Neuropsychologie
Hoofdstuk 1: herhaling neuroanatomie:
Lokalisatietermen:
Anterieur / ventraal De voorkant, voor
Posterieur / dosraal Meer naar de rug gelegen
Craniaal In de richting van het hoofd / schedel
Superieur Boven, hoger
Caudaal In de richting van de stuit / staart
Inferieur Onder, lager
Mediaal Midden van het lichaam
Lateraal Zijkant van het lichaam
Proximaal Dichtbij de romp, in de richting van het
aanhechtingspunt
Distaal Weg van de romp, weg van een aanhechtingspunt
(mid)sagittale doorsnede => scheidt een linker- en rechtergedeelte
Frontale of coronale doorsnede => scheidt ventraal en dorsaal gedeelte van het lichaam.
Coronaal heeft meestal betrekking op doorsneden door het hoofd
Transversale of horizontale doorsnede => scheidt een bovenste en ondersten gedeelte van het
lichaam
Indeling van het centraal zenuwstelsel:
Het centraal zenuwstelsel bestaat uit:
Het ruggenmerg
De hersenen
De hersenstam:
= gelegen tussen het ruggenmerg en de tussenhersenen
Bestaat uit drie delen:
o Medulla oblongata
o De pont of de brug van Varol
o De middenhersenen
De belangrijkste functie van het verlengde merg = het controleren van de vitale functies
Ademhaling = de basisfuncties om te
Hartslag overleven
De pons verbindt het lichaam met de hersenen => zenuwbanen kruisen hier
1
neuropsychologie
,De middenhersenen spelen een rol bij motorische functies
Het coördineren van lichaamsbeweging
Het sturen van lichaamsbeweging
Het reticulair activatiesysteem bevindt zich in de bovenste delen van het ruggenmerg, maar ook in de
hersenstam en de middenhersenen
Reticulair activatiesysteem is betrokken bij het behoud van het bewustzijn en het regelen van het
waak-slaapritme
De kleine hersenen of het cerebellum:
Het cerebellum bevindt zich achter- en onderaan in de hersenen
Belangrijkste functies:
o Coördineren van het ruggenmerg en de andere hersendelen om bewegingen vlot en
nauwkeurig te maken
Functies zijn noodzakelijk voor alle aangeleerde motorische activiteiten
De tussenhersenen:
Liggen tussen beide grote hersenhemisferen onder de hersenbalk superieur ten opzichte van de
hersenstam
Onderscheid van 3 structuren:
o De thalamus
o De hypothalamus
o De hypofyse
Belangrijkste functie van de thalamus = schakelstation
De meeste sensorische info (dat binnenkomt in de hersenen) wordt via de thalamus naar het
hersengebied gestuurd dat zal instaan voor de verdere verwerking en de bewuste waarneming
van de binnenkomende info
Functie van de hypothalamus = reguleren van de inwendige toestand
Bepaalde delen spelen een rol bij emoties en het uitdrukken van woede, agressie, plezier, …
maar ook bij gedragspatronen die te maken hebben met seksuele opwinding
2
neuropsychologie
,Het limbisch systeem
Ook emotionele hersenen => ze spelen een prominente rol in een reeks emotionele aspecten
zoals
o Plezier
o Pijn
o Affectie
o Kwaadheid
Twee belangrijke onderdelen van het limbisch systeem:
o Amygdala → beschadiging hieraan leidt tot
Het niet meer herkennen van angstige lichaamstaal of zelfs geen angst meer
kunnen uitdrukken
o Hippocampus → speelt een belangrijke rol bij
Het geheugen
De grote hersenen of het cerebrum:
Bestaan uit twee hersenhelften of hemisferen
o Linker hemisfeer
o Rechter hemisfeer
Hemisferen zijn gescheiden door een diepe groeve → longitudinale fissuur
Twee hersenhelften zijn verbonden met elkaar door de corpus callosum of de hersenbalk
De buitenste grijze laag van het cerebrum = cerebrale cortex
De inwendige delen van de grote hersenen bestaan uit cerebrale witte stof, opgebouwd uit
(gemyeliniseerde) zenuwbanen
De linker- en rechterhemisfeer zijn verdeeld in 4 kwabben of lobben:
Frontale kwab of voorhoofdskwab
Pariëtale kwab of wandkwab
Temporale kwab of slaapkwab
Occipitale kwab of achterhoofdskwab
3
neuropsychologie
, Hoofdstuk 2: omschrijving en beknopte historiek van de
neuropsychologie
Omschrijving van neuropsychologie:
= een vrij jonge wetenschap, voor het eerst geïntroduceerd begin de jaren ’50
Neuropsychologie bestudeert de relatie tussen de hersenfunctie en het gedrag
Centrale focus = de ontwikkeling van wetenschappelijke kennis over menselijk gedrag
Gebaseerd op het functioneren van het menselijk brein
Onderscheid tussen:
Experimentele neuropsychologie: Klinische neuropsychologie:
= cognitieve neuropsychologie Richt zich op de diagnostiek en
rehabilitatie van de gevolgen van
Focust op hoe cognitieve functies of
hersenbeschadiging. Na een beschadiging
mentale processen (aandacht, geheugen,
van de hersenen (CVA of een trauma)
taal, … ) verlopen en aangestuurd worden
kunnen vele stoornissen ontstaan
door de activiteit van de hersenen.
Mentale processen worden op twee
niveaus bestudeerd:
Structureel niveau: Dynamische of temporele
aspecten:
Men richt zich vooral op
de vraag uit welke Men richt zich op de
deelcomponenten vraag hoe mentale
onderling vertonen processen in de tijd
verlopen
4
neuropsychologie
Hoofdstuk 1: herhaling neuroanatomie:
Lokalisatietermen:
Anterieur / ventraal De voorkant, voor
Posterieur / dosraal Meer naar de rug gelegen
Craniaal In de richting van het hoofd / schedel
Superieur Boven, hoger
Caudaal In de richting van de stuit / staart
Inferieur Onder, lager
Mediaal Midden van het lichaam
Lateraal Zijkant van het lichaam
Proximaal Dichtbij de romp, in de richting van het
aanhechtingspunt
Distaal Weg van de romp, weg van een aanhechtingspunt
(mid)sagittale doorsnede => scheidt een linker- en rechtergedeelte
Frontale of coronale doorsnede => scheidt ventraal en dorsaal gedeelte van het lichaam.
Coronaal heeft meestal betrekking op doorsneden door het hoofd
Transversale of horizontale doorsnede => scheidt een bovenste en ondersten gedeelte van het
lichaam
Indeling van het centraal zenuwstelsel:
Het centraal zenuwstelsel bestaat uit:
Het ruggenmerg
De hersenen
De hersenstam:
= gelegen tussen het ruggenmerg en de tussenhersenen
Bestaat uit drie delen:
o Medulla oblongata
o De pont of de brug van Varol
o De middenhersenen
De belangrijkste functie van het verlengde merg = het controleren van de vitale functies
Ademhaling = de basisfuncties om te
Hartslag overleven
De pons verbindt het lichaam met de hersenen => zenuwbanen kruisen hier
1
neuropsychologie
,De middenhersenen spelen een rol bij motorische functies
Het coördineren van lichaamsbeweging
Het sturen van lichaamsbeweging
Het reticulair activatiesysteem bevindt zich in de bovenste delen van het ruggenmerg, maar ook in de
hersenstam en de middenhersenen
Reticulair activatiesysteem is betrokken bij het behoud van het bewustzijn en het regelen van het
waak-slaapritme
De kleine hersenen of het cerebellum:
Het cerebellum bevindt zich achter- en onderaan in de hersenen
Belangrijkste functies:
o Coördineren van het ruggenmerg en de andere hersendelen om bewegingen vlot en
nauwkeurig te maken
Functies zijn noodzakelijk voor alle aangeleerde motorische activiteiten
De tussenhersenen:
Liggen tussen beide grote hersenhemisferen onder de hersenbalk superieur ten opzichte van de
hersenstam
Onderscheid van 3 structuren:
o De thalamus
o De hypothalamus
o De hypofyse
Belangrijkste functie van de thalamus = schakelstation
De meeste sensorische info (dat binnenkomt in de hersenen) wordt via de thalamus naar het
hersengebied gestuurd dat zal instaan voor de verdere verwerking en de bewuste waarneming
van de binnenkomende info
Functie van de hypothalamus = reguleren van de inwendige toestand
Bepaalde delen spelen een rol bij emoties en het uitdrukken van woede, agressie, plezier, …
maar ook bij gedragspatronen die te maken hebben met seksuele opwinding
2
neuropsychologie
,Het limbisch systeem
Ook emotionele hersenen => ze spelen een prominente rol in een reeks emotionele aspecten
zoals
o Plezier
o Pijn
o Affectie
o Kwaadheid
Twee belangrijke onderdelen van het limbisch systeem:
o Amygdala → beschadiging hieraan leidt tot
Het niet meer herkennen van angstige lichaamstaal of zelfs geen angst meer
kunnen uitdrukken
o Hippocampus → speelt een belangrijke rol bij
Het geheugen
De grote hersenen of het cerebrum:
Bestaan uit twee hersenhelften of hemisferen
o Linker hemisfeer
o Rechter hemisfeer
Hemisferen zijn gescheiden door een diepe groeve → longitudinale fissuur
Twee hersenhelften zijn verbonden met elkaar door de corpus callosum of de hersenbalk
De buitenste grijze laag van het cerebrum = cerebrale cortex
De inwendige delen van de grote hersenen bestaan uit cerebrale witte stof, opgebouwd uit
(gemyeliniseerde) zenuwbanen
De linker- en rechterhemisfeer zijn verdeeld in 4 kwabben of lobben:
Frontale kwab of voorhoofdskwab
Pariëtale kwab of wandkwab
Temporale kwab of slaapkwab
Occipitale kwab of achterhoofdskwab
3
neuropsychologie
, Hoofdstuk 2: omschrijving en beknopte historiek van de
neuropsychologie
Omschrijving van neuropsychologie:
= een vrij jonge wetenschap, voor het eerst geïntroduceerd begin de jaren ’50
Neuropsychologie bestudeert de relatie tussen de hersenfunctie en het gedrag
Centrale focus = de ontwikkeling van wetenschappelijke kennis over menselijk gedrag
Gebaseerd op het functioneren van het menselijk brein
Onderscheid tussen:
Experimentele neuropsychologie: Klinische neuropsychologie:
= cognitieve neuropsychologie Richt zich op de diagnostiek en
rehabilitatie van de gevolgen van
Focust op hoe cognitieve functies of
hersenbeschadiging. Na een beschadiging
mentale processen (aandacht, geheugen,
van de hersenen (CVA of een trauma)
taal, … ) verlopen en aangestuurd worden
kunnen vele stoornissen ontstaan
door de activiteit van de hersenen.
Mentale processen worden op twee
niveaus bestudeerd:
Structureel niveau: Dynamische of temporele
aspecten:
Men richt zich vooral op
de vraag uit welke Men richt zich op de
deelcomponenten vraag hoe mentale
onderling vertonen processen in de tijd
verlopen
4
neuropsychologie
