Hart- en vaatziekten
1. Cardiovasculaire risicofactoren
- Hoge cholesterolspiegels in het bloed
- Hoge bloeddruk
- Familiale voorgeschiedenis
- Roken
- Diabetes melilitus
- Obesitas
- Stress
- Gebrek aan lichaamsbeweging
- Geslacht
2. Atherosclerose
- Wat?
§ Chronische, langzaam verlopende aandoening aan de wand van de arteriën
§ Gekenmerkt door aanwezigheid van atheroomplaten
§ Gevolg:
o Progressieve vernauwing van de arteriën
o Ontstaan doorbloedingsstoornissen (verminderde toevoer van zuurstof naar
organen)
- Symptomen:
§ Op middelbare leeftijd
§ Meest frequente uitingen:
o Coronair lijden (hartkransslagaders) à angor pectoris
o Perifeer vaatlijden (beenslagaders) à etalagebenen
o Cerebrovasculair lijden (hals- en hersenslagaders)
» Geheugenstoornissen, vergeetachtigheid
» Concentratiestoornissen, duizeligheid, onvast gang
- Diagnose: beeldvorming
- Behandeling:
§ Medicamenteus
o Vetverlagende geneesmiddelen,
o Bloedplaatjes aggregatieremmers
§ Ballondilatatie (met al dan niet plaatsen van stent)
§ Heelkunde
- Verwikkelingen:
§ Trombose (atherotrombose) à verdere vernauwing van een slagader of plotse en
totale afsluiting van een slagader
§ Voorbeelden:
o Acuut myocardinfarct
o Acute ischemie van het been
o Herseninfarct
1
,3. Etalagebenen (perifere arterieel vaatlijden)
- Wat?
§ Vernauwing beenslagader à arteriële insufficiëntie OL
- Oorzaak:
§ Atherosclerose
- Symptomen:
§ Kramppijn in been/benen bij inspanning
§ Pijn neemt af na korte rustpauze
§ In later stadium ook pijn in rust en nachtelijke pijn
§ Eindstadium= veranderingen thv huid, aterieel ulcus (=open wond), gangreen
- Diagnose: beeldvorming
- Behandeling:
§ Rookstop – wandelen – apsirine in lage dosis
§ Myocardinfarct en CVA à belangrijke doodsoorzaken bij patiënte met perifeer
arterieel vaatlijden
§ Aanpak risicofactoren zeer belangrijk
o Diabetes – hypertensie – hypercholesterolemie
§ Ballondilatatie
§ Heelkundige ingreep: bypass
- Verwikkeling
§ Acute ischemie van het been tgv plotse afsluiting beenslagader door bloedklonter
4. Angor pectoris
- Wat?
§ Één of meerdere vernauwingen thv kransslagaders à tijdelijke ischemie thv
hartspierweefsel bij toegenomen arbeid van het hart
§ Vb. inspanning, emoties, …
- Oorzaak
§ Meestal atherosclerose
- Symptomen
§ Symptomen van drukkende pijn achter het borstbeen
§ Dikwijls uitstralend naar armen, keel, …
§ Pijn verdwijnt bij stoppen van de inspanning en na inname van nitraten (onder tong)
- Diagnose
§ Inspannings ECG (fietsproef)
§ Coronarografie (hartkatherisatie)
- Behandeling
§ Algemeen: aanpassen levensstijl
§ Medicatie: onder meer nitraten
§ Ballondilatatie of bypassoperatie
2
,5. Acuut myocardinfarct
- Wat?
§ Necrose van een deel van de hartspier tgv volledige afsluiting van een kransslagader
- Oorzaak
§ Atherosclerose
§ Trombus
- Symptomen
§ Typische: hevig pijn achter borstbeen met uitstraling naar de armen
§ Atypisch: pijn lateraal in de borstkas, rugpijn, buikpijn
- Diagnose
§ E.C.G.
§ Bloedonderzoek: stijging hartenzymes en troponine
- Verwikkelingen
§ Hartritmestoornissen
§ Hartinsufificiëntie
§ Cardiogene shock
- Behandeling
§ Doel:
o Zo vlug mogelijk normale bloeddoorstroming van het myocard herstellen
o Zo veel mogelijk schade te voorkomen of te beperken
§ Acute fase:
o Pijnstilling, zuurstof, trombolyse
o Ballondilatatie met plaatsen van stent
§ Na de acute fase:
o Onderhoudsbehandeling met onder meer acetylsalicylzuur in lage dosis
o Cholesterolverlagende geneesmiddelen – revalidatie
- Prognose
§ Eerste 2-3 uur zijn bepalend
§ Hoge mortaliteit in de 1ste minuten en uren à optreden van ventriculaire
ritmestoornissen
§ Grootte van het AMI hangt af van de duur van de afsluiting en de grootte van het
afgesloten bloedvat
6. CVA = Cerebrovasculair accident
- Wat?
§ Acuut optreden van neurologische verschijnselen tgv afsluiting van hersenslagader
door trombus
§ Of tgv scheur van hersenslagader
§ Afsluiting leidt tot herseninfarct (80%) of hersenbloeding (20%)
3
, - Oorzaken
§ Herseninfarct à atherosclerose (thv halsslagader)
§ Hersenbloeding: hypertensie, aneurysma
- Symptomen
§ Verlammingen (hemiplegie), afasie (spraakstoornissen)
§ Gezichtsvelduitval, stoornissen in sensibiliteit,
§ Coördinatiestoornissen, gedragsstoornissen, slikstoornissen
- Diagnose à beeldvorming: CT-scan, NMR (= nucleaire magnetische resonantie)
- Behandeling
§ Acute fase (stroke-unit) à beperken weefselschade
§ Revalidatiefase à terugwinnen verloren mogelijkheden
§ Secundaire preventie à kans op nieuwe CVA verminderen
- Prognose
§ Al dan niet blijvende neurologische letsels
§ Belangrijke doodsoorzaak
§ Hersenbloeding à slechtere prognose
7. TIA = tijdelijke ischemische aanval
- Wat?
§ Voorbijgaande stoornis in de bloedvoorziening van de hersenen
§ Uitvalsverschijnselen zijn binnen de 24 u volledig verdwenen (meestal 1 uur)
- Oorzaak
§ Atherosclerose
- Symptomen
§ Krachtsverlies
§ vb. thv arm, spraakstoornissen, afhangende mondhoek (ook bij CVA—TIA – tijdelijk )
- Diagnose
§ Gebaseerd op klinische verschijnselen
- Behandeling
§ Acetylsalicylzuur in lage dosis
§ Evtl. Heelkunde (igv stenose halsslagader)
- Prognose à dreigende herseninfarct
à link: herseninfarct
à rechts: hersenbloeding
4
1. Cardiovasculaire risicofactoren
- Hoge cholesterolspiegels in het bloed
- Hoge bloeddruk
- Familiale voorgeschiedenis
- Roken
- Diabetes melilitus
- Obesitas
- Stress
- Gebrek aan lichaamsbeweging
- Geslacht
2. Atherosclerose
- Wat?
§ Chronische, langzaam verlopende aandoening aan de wand van de arteriën
§ Gekenmerkt door aanwezigheid van atheroomplaten
§ Gevolg:
o Progressieve vernauwing van de arteriën
o Ontstaan doorbloedingsstoornissen (verminderde toevoer van zuurstof naar
organen)
- Symptomen:
§ Op middelbare leeftijd
§ Meest frequente uitingen:
o Coronair lijden (hartkransslagaders) à angor pectoris
o Perifeer vaatlijden (beenslagaders) à etalagebenen
o Cerebrovasculair lijden (hals- en hersenslagaders)
» Geheugenstoornissen, vergeetachtigheid
» Concentratiestoornissen, duizeligheid, onvast gang
- Diagnose: beeldvorming
- Behandeling:
§ Medicamenteus
o Vetverlagende geneesmiddelen,
o Bloedplaatjes aggregatieremmers
§ Ballondilatatie (met al dan niet plaatsen van stent)
§ Heelkunde
- Verwikkelingen:
§ Trombose (atherotrombose) à verdere vernauwing van een slagader of plotse en
totale afsluiting van een slagader
§ Voorbeelden:
o Acuut myocardinfarct
o Acute ischemie van het been
o Herseninfarct
1
,3. Etalagebenen (perifere arterieel vaatlijden)
- Wat?
§ Vernauwing beenslagader à arteriële insufficiëntie OL
- Oorzaak:
§ Atherosclerose
- Symptomen:
§ Kramppijn in been/benen bij inspanning
§ Pijn neemt af na korte rustpauze
§ In later stadium ook pijn in rust en nachtelijke pijn
§ Eindstadium= veranderingen thv huid, aterieel ulcus (=open wond), gangreen
- Diagnose: beeldvorming
- Behandeling:
§ Rookstop – wandelen – apsirine in lage dosis
§ Myocardinfarct en CVA à belangrijke doodsoorzaken bij patiënte met perifeer
arterieel vaatlijden
§ Aanpak risicofactoren zeer belangrijk
o Diabetes – hypertensie – hypercholesterolemie
§ Ballondilatatie
§ Heelkundige ingreep: bypass
- Verwikkeling
§ Acute ischemie van het been tgv plotse afsluiting beenslagader door bloedklonter
4. Angor pectoris
- Wat?
§ Één of meerdere vernauwingen thv kransslagaders à tijdelijke ischemie thv
hartspierweefsel bij toegenomen arbeid van het hart
§ Vb. inspanning, emoties, …
- Oorzaak
§ Meestal atherosclerose
- Symptomen
§ Symptomen van drukkende pijn achter het borstbeen
§ Dikwijls uitstralend naar armen, keel, …
§ Pijn verdwijnt bij stoppen van de inspanning en na inname van nitraten (onder tong)
- Diagnose
§ Inspannings ECG (fietsproef)
§ Coronarografie (hartkatherisatie)
- Behandeling
§ Algemeen: aanpassen levensstijl
§ Medicatie: onder meer nitraten
§ Ballondilatatie of bypassoperatie
2
,5. Acuut myocardinfarct
- Wat?
§ Necrose van een deel van de hartspier tgv volledige afsluiting van een kransslagader
- Oorzaak
§ Atherosclerose
§ Trombus
- Symptomen
§ Typische: hevig pijn achter borstbeen met uitstraling naar de armen
§ Atypisch: pijn lateraal in de borstkas, rugpijn, buikpijn
- Diagnose
§ E.C.G.
§ Bloedonderzoek: stijging hartenzymes en troponine
- Verwikkelingen
§ Hartritmestoornissen
§ Hartinsufificiëntie
§ Cardiogene shock
- Behandeling
§ Doel:
o Zo vlug mogelijk normale bloeddoorstroming van het myocard herstellen
o Zo veel mogelijk schade te voorkomen of te beperken
§ Acute fase:
o Pijnstilling, zuurstof, trombolyse
o Ballondilatatie met plaatsen van stent
§ Na de acute fase:
o Onderhoudsbehandeling met onder meer acetylsalicylzuur in lage dosis
o Cholesterolverlagende geneesmiddelen – revalidatie
- Prognose
§ Eerste 2-3 uur zijn bepalend
§ Hoge mortaliteit in de 1ste minuten en uren à optreden van ventriculaire
ritmestoornissen
§ Grootte van het AMI hangt af van de duur van de afsluiting en de grootte van het
afgesloten bloedvat
6. CVA = Cerebrovasculair accident
- Wat?
§ Acuut optreden van neurologische verschijnselen tgv afsluiting van hersenslagader
door trombus
§ Of tgv scheur van hersenslagader
§ Afsluiting leidt tot herseninfarct (80%) of hersenbloeding (20%)
3
, - Oorzaken
§ Herseninfarct à atherosclerose (thv halsslagader)
§ Hersenbloeding: hypertensie, aneurysma
- Symptomen
§ Verlammingen (hemiplegie), afasie (spraakstoornissen)
§ Gezichtsvelduitval, stoornissen in sensibiliteit,
§ Coördinatiestoornissen, gedragsstoornissen, slikstoornissen
- Diagnose à beeldvorming: CT-scan, NMR (= nucleaire magnetische resonantie)
- Behandeling
§ Acute fase (stroke-unit) à beperken weefselschade
§ Revalidatiefase à terugwinnen verloren mogelijkheden
§ Secundaire preventie à kans op nieuwe CVA verminderen
- Prognose
§ Al dan niet blijvende neurologische letsels
§ Belangrijke doodsoorzaak
§ Hersenbloeding à slechtere prognose
7. TIA = tijdelijke ischemische aanval
- Wat?
§ Voorbijgaande stoornis in de bloedvoorziening van de hersenen
§ Uitvalsverschijnselen zijn binnen de 24 u volledig verdwenen (meestal 1 uur)
- Oorzaak
§ Atherosclerose
- Symptomen
§ Krachtsverlies
§ vb. thv arm, spraakstoornissen, afhangende mondhoek (ook bij CVA—TIA – tijdelijk )
- Diagnose
§ Gebaseerd op klinische verschijnselen
- Behandeling
§ Acetylsalicylzuur in lage dosis
§ Evtl. Heelkunde (igv stenose halsslagader)
- Prognose à dreigende herseninfarct
à link: herseninfarct
à rechts: hersenbloeding
4
