SAMENVATTING DUITS 1 HDSTK 1 tem 4, 2021

ZAKELIJK EN ECONOMISCH DUITS

DEEL 1: GRAMMATICA

I. Lidwoord en zelfstandig naamwoord
1. Begeleidende woorden en uitgangen
Zelfstandige naamwoorden:

Mannelijk Vrouwelijk Onzijdig Meervoud
Der Die Das Die



Begeleidend woord toont geslacht, naamval en enkelvoud/meervoud door wisselende
uitgang: in deze kader wordt de nominatieve vorm gegeven = basisvorm:




Deze 2 groepen zijn vanbuiten te leren:
 Groep 1: uitgang:
o Mannelijk: -ER
o Vrouwelijk: -E

, o Onzijdig: -ES
o Meervoud: -E
 Groep 2: uitgang
o Mannelijk: NIKS
o Vrouwelijk: -E
o Onzijdig: NIKS
o Meervoud: -E

OPMERKINGEN:

 (*) In combinatie met een ander begeleidend woord krijgt ALL geen uitgang in het
enkelvoud
 (**) BEIDE heeft geen enkelvoudsvormen

Hier is een voorbeeld van de andere uitgangsvormen:




Hier ziet men dat naargelang je in welke groep zit, er ook een andere uitgang is voor de
andere vormen (accusatief, datief, genitief). De regel wordt dus:

GROEP 2
Mannelijk Vrouwelijk Onzijdig Meervoud
Nominatief ER E (DIE) ES (DAS) E (DIE)
Accusatief EN E (DIE) ES (DAS) E (DIE)

, Datief EM ER EM EN
Genitief ES ER ES ER




GROEP 2
Mannelijk Vrouwelijk Onzijdig Meervoud
Nominatief / E / E
Accusatief EN E / E
Datief EM ER EM EN
Genitief ES ER ES ER



OPMERKINGEN:

 Bij EUER verandert de stam wanneer er een uitgang -E achter de -R komt (euer/ eure)
 Bij groep 2: als er geen zelfstandig naamwoord achter het woord in groep 2 staat, dan
moet je nog steeds de uitgangen respecteren.
o Vb: Mein Haus ist schöner als deines


2. Het woordgeslacht
a. Taaleigen woorden:
= veel gelijkenissen voor het woordgeslacht
Regels:
 Twee manieren om het geslacht van taaleigen woorden te bepalen:
o “Dialectregel” (eenvoudig)
STAP 1: Kan ik er ‘HET’ voor zetten? = DAS

Vb: het huis: das Haus
STAP 2: Kan ik er ‘NE/NEN/DIEJE/DIEJEN’ = DER
Vb: ne stoel: der Stuhl

, STAP 3: Als geen van bovengaande stappen een resultaat oplevert = DIE
Vb: de deur: die Tür
OPMERKINGEN:
 Deze hoofdregel geldt voor de woordvormen, niet voor de betekenis
 Bij samenstellingen is het geslacht van het laatste woord bepalend voor
het geslacht van de samenstelling.
 Bij afkortingen is het woord waarnaar de laatste letter van de afkorting
verwijst, bepalend voor het geslacht van de afkorting.
 Gesubstantiveerde infinitieven zijn (net zoals in het Nederlands) altijd
onzijdig: das Unternehmen, das Schreiben, das Treffen etc.
 Andere regels hebben voorrang op deze “dialectregel”.
o Op basis van kenmerken van vorm en betekenis (wat complexer)

MANNELIJK VROUWELIJK ONZIJDIG
BETEKENI  Seizoenen  Cijfers  Letters
S  Maanden  Boom- en  Namen van
 Dagen plantensoorten continenten, regio’s,
 Windrichting  Germaanse rivieren staten en steden
 Gebergtes  Muziekinstrumenten  Metalen en
 Namen van alcoholische  Moto’s elementen
dranken  Vliegtuigen  Namen van hotels en
 (veld)vruchten  Ruimteveren horecagelegenheden
 Muntsoorten  Schepen
 Automerken
 Apparaten en gereedschap
 Steensoorten
VORM  Werkwoordstammen Woorden met de  Verzamelbegrippen
 Woorden met de uitgang -IG, uitgangen -E, -EI, - met voorvoegsel -GE
-ICH, -ING UNG, - HEIT, -KEIT, - en uitgang -E
 Persoons/beroepscategorieën SCHAFT, -SCHRIFT, -  Verkleinwoorden op -