Zelfregie kennistoets complete samenvatting (uitgewerkt volgens toetsmatrijs)

Kennistoets Zelfregie Samenvatting

Bron 1: Ontwikkelingspsychopathologie, H11

Pathologie: Ziekteleer.

ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder/ Aandacht deficiëntie-hyperactiviteit stoornis)

Wat is ADHD?

 Onoplettend/ aandacht te kort (concentratieproblemen, weinig aandacht voor detail,
afwezig gedrag, schooltaken niet kunnen afmaken)
 Impulsief (antwoord geven voordat de vraag gesteld is, moeite met wachten op de beurt)
 Hyperactief (bewegelijk, moeite met stil zitten, veel praten, alles eruit flappen)


Gebrekkige executieve functies en zelfregulatie spelen een grote rol bij ADHD. Elk persoon
ervaart ADHD anders. De ernst varieert.



Kenmerken ADHD per leeftijdscategorie

,Oorzaken/Risicofactoren van ADHD op niveau van het kind
1. Biologische kenmerken:

 Dit is de belangrijkste oorzaak van ADHD. De activiteit in de hersengebieden voor het
remmen van gedrag en het vasthouden van aandacht is bij kinderen met ADHD lager dan
bij normale kinderen.
 Een groot risicofactor is erfelijkheid. Ongeveer 80 procent van het adhd-gedrag is erfelijk.
 Erfelijkheid eeneiige tweeling: Bij één ADHD-geval is er 80-90% kans dat de andere
het ook heeft.
 Erfelijkheid twee-eiige tweeling: Bij één ADHD-geval is er ruim 30% dat de andere het
ook heeft.

2. Prenatale programmering:

 Roken en alcohol gebruiken tijdens de zwangerschap kan de kans op ADHD vergroten.
 Blootstelling aan erge luchtvervuiling tijdens de zwangerschap kan de kans op ADHD
vergroten.

3. Prematuriteit en geboortecomplicaties:

 Zowel een laag als een hoog geboortegewicht kan risico op ADHD vergroten.

4. Moeilijk temperament

 Een moeilijk temperament kan de ontwikkeling van zelfregulatie lastig maken en zo het
ontstaan van adhd beïnvloeden. (Denk dan aan jonge kinderen die veel huilen en zich
slecht aanpassen aan de dagelijkse routines van verzorging, eten en slapen).

5. Leefstijl

 Op vroege leeftijd beginnen met roken kan de rijping van het brein verstoren. Dit vergroot
de kans op ADHD.
 Het drinken van veel energiedrankjes vergroot de hyperactiviteit en impulsiviteit.



Oorzaken/Risicofactoren van ADHD op niveau van het gezin

1. Relatie- en/of gezinsproblemen

 Relatieproblemen en psychische problemen bij ouders kunnen een negatieve invloed
uitoefenen op het gedrag van het kind.

2. Een té strenge opvoeding

 Een te strenge opvoeding kan een negatieve invloed hebben op het gedrag van het kind.

3 Stress

 Stress is een risicofactor voor het ontstaan van depressie. Moeders van kinderen met
adhd zijn vaker depressief dan andere moeders. Het hyperactieve gedrag van het kind en
de depressie van de moeder versterken elkaar wederzijds. Dit kan zorgen tot irritaties.

4 Psychische stoornis van ouder(s)

 Psychische stoornissen kunnen ervoor zorgen dat de ouder het gedrag van kind niet
goed kan begrenzen.

,5 Ongewenste gezinssituatie

 Eenoudergezinnen of andere ongewenste gezinssituaties kunnen ervoor zorgen dat
ouders hun ‘probleemkind’ hard aanpakken.

6 Over beschermde opvoeding

 De ernst van de ADHD kan vergroot worden omdat het kind bijvoorbeeld te weinig
begrensd wordt in zijn gedrag.




Oorzaken/Risicofactoren van ADHD op niveau van de omgeving

1 Lage sociaaleconomische status

 Ouders ervaren meer stress en hebben daardoor meer moeite met de opvoeding.
 Vrouwen met een lage sociaaleconomische status roken vaker tijdens de zwangerschap,
en krijgen vaker kinderen met een laag geboortegewicht.
 Kinderen uit een lage sociaaleconomische status hebben vaker een moeilijk
temperament.

2 Vader of moeder worden op jonge leeftijd en/of eerst generatie-immigrant zijn

 Deze situaties gaan vaak gepaard met stress wat negatieve invloed kan hebben op het
kind.

3 Leven in een achterstandsbuurt

 Dit gaat gepaard met veel problemen en weinig toezicht, dan bezorgt dat ouders meer
stress en vergroot daardoor het risico op ADHD.

4 Grote schoolklassen

 Grote schoolklassen hebben een negatief effect op het gedrag van kinderen.



Mogelijke gevolgen van ADHD op verdere ontwikkeling

 Kans op problemen met leeftijdgenoten
 Relatieproblemen
 Slechte schoolprestaties/ niet afmaken van school
 Gezinsproblemen
 Lichamelijke ongelukken
 Depressiviteit
 Door impulsief gedrag experimenteren met drugs en alcohol
 Geen zicht op financiën
 Problemen met vinden/ onderhouden van een baan
 Kans op andere stoornissen




Behandeling van ADHD

, 1. Psycho-educatie: kinderen, ouders en leerkrachten krijgen uitleg over de factoren die adhd
uitlokken en in stand houden. Er wordt geleerd hoe je met ADHD moet omgaan.

2. Gedragstherapeutische behandeling: Er zijn drie soorten gedragstherapeutische
behandelingen.

 Gedragsmodificatie: krijgen kinderen een directe beloning bij gewenst gedrag, en worden
gestraft bij ongewenst gedrag.
 Oudertraining: Ouders leren hoe ze om moeten gaan met het gedrag van hun kind
(duidelijke regels, structuur, instructies).
 Sociale vaardigheidstraining van het kind: Kinderen met adhd leren sociale vaardigheden
aan (op je beurt wachten, iets netjes vragen, samen spelen, excuses aanbieden).

3. Medicamenteuze therapie: Medicatie om gedragssymptomen te verminderen (Ritalin).

4. Multomodale therapie: combinatie van psycho-educatie, oudertraining, leerkrachttraining,
gedragstherapie voor het kind en medicatie.’

5. Eliminatiedieet: Bij sommige kinderen met adhd kan voeding een rol spelen in het ontstaan
van de stoornis. Er wordt gekeken naar allergieën.

6. Training van executieve functies met behulp van computergames: Oefenen met
werkgeheugen, zodat het kind beter informatie leert vast te houden.

7. Neurofeedback: Er worden elektroden op het hoofd geplaatst die de elektrische activiteit
meten. Er wordt aangeleerd hoe hersenactiviteit beïnvloed kan worden.



Bron 2: psychiatrie voor de sociaal werker (H9)

Wat is een verslaving?
Bij een verslaving is er sprake van een afhankelijkheid van een bepaald middel of gedrag.
Hierdoor gaan mensen andere belangrijke behoeften of zaken verwaarlozen zoals bijvoorbeeld
relatie, werk en onderdak. Soms wordt er zelfs niet meer voldaan aan elementaire
basisbehoeften zoals voeding.

Opvatting verslaving: ‘een chronische hersenziekte met een destructieve leefstijl voor de
persoon die het betreft en zijn omgeving’.

Verslavingszorg: geestelijke gezondheidszorg die gespecialiseerd is in de hulpverlening aan
mensen met verslavingsproblemen.

Voorbeelden aanbod verslavingszorg:
- Ambulante begeleiding (bij langdurige verslaafden)
- Preventie voorlichting (het voorkomen van verslavingen)
- Dagopvang
- Hulpverlening bij het afkicken

Bij verslaving gaat het vaak om langdurige en complexe problematiek.

DSM-5: een cliënt voldoet aan de DSM-5 diagnose als er wordt voldaan aan 2 van de 11 criteria.




Soorten verslavende middelen: