Samenvatting Sociaal Recht
Inleiding tot het sociaal recht
Wat is sociaal recht?
Sociale wetgeving?
• Geen duidelijk afgebakend geheel
o Onoverzichtelijk → meerdere rechtsbronnen:
▪ Wetten – decreten – ordonnanties
• Bv. Arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978
▪ Koninklijke besluiten – ministeriële besluiten
▪ Rechtspraak – rechtsleer – gewoonte – gebruik
▪ Collectieve arbeidsovereenkomsten (“CAO’s”)
• Contract voor een groep van werknemers en werkgevers
• Kan op niveau zijn van sector of onderneming
o Onderneming: gelden voor alle werknemers in de onderneming
o Sector: alle werknemers en werkgevers → voedingssector , zorgsector,
textiel, ..
o Minimumlonen worden besproken
▪ Arbeidsreglement
• Wettelijk verplicht vanaf werkgever 1 werknemer in dienst heeft + arbeidsplaats
hebben
o Document bepalend binnen de onderneming
▪ Arbeidsovereenkomst
• Individueel
• Loon: brutoloon + extralegale voordelen
o Bedrijfswagen + tankkaart + kilometervergoeding
o Maaltijdcheques (dient voor etenswaren): nettowaarden (geen RSZ op te
betalen)
o Eco-cheques: sociaal voordeliger op belasting vlak –> meer nettoloon
• Constant onderhevig aan evolutie
o Voorbeelden
▪ Sociaal strafwetboek (2011)
▪ Eenheidsstatuut (2014): arbeider + bediende
▪ Re-integratie langdurig zieken (2017)
▪ Coronamaatregelen
• Telewerk: CAO over gemaakt (1 jaar geldig) + enkel tijdens corona
▪ Tijdelijke werkloosheid
• Arbeiders: iemand die met zijn handen werkt
• Bedienden: iemand die met zijn hoofd werkt
o Uitzonderlijk: procedure voor gevolgd worden + goedkeuring van FOD werk
Sociaal strafwetboek → deel 11 – handboek p 513
• Uitgangspunt: van toepassing op WG
• Inhoud: inbreuken op arbeidsrecht en sociale zekerheid
o Inbreuken door de WG
o 1 uitzondering: zware inbreuk = zwart werk
▪ Normaal werknemer aangifte RSZ bij DIMONA
▪ Schema bruto + nettoloon
• Bevoegdheden van de inspectiediensten
• Procedureregels
• Sancties → 4 sanctieniveaus
,Inspectiediensten
• Federale en regionale inspectiediensten
o Toezicht op de sociale wetten (zgn. arbeidsinspectie)
▪ Arbeidstijden (overuren!), sociale documenten, correcte verloning, ..
o Toezicht welzijn op het werk
▪ Arbeidsongeval, corona, veilige werkomgeving
o RSZ
▪ Niet-betalen sociale bijdragen, DIMONA, schijnzelfstandigheid
o RVA
▪ Werkloosheid, SWT, tijdskrediet
o RJV
o RIZIV
o Fonds voor arbeidsongevallen
o Fonds voor beroepsziekten
o Kinderbijslag
o Gerechtelijke politie
Wat gaat men zoal controleren ?
• Zwartwerk (RSZ-aangifte)
• Illegale tewerkstelling (single permit, arbeidskaarten en -vergunningen)
• arbeidsreglement, met inbegrip van alle werkroosters en de verplichte bijlagen (zoals de bijlage psychosociale
risico’s)
• arbeidsovereenkomsten en bijlagen (deeltijdse arbeidsovereenkomsten, studentencontracten,
uitzendcontracten, telewerk)
• controlekaarten van werkloze werknemers
• Dimona-aangifte
• arbeidsongevallenverzekering
• bewijs van dagelijkse elektronische aanwezigheidsregistratie in bv. de vleessectoren of de bouwsector
• (schijn)zelfstandigheid
Sancties: 4 niveaus
• Dezelfde inbreuk is oftewel administratieve geldboete OF strafrechtelijke geldboete = kan niet te samen
zijn
• Stel zwartwerk werkgever en werknemer (beide weten ervan) = werkgever Niveau 4 en werknemer
Niveau 1
, • Boetes worden vermenigvuldigd met 8
• Opdeciemen (x8) – per betrokken WN (max.100)
Bijzondere strafrechtelijke sancties
• Exploitatieverbod (1 maand tot 3 jaar)
• Beroepsverbod (1 maand tot 3 jaar)
• Sluiting van de onderneming (1 maand tot 3 jaar)
Voorbeelden inbreuken en sancties
, Inspectie
• Van waar opeens controle ?
o Op eigen initiatief
o Na een klacht
o Op vraag van een administratieve overheid
o In het kader van een sensibiliseringscampagne
o Volgend op een arbeidsongeval
o Op verzoek van de gerechtelijke macht (arbeidsauditeur, parket, onderzoeksrechter)
• Hoe ?
o Aangekondigde controle
o Onaangekondigde controle
o Na ernstig arbeidsongeval
regularisatie: WG gaat contact opnemen met
advocaat of sociaal secretariaat (= alle loon
verwerking doen voor de werkgever)
arbeidsauditoraat: OM van de arbeidsrechtbank
strafrechtelijke vervolging → correctionele
rechtbank
Indeling van de sociale wetgeving
• Sociale wetgeving omvat:
o Arbeidsrecht
▪ Individueel collectief arbeidsrecht
o Sociaal zekerheidsrecht
▪ Vangnet voor als we niet kunnen werken (vangnet van de vangnet → sociale bijstand)
• Werkloosheidsuitkering
• Arbeidsongeval
• Ziekte
• Pensioenen
• Kinderbijslag
o Wetgeving inzake minimumvoorzieningen (sociale bijstand)
▪ Bestaansminimum/leefloon
▪ Gewaarborgd inkomen voor mindervaliden
▪ OCMW-dienstverlening
• Doel
o Bescherming van de belangen van de werknemers en de sociaal verzekerden
o Bevorderen van hun welzijn
▪ Beschermingswetten en sociale verzekeringswetten
• Bv. bescherming tegen pesten, geweld en ongewenst seksueel bedrag
Inleiding tot het sociaal recht
Wat is sociaal recht?
Sociale wetgeving?
• Geen duidelijk afgebakend geheel
o Onoverzichtelijk → meerdere rechtsbronnen:
▪ Wetten – decreten – ordonnanties
• Bv. Arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978
▪ Koninklijke besluiten – ministeriële besluiten
▪ Rechtspraak – rechtsleer – gewoonte – gebruik
▪ Collectieve arbeidsovereenkomsten (“CAO’s”)
• Contract voor een groep van werknemers en werkgevers
• Kan op niveau zijn van sector of onderneming
o Onderneming: gelden voor alle werknemers in de onderneming
o Sector: alle werknemers en werkgevers → voedingssector , zorgsector,
textiel, ..
o Minimumlonen worden besproken
▪ Arbeidsreglement
• Wettelijk verplicht vanaf werkgever 1 werknemer in dienst heeft + arbeidsplaats
hebben
o Document bepalend binnen de onderneming
▪ Arbeidsovereenkomst
• Individueel
• Loon: brutoloon + extralegale voordelen
o Bedrijfswagen + tankkaart + kilometervergoeding
o Maaltijdcheques (dient voor etenswaren): nettowaarden (geen RSZ op te
betalen)
o Eco-cheques: sociaal voordeliger op belasting vlak –> meer nettoloon
• Constant onderhevig aan evolutie
o Voorbeelden
▪ Sociaal strafwetboek (2011)
▪ Eenheidsstatuut (2014): arbeider + bediende
▪ Re-integratie langdurig zieken (2017)
▪ Coronamaatregelen
• Telewerk: CAO over gemaakt (1 jaar geldig) + enkel tijdens corona
▪ Tijdelijke werkloosheid
• Arbeiders: iemand die met zijn handen werkt
• Bedienden: iemand die met zijn hoofd werkt
o Uitzonderlijk: procedure voor gevolgd worden + goedkeuring van FOD werk
Sociaal strafwetboek → deel 11 – handboek p 513
• Uitgangspunt: van toepassing op WG
• Inhoud: inbreuken op arbeidsrecht en sociale zekerheid
o Inbreuken door de WG
o 1 uitzondering: zware inbreuk = zwart werk
▪ Normaal werknemer aangifte RSZ bij DIMONA
▪ Schema bruto + nettoloon
• Bevoegdheden van de inspectiediensten
• Procedureregels
• Sancties → 4 sanctieniveaus
,Inspectiediensten
• Federale en regionale inspectiediensten
o Toezicht op de sociale wetten (zgn. arbeidsinspectie)
▪ Arbeidstijden (overuren!), sociale documenten, correcte verloning, ..
o Toezicht welzijn op het werk
▪ Arbeidsongeval, corona, veilige werkomgeving
o RSZ
▪ Niet-betalen sociale bijdragen, DIMONA, schijnzelfstandigheid
o RVA
▪ Werkloosheid, SWT, tijdskrediet
o RJV
o RIZIV
o Fonds voor arbeidsongevallen
o Fonds voor beroepsziekten
o Kinderbijslag
o Gerechtelijke politie
Wat gaat men zoal controleren ?
• Zwartwerk (RSZ-aangifte)
• Illegale tewerkstelling (single permit, arbeidskaarten en -vergunningen)
• arbeidsreglement, met inbegrip van alle werkroosters en de verplichte bijlagen (zoals de bijlage psychosociale
risico’s)
• arbeidsovereenkomsten en bijlagen (deeltijdse arbeidsovereenkomsten, studentencontracten,
uitzendcontracten, telewerk)
• controlekaarten van werkloze werknemers
• Dimona-aangifte
• arbeidsongevallenverzekering
• bewijs van dagelijkse elektronische aanwezigheidsregistratie in bv. de vleessectoren of de bouwsector
• (schijn)zelfstandigheid
Sancties: 4 niveaus
• Dezelfde inbreuk is oftewel administratieve geldboete OF strafrechtelijke geldboete = kan niet te samen
zijn
• Stel zwartwerk werkgever en werknemer (beide weten ervan) = werkgever Niveau 4 en werknemer
Niveau 1
, • Boetes worden vermenigvuldigd met 8
• Opdeciemen (x8) – per betrokken WN (max.100)
Bijzondere strafrechtelijke sancties
• Exploitatieverbod (1 maand tot 3 jaar)
• Beroepsverbod (1 maand tot 3 jaar)
• Sluiting van de onderneming (1 maand tot 3 jaar)
Voorbeelden inbreuken en sancties
, Inspectie
• Van waar opeens controle ?
o Op eigen initiatief
o Na een klacht
o Op vraag van een administratieve overheid
o In het kader van een sensibiliseringscampagne
o Volgend op een arbeidsongeval
o Op verzoek van de gerechtelijke macht (arbeidsauditeur, parket, onderzoeksrechter)
• Hoe ?
o Aangekondigde controle
o Onaangekondigde controle
o Na ernstig arbeidsongeval
regularisatie: WG gaat contact opnemen met
advocaat of sociaal secretariaat (= alle loon
verwerking doen voor de werkgever)
arbeidsauditoraat: OM van de arbeidsrechtbank
strafrechtelijke vervolging → correctionele
rechtbank
Indeling van de sociale wetgeving
• Sociale wetgeving omvat:
o Arbeidsrecht
▪ Individueel collectief arbeidsrecht
o Sociaal zekerheidsrecht
▪ Vangnet voor als we niet kunnen werken (vangnet van de vangnet → sociale bijstand)
• Werkloosheidsuitkering
• Arbeidsongeval
• Ziekte
• Pensioenen
• Kinderbijslag
o Wetgeving inzake minimumvoorzieningen (sociale bijstand)
▪ Bestaansminimum/leefloon
▪ Gewaarborgd inkomen voor mindervaliden
▪ OCMW-dienstverlening
• Doel
o Bescherming van de belangen van de werknemers en de sociaal verzekerden
o Bevorderen van hun welzijn
▪ Beschermingswetten en sociale verzekeringswetten
• Bv. bescherming tegen pesten, geweld en ongewenst seksueel bedrag
