Thorax en circulatie Fysische diagnostiek Hoofdstuk 5
en 9
Anatomie van de thoraxholte
De thoraxholte wordt anatomisch begrensd door de thoracale wervelkolom, de ribben en het
borstbeen. Aan de bovenzijde gaat de thoraxholte over in de hals, aan de onderzijde wordt deze
afgesloten door het middenrif (diafragma).
De eerste zeven ribben zijn door middel van kraakbeen aan het sternum verbonden. Het
ribkraakbeen van de achtste, negende en tiende rib is direct verbonden met het kraakbeen van de
erboven liggende rib. De elfde en twaalfde rib hebben meestal geen verbinding met de andere
ribben en worden dan ook zwevende ribben genoemd.
De intercostale ruimten tussen de ribben zijn vernoemd naar de rib erboven, dus de tweede
intercostale ruimte bevindt zich tussen de tweede en derde rib.
Het sternum is opgebouwd uit: het manubrium sterni (boven), het corpus (midden) en de processus
xiphoideus(onder).
Het kuiltje in de hals boven het manubrium noemt men het jugulum of fossa suprasternalis.
Overgang van manubrium naar corpus sterni is voelbaar als een richeltje Angulus sterni (aanhechting
2e rib)
Aan manubrium sterni is de clavicula verbonden (beiderzijds)en verbonden aan scapula
(schouderblad) aan de achterzijde.
Angulus costale (epigastrische hoek) is de scherpe hoek aan de onderzijde van het sternum
Oriëntatiepunten:
angulus sterni; dat is de overgang van het manubrium sterni naar het corpus. Deze overgang is te
palperen als een hobbelige horizontale lijn. Lateraal hiervan zit de aanhechting van de 2 e rib. Onder
de 2e rib zit de 2e intercostale ruimte, naar caudaal (richting staartbeen) ribben en intercostale
ruimten tellen.
Processus spinosus (vertebra prominens) bobbeltje als de patiënt vooroverbuigt, dat is de C7 en ook
de overgang naar Th1. Scapulapunt bevindt zich meestal op Th 7,8
Fossa supraclavicularis: ruimte boven het sleutelbeen
Fossa infraclavicularis: ruimte onder het sleutelbeen
A Thijssen Fysische diagnostiek Thorax en Perifere circulatie 1
,Denkbeeldige verticale lijnen:
Voorzijde:
mediaanlijn of midsternaallijn door het midden van het sternum
parasternale lijn, naast het sternum
midclaviculairlijn, door het midden van de clavicula
voorste axillairlijn, begint bij de voorste axillairplooi
Laterale zijde:
voorste axillairlijn, voorzijde lichaam
midaxillairlijn, door het midden van de oksel
achterste axilairlijn, door de achterste axillairplooi
Achterzijde:
Spinale lijn, door het midden van de wervelkolom
Paravertebrale lijn, net naast de wervelkolom
Scapulairlijn, door de scapulapunt
Thoraxruimte:
Trachea en hoofdbronchi
Longen
Hart
Grote arteriën
Grote venen
Mediastinum (ruimte tussen beide longen
Oesophagus
Thoraxvormen:
Pectus excavatum of trechterborst, compressie van het onderste deel van het sternum kan
druk geven op het
hart en de grote bloedvaten.
Pectus carinatum of kippenborst
Thoracale kyfoscoliose: kan vermindering van de longfunctie geven
Tonvormige thorax normaal in kindertijd, maar kan later een uiting zijn van een COPD
Anatomie van het hart
Hart bevindt zich grotendeels achter het sternum en ligt meer naar links dan rechts op het diafragma.
Eind linkerventrikel heet de apex
De apex bevindt zich normaal binnen de linkermidclaviculairlijn in de vijfde intercostaalruimte.
Bloedvoorziening hart
A Thijssen Fysische diagnostiek Thorax en Perifere circulatie 2
, Bloedvoorziening van de hartspier zelf (myocard) vindt plaats via de kransslagaders (coronairarterie)
Twee kransslagaders (rechts en links), vertakken zich naar voren afdalend vat (left anterior
descending, LAD) en naar
achteren draaiend vat (circumflex, CX) (functioneel dus 3 vaten.
Hart (holle spier) 4 compartimenten:
Linkerboezem (linkeratrium LA)
Linkerkamer (linkerventrikel, LV)
Rechterboezem (rechteratrium, RA)
Rechterkamer (rechterventrikel, RV)
1. Het RA ontvangt uit de vena cava superior (VCS) en inferior (VCI) veneus bloed uit het
lichaam. In de diastole stroomt dit bloed vanuit RA naar RV. Vanuit het RV ontspringt de
arteria pulmonalis (AP).
2. Het LA ontvangt (geoxygeneerd) bloed uit de long via pulmonaalvenen (vena pulmonalis,
VP). Het LV pompt het bloed uit in de aorta (Ao).
3. De binnenkant van het hart (endocard) is bekleed met endotheel. Dit weefsel is in
continuïteit met de binnenbekleding van de vaten (eveneens endotheel) en bekleedt ook de
hartkleppen.
A Thijssen Fysische diagnostiek Thorax en Perifere circulatie 3
en 9
Anatomie van de thoraxholte
De thoraxholte wordt anatomisch begrensd door de thoracale wervelkolom, de ribben en het
borstbeen. Aan de bovenzijde gaat de thoraxholte over in de hals, aan de onderzijde wordt deze
afgesloten door het middenrif (diafragma).
De eerste zeven ribben zijn door middel van kraakbeen aan het sternum verbonden. Het
ribkraakbeen van de achtste, negende en tiende rib is direct verbonden met het kraakbeen van de
erboven liggende rib. De elfde en twaalfde rib hebben meestal geen verbinding met de andere
ribben en worden dan ook zwevende ribben genoemd.
De intercostale ruimten tussen de ribben zijn vernoemd naar de rib erboven, dus de tweede
intercostale ruimte bevindt zich tussen de tweede en derde rib.
Het sternum is opgebouwd uit: het manubrium sterni (boven), het corpus (midden) en de processus
xiphoideus(onder).
Het kuiltje in de hals boven het manubrium noemt men het jugulum of fossa suprasternalis.
Overgang van manubrium naar corpus sterni is voelbaar als een richeltje Angulus sterni (aanhechting
2e rib)
Aan manubrium sterni is de clavicula verbonden (beiderzijds)en verbonden aan scapula
(schouderblad) aan de achterzijde.
Angulus costale (epigastrische hoek) is de scherpe hoek aan de onderzijde van het sternum
Oriëntatiepunten:
angulus sterni; dat is de overgang van het manubrium sterni naar het corpus. Deze overgang is te
palperen als een hobbelige horizontale lijn. Lateraal hiervan zit de aanhechting van de 2 e rib. Onder
de 2e rib zit de 2e intercostale ruimte, naar caudaal (richting staartbeen) ribben en intercostale
ruimten tellen.
Processus spinosus (vertebra prominens) bobbeltje als de patiënt vooroverbuigt, dat is de C7 en ook
de overgang naar Th1. Scapulapunt bevindt zich meestal op Th 7,8
Fossa supraclavicularis: ruimte boven het sleutelbeen
Fossa infraclavicularis: ruimte onder het sleutelbeen
A Thijssen Fysische diagnostiek Thorax en Perifere circulatie 1
,Denkbeeldige verticale lijnen:
Voorzijde:
mediaanlijn of midsternaallijn door het midden van het sternum
parasternale lijn, naast het sternum
midclaviculairlijn, door het midden van de clavicula
voorste axillairlijn, begint bij de voorste axillairplooi
Laterale zijde:
voorste axillairlijn, voorzijde lichaam
midaxillairlijn, door het midden van de oksel
achterste axilairlijn, door de achterste axillairplooi
Achterzijde:
Spinale lijn, door het midden van de wervelkolom
Paravertebrale lijn, net naast de wervelkolom
Scapulairlijn, door de scapulapunt
Thoraxruimte:
Trachea en hoofdbronchi
Longen
Hart
Grote arteriën
Grote venen
Mediastinum (ruimte tussen beide longen
Oesophagus
Thoraxvormen:
Pectus excavatum of trechterborst, compressie van het onderste deel van het sternum kan
druk geven op het
hart en de grote bloedvaten.
Pectus carinatum of kippenborst
Thoracale kyfoscoliose: kan vermindering van de longfunctie geven
Tonvormige thorax normaal in kindertijd, maar kan later een uiting zijn van een COPD
Anatomie van het hart
Hart bevindt zich grotendeels achter het sternum en ligt meer naar links dan rechts op het diafragma.
Eind linkerventrikel heet de apex
De apex bevindt zich normaal binnen de linkermidclaviculairlijn in de vijfde intercostaalruimte.
Bloedvoorziening hart
A Thijssen Fysische diagnostiek Thorax en Perifere circulatie 2
, Bloedvoorziening van de hartspier zelf (myocard) vindt plaats via de kransslagaders (coronairarterie)
Twee kransslagaders (rechts en links), vertakken zich naar voren afdalend vat (left anterior
descending, LAD) en naar
achteren draaiend vat (circumflex, CX) (functioneel dus 3 vaten.
Hart (holle spier) 4 compartimenten:
Linkerboezem (linkeratrium LA)
Linkerkamer (linkerventrikel, LV)
Rechterboezem (rechteratrium, RA)
Rechterkamer (rechterventrikel, RV)
1. Het RA ontvangt uit de vena cava superior (VCS) en inferior (VCI) veneus bloed uit het
lichaam. In de diastole stroomt dit bloed vanuit RA naar RV. Vanuit het RV ontspringt de
arteria pulmonalis (AP).
2. Het LA ontvangt (geoxygeneerd) bloed uit de long via pulmonaalvenen (vena pulmonalis,
VP). Het LV pompt het bloed uit in de aorta (Ao).
3. De binnenkant van het hart (endocard) is bekleed met endotheel. Dit weefsel is in
continuïteit met de binnenbekleding van de vaten (eveneens endotheel) en bekleedt ook de
hartkleppen.
A Thijssen Fysische diagnostiek Thorax en Perifere circulatie 3
