – Midden-Oosten/Afrika .................................................................. 44
11.3 DEEL 3: Botsingen in culturele modellen van mentale gezondheid ...................................... 44
12 Interactieve les 2: Culturele modellen en cycli van ziekte en gezondheid – inzichten voor de
praktijk................................................................................................................................................... 45
12.1 DEEL 1: Welke aspecten van (mentaal) welzijn zijn gelijk / verschillend over verschillende
culturen? ........................................................................................................................................... 45
12.1.1 Symptoom, syndroom & idioom ................................................................................... 45
12.1.2 Introductie van de nieuwe stoornissen ......................................................................... 46
12.1.3 Marketing van nieuwe labels en remedies ................................................................... 47
12.1.4 Opdringen van behandelmethodes ............................................................................... 47
12.2 DEEL 2: Hoe situeren we (mentale) ziekte en gezondheid in culturele cycli en welke
inzichten levert dat op? ..................................................................................................................... 48
12.2.1 Culturele cyclus van mentale gezondheid ..................................................................... 48
12.2.2 Implicaties ..................................................................................................................... 49
12.3 DEEL 3: Wat zijn dan ‘nuttige’ competenties voor de interculturele hulpverlening? ........... 49
12.3.1 Problematische behandelrelatie ipv patiënt! ................................................................ 49
12.3.2 Cultureel geïnformeerd ................................................................................................. 49
12.3.3 Niet wetend ................................................................................................................... 50
12.3.4 Cultural formulation intervieus (Week 8!) .................................................................... 50
13 Kennisclip 1: Factsheets: Migratie ............................................................................................. 51
13.1 Video...................................................................................................................................... 51
13.2 Asylum and migration in the EU: facts and figures ............................................................... 51
13.3 Quiz........................................................................................................................................ 52
14 Kennisclip 2: Een traditionele kijk op acculturatie .................................................................... 54
14.1 DEEL 1: Definitie en conceptualisatie van acculturatie ......................................................... 54
14.2 DEEL 2: Traditionele focus van ondezoek op attitudes en identiteit .................................... 55
14.3 DEEL 3: Verschillende acculturatie modellen: 1-2 dimensioneel en contextueel ................. 56
14.3.1 1-dimensioneel model .................................................................................................. 56
3
CULTURELE DIVERSITEIT
Hanne Boons
2021-2022
,1 Inhoud
2 Casusanalyse 1................................................................................................................................. 8
2.1 Inleiding ................................................................................................................................... 9
2.2 Casusanalyse ........................................................................................................................... 9
2.2.1 Toeleiding naar geestelijke gezondheidszorg................................................................ 10
2.2.2 Diagnostische beeldvorming ......................................................................................... 10
2.2.3 Therapeutische interventies.......................................................................................... 11
2.2.4 Therapeutische relatie................................................................................................... 11
3 Kennisclip 1: Culturele Psychologie: Wat is het en waarom hebben we het nodig? .................... 12
3.1 DEEL 1: Wat is cultuur? ......................................................................................................... 12
3.1.1 Een werkdefinitie… ........................................................................................................ 12
3.2 DEEL 2: Wat is culturele psychologie? ................................................................................... 13
3.2.1 Vergelijking algemene psychologie ............................................................................... 13
3.2.2 Mutual constitution ....................................................................................................... 14
3.3 DEEL 3: Waarom hebben we culturele psychologie nodig? .................................................. 15
4 Kennisclip 2: Culturele verschillen in zelf-concept ........................................................................ 16
4.1 DEEL 1: Mr, myself and I – culturele verschillen in zelf ......................................................... 16
4.1.1 Zelf-concept en modellen van zelf? .............................................................................. 16
4.1.2 Onafhankelijke context ................................................................................................. 16
4.1.3 Interafhankelijke context .............................................................................................. 17
5 Kennisclip 3: Culturele verschillen in motivatie en agency ........................................................... 19
5.1 DEEL 1: Voor wie of wat doe je het? Culturele verschillen in motivatie ............................... 19
5.1.1 Wanneer blijven doorgaan? .......................................................................................... 19
5.1.2 Voor jou of voor mij? ..................................................................................................... 19
5.2 DEEL 2: Some action, please! Cultuele verschillen in agency................................................ 21
5.2.1 Gebrek aan agency? ...................................................................................................... 21
5.2.2 Verschillende vormen van agency ................................................................................. 21
5.2.3 Kiezen of niet? ............................................................................................................... 23
6 Kennisclip 4: Culturele verschillen in perceptie en cognitie.......................................................... 24
6.1 DEEL 1: I spy with my little eye – Een andere kijk op de wereld ........................................... 24
6.1.1 Zelfde wereld, andere perceptie ................................................................................... 24
6.2 DEEL 2: Niet zo fundamenteel – De wereld anders begrijpen .............................................. 25
6.2.1 Zelfde wereld, andere attributie ................................................................................... 25
7 Interactieve les 1: “Universality without uniformity”, hoe gaan we daar best mee om in de
praktijk? ................................................................................................................................................. 26
7.1 DEEL 1: Hoe vatten we kernboodschap uit Cultuur psychologische studies samen ............. 26
1
, 7.1.1 Universality without uniformity .................................................................................... 26
7.2 DEEL 2: Wat is de positie van een individu in de culturele wereld en welke inzichten nemen
we daaruit mee?................................................................................................................................ 27
7.2.1 Opdracht ........................................................................................................................ 27
7.2.2 Implicaties ..................................................................................................................... 27
7.2.3 Allemaal hetzelfde én verschillend................................................................................ 29
7.3 DEEL 3: Wat zijn dan ‘nuttige’ competenties voor de interculturele hulpverlening ............. 29
8 Kennisclip 1: Hoe kunnen we samen cultuur doen: de ‘enculturalisatie’ van kinderen ............... 31
8.1 DEEL 1: Mama Mia! Culturele verschillen in dagelijkse ouderlijke praktijken ...................... 31
8.1.1 Ouderlijke praktijken ..................................................................................................... 31
8.1.2 Ouderlijke etnotheorieën .............................................................................................. 32
8.2 DEEL 2: Een kind van je ouders. Hoe ouder-kind interacties mee vorm geven aan de psyche
32
8.2.1 Perceptie en cognitie ..................................................................................................... 32
8.2.2 Zelf-concept ................................................................................................................... 33
8.2.3 Emoties .......................................................................................................................... 33
8.3 DEEL 3: Een kind van de wereld. Hoe instituties en producten mee vorm geven aan de
psyche 34
8.3.1 Zelf-concept & emoties ................................................................................................. 34
8.3.2 Emoties .......................................................................................................................... 34
8.3.3 Ook in de volwassen wereld .......................................................................................... 34
8.3.4 We doen dus allemaal cultuur....................................................................................... 35
9 Kennisclip 2: Hoe we samen aan cultuur doen: emoties in interacties ........................................ 36
9.1 PART 1: Why study emotions and culture? ........................................................................... 36
9.2 PART 2: Do people do emotions differently in social interactions? ...................................... 37
10 Kennisclip 3: Cultuur en welzijn: Fysieke gezondheid en het voorbeeld van Traditional Chinese
Medicine ................................................................................................................................................ 38
10.1 DEEL 1: Algemene versus cultuur-sensitieve benadering van fysiek welzijn ........................ 38
10.1.1 Algemene geneeskunde ................................................................................................ 38
10.1.2 Antropologische geneeskunde ...................................................................................... 38
10.2 DEEL 2: Verschillende culturele modellen van fysieke gezondheid ...................................... 38
10.2.1 Biomedisch model van gezondheid ............................................................................... 38
10.2.2 Verschillende Westerse modellen ................................................................................. 39
10.2.3 Chinees model van gezondheid..................................................................................... 39
10.3 DEEL 3: Botsingen in culturele modellen van fysieke gezondheid ........................................ 40
10.3.1 Cultural clashes? ............................................................................................................ 40
2
, 11 Kennisclip 4: Cultuur en welzijn: Mentale gezondheid en het voorbeeld van het Kanaka Maoli
model 42
11.1 DEEL 1: Algemene versus cultuur-sensitieve benadering van mentaal welzijn .................... 42
11.1.1 Definities........................................................................................................................ 42
11.2 DEEL 2: Over normaliteit en andere aandoeningen* - Culturele modellen van geestelijke
gezondheid ........................................................................................................................................ 42
11.2.1 Biomedisch model van mentale gezondheid ................................................................ 42
11.2.2 Kanaka Maoli model van mentale gezondheid ............................................................. 43
11.2.3 Mediteraans model van mentale gezondheid .............................................................. 44
11.2.4 Bezit van geesten – Midden-Oosten/Afrika .................................................................. 44
11.3 DEEL 3: Botsingen in culturele modellen van mentale gezondheid ...................................... 44
12 Interactieve les 2: Culturele modellen en cycli van ziekte en gezondheid – inzichten voor de
praktijk................................................................................................................................................... 45
12.1 DEEL 1: Welke aspecten van (mentaal) welzijn zijn gelijk / verschillend over verschillende
culturen? ........................................................................................................................................... 45
12.1.1 Symptoom, syndroom & idioom ................................................................................... 45
12.1.2 Introductie van de nieuwe stoornissen ......................................................................... 46
12.1.3 Marketing van nieuwe labels en remedies ................................................................... 47
12.1.4 Opdringen van behandelmethodes ............................................................................... 47
12.2 DEEL 2: Hoe situeren we (mentale) ziekte en gezondheid in culturele cycli en welke
inzichten levert dat op? ..................................................................................................................... 48
12.2.1 Culturele cyclus van mentale gezondheid ..................................................................... 48
12.2.2 Implicaties ..................................................................................................................... 49
12.3 DEEL 3: Wat zijn dan ‘nuttige’ competenties voor de interculturele hulpverlening? ........... 49
12.3.1 Problematische behandelrelatie ipv patiënt! ................................................................ 49
12.3.2 Cultureel geïnformeerd ................................................................................................. 49
12.3.3 Niet wetend ................................................................................................................... 50
12.3.4 Cultural formulation intervieus (Week 8!) .................................................................... 50
13 Kennisclip 1: Factsheets: Migratie ............................................................................................. 51
13.1 Video...................................................................................................................................... 51
13.2 Asylum and migration in the EU: facts and figures ............................................................... 51
13.3 Quiz........................................................................................................................................ 52
14 Kennisclip 2: Een traditionele kijk op acculturatie .................................................................... 54
14.1 DEEL 1: Definitie en conceptualisatie van acculturatie ......................................................... 54
14.2 DEEL 2: Traditionele focus van ondezoek op attitudes en identiteit .................................... 55
14.3 DEEL 3: Verschillende acculturatie modellen: 1-2 dimensioneel en contextueel ................. 56
14.3.1 1-dimensioneel model .................................................................................................. 56
3
