Philosophy of Management and Organization: ZSO 3

Student: Ilyas Fdis
Studentnummer: 2628376
Vak: Filosofie van besturen en organiseren
Opdracht: ZSO #3

Een panopticum is gebaseerd op het idee van gebouw dat bestaat uit een gebouw uit
de buitenkant en een toren aan de binnenkant, waarbij iedereen die zich in het
gebouw aan de buitenkant bevindt uit kan kijken op de toren. Dit gebouw aan de
buitenkant bestaat dan uit cellen die 2 ramen hebben, een raam die uitkijkt op de
binnenplaats (de toren) en een raam die uitkijkt op de andere kant. Het raam aan de
buitenkant krijgt het licht binnen en dit licht schijnt dan weer door het andere raam
naar de binnenkant. Het idee hierachter is dat als er iemand in de toren zou staan,
deze door het licht zou kunnen zien wat er in elk van deze ruimte gebeurt. Dit is dus
effectief voor bijvoorbeeld een gevangenis, waarin een bewaker in de toren zou
staan en op die manier inzicht heeft van wat er in de cellen gebeurt. Omgekeerd
kunnen gevangenen dus niet naar buiten kijken, deze kunnen slechts worden
geobserveerd en zijn in dit geval het object van informatie. Het is volgens Foucault
een metafoor voor surveillance: “He is seen, but he does not see; he is the object of
information, never a subject in communication”

Disciplinering is een mechanisme dat erop gericht is om het uitoefenen van macht op
een makkelijkere manier te laten verlopen. Het is een concept dat bewoog van het
idee van een gesloten institutie waarin mensen gestraft werden naar een
maatschappij van surveillance. Op die manier wordt het uitoefenen van macht
makkelijker, sneller en effectiever. Actoren zullen dan in staat zijn op een veel
subtielere manier verandering te kunnen brengen in het handelen van mensen en
zodoende hun gedragswijze te veranderen. Er is ruimte voor grote veranderingen
met minder ingrijpende maatregelen.
Ik kan een aantal parallellen vinden tussen de manier waarop Foucault de
pestepidemie beschrijft en de huidige coronacrisis. Ten eerste gaf Foucault het
voorbeeld van men die verboden was het huis te verlaten en de straat op te gaan.
Wellicht een voor de hand liggend parellel, maar hierin herken ik de avondklok en het
feit dat de bevolking zich na een bepaalde tijd niet meer op straat mag begeven. Een
ander voorbeeld dat Foucault geeft is die van de syndics en guards, hierin herken ik
de politie terug in de huidige corona crisis. Zij worden gezien als de wachters en
handhavers van de maatregelen, en zij hebben hierbij ook dezelfde functie: het
observeren van de bevolking en of deze de maatregelen wel naleeft. Een ander
parallel dat ik kan trekken is die tussen de syndics en de GGD, Foucault schets de
situatie waarin de syndic huizen langsgaat om te kijken hoe het met de gezinnen
gaat en om te kijken of er sprake is van sterfte en / of symptomen. De GGD heeft
dezelfde functie in de huidige corona crisis, wellicht in een andere vorm en met
andere instrumenten / vormen van communicatie. Verder noteert de syndic al deze
bevindingen, waarna hij deze terug rapporteert naar de autoriteiten. Hetzelfde geldt
voor de GGD, die rapporteert de bevindingen en op basis van deze bevindingen
kunnen de autoriteit handelen met betrekking tot de maatregelen.
The faceless gaze is een concept dat beschreven kan worden met het voorbeeld van
de wachter in een gevangenis. De gevangenen weten in dat geval alleen dat ze in de
gaten gehouden worden, maar niet door wie. De manier waarop ik dit kan zien in het