2020-
2021
Fysiologie van de
zwangerschap
SAMENVATTING
AMBER ANSAELENS
,INLEIDING
o Doelgroep:
o Richtlijn is bestemd voor wie in eerste mijn de opvolging van een normale zwangerschap
tussen conceptie en 41 weken doet
o Normale zwangerschap = 40 weken of 280 dagen
o Doelpopulatie:
o Zwangere vrouwen met een laag verloskundig risico die bevallen tussen 37 en 42 weken
o Zwangerschap met een zwangerschapsduur van < 37 weken of > 42 weken wordt
niet als normaal beschouwd en is 2de lijn (= gyneacoloog) of 3de lijn (universitair
ziekenhuis)
o Definities en begrippen:
o Eerstelijnsgezondheidzorg:
o Zorg aangeboden wordt door zorgvertrekkers waarbij cliënten een beroep doen voor
een eerste deskundige opvang, behandeling of continue begeleiding van
gezondheidsproblemen
o Eerste lijn in de zwangerschapsbegeleiding
o Vroedvrouw en huisarts kunnen de begeleiding van een zwangerschap in eerste lijn
doen, in samenwerking met een gyneacoloog
o Laagrisico zwangerschap
o Risicoprofiel van de vrouw= aan- en/ of afwezigheid van risicofactoren
o Laagrisicoprofiel = afwezigheid van elk identificeerbaar risico dat
bijkomende zorg of maatregelen noodzaakt
o Normale geboorte (volgens WHO)
o De geboorte begint spontaan
o Laagrisico tijdens arbeid en bevalling
o Eelinggeboorte tussen 37 en 42 weken
o Na de geboorte: moeder en kind in goede conditie
o Geboorte:
o Geboorte van één kind, levend of dood, van >= 500 gram of van >= 22 weken bij een
onbekend geboortegewicht
o Indien beide onbekend, dan geldt een lnegte van >= 25 cm als criterium
o Vroeggeboorte:
o Bevaling voor de 37 zwangerschapsweek
o Beneden de 22 weken = abortus
o Beneden de 37 weken = prematuur
o GPA:
o Graviteit = zwangerschap
o Pariteit = aantal bevallingen
o Abortus = abortus of miskraam
o Laag geboortegewicht:
o Geboortegewicht < dan 2500 gram
o Tienerzwangerschap:
o Zwangerschap bij vrouwen tussen 15-19 jaar of jonger dan 20
1
,ALGEMENE RISICOFACTOREN
o Leeftijd jonger dan 16 jaar of ouder dan 40 jaar
o Gewicht (BMI) kleiner dan 18 of groter dan 35
o Suboptimale socio-economische omstandigheden
o Risicogedrag
o Geneesmiddelgebruik
o SOA
o Risico’s op het werk
o Andere persoonlijke, familiale en genetische risicofactoren
MEDISCHE RISICOFACTOREN
o Hart- en vaatziekten
o Hypertensie
o Trombose
o Longembool
o Nierziekten
o Metabole aandoeningen
o Stollingsstoornissen
o Neurologische aandoeningen
o Longziekten
o Hematologische aandoeningen
o Auto-immuunziekten (bv: reuma)
o Maligniteiten (kankers)
o Ernstige infecties
o Psychiatrische aandoeningen
GYNEACOLOGISCHE RISICOFACTOREN
o Baarmoederpathologie (afwijkingen en ingrepen, afwijkende cytologie)
o Bekkenafwijkingen
o Bekkenbodemafwijkingen
o IUD: spiraaltje
o Besnijdenis
OBSTETRISCHE RISICOFACTOREN
o Belaste voorgeschiedenis
o Rhesus-iso-immunisatie en bloedgroepantagonisten
o Herhaald miskraam
o Cervixproblemen
o Bloedingen
o Vroeggeboorte
o Grote multipariteit
o Sectio
o Moeilijke partus
o Postpartumdepressie
2
, OPVOLGING VAN EEN ZWANGERSCHAP IN EERSTE LIJN
o Aanbeveling:
o Een laagrisico zwangerschap kan in 1ste lijn opgevolgd worden
o Nullipara met een laagrisico: een schema van 10 consultaties
o Multipara met laagrisico: een schema van 7 consultaties
MENSTRUELE CYCLUS
o Regeling via terugkoppelingsmechanisme:
o Slecht 1 follikel komt tot ovulatie
o Eicel wordt bevrucht in de eileider (tuba)
o Bevruchting is altijd in laatste 3e deel van de tuba
o Na enkele dagen innesteling in baarmoedere (uterus) als blastocyt
o Duurt 5 à 6 dagen na bevruchting
o Vrouw is zwanger
BETROKKEN ORGANEN
o Indeling volgens niveau:
o Centraal: cortex cerebri, hypothalamus en hypofyse
o Hyothalamus: regeling neuro-endocriene functies bv: slaap, temperatuur,
waterhuishouding
o Hypofyse/ hersenaanhangsel: hormonale schakel tussen centrale zenuwstesel en de
endocriene klieren
o Doelorgaan: ovaria
o Eindorgaan: uterus, cervix, vagina
BETROKKEN HORMONEN
o follikelstimulerend hormoon (FSH):
o aanmaak in hypofysevoorkwab
(oestradinol wordt aangemaakt in de
groeiende follikels (1ste helft van de
cyclus))
o luteïniserend hormoon (LH):
o door de hypofyse: (ovulatie (2e helft
van cyclus))
o oestradiol:
o oestradinolspiegel wordt “gemeten” in
de hypothalamus en de hypofyse
(terugkoppelingsmechanisme)
o gestimuleerd door follikel
3
2021
Fysiologie van de
zwangerschap
SAMENVATTING
AMBER ANSAELENS
,INLEIDING
o Doelgroep:
o Richtlijn is bestemd voor wie in eerste mijn de opvolging van een normale zwangerschap
tussen conceptie en 41 weken doet
o Normale zwangerschap = 40 weken of 280 dagen
o Doelpopulatie:
o Zwangere vrouwen met een laag verloskundig risico die bevallen tussen 37 en 42 weken
o Zwangerschap met een zwangerschapsduur van < 37 weken of > 42 weken wordt
niet als normaal beschouwd en is 2de lijn (= gyneacoloog) of 3de lijn (universitair
ziekenhuis)
o Definities en begrippen:
o Eerstelijnsgezondheidzorg:
o Zorg aangeboden wordt door zorgvertrekkers waarbij cliënten een beroep doen voor
een eerste deskundige opvang, behandeling of continue begeleiding van
gezondheidsproblemen
o Eerste lijn in de zwangerschapsbegeleiding
o Vroedvrouw en huisarts kunnen de begeleiding van een zwangerschap in eerste lijn
doen, in samenwerking met een gyneacoloog
o Laagrisico zwangerschap
o Risicoprofiel van de vrouw= aan- en/ of afwezigheid van risicofactoren
o Laagrisicoprofiel = afwezigheid van elk identificeerbaar risico dat
bijkomende zorg of maatregelen noodzaakt
o Normale geboorte (volgens WHO)
o De geboorte begint spontaan
o Laagrisico tijdens arbeid en bevalling
o Eelinggeboorte tussen 37 en 42 weken
o Na de geboorte: moeder en kind in goede conditie
o Geboorte:
o Geboorte van één kind, levend of dood, van >= 500 gram of van >= 22 weken bij een
onbekend geboortegewicht
o Indien beide onbekend, dan geldt een lnegte van >= 25 cm als criterium
o Vroeggeboorte:
o Bevaling voor de 37 zwangerschapsweek
o Beneden de 22 weken = abortus
o Beneden de 37 weken = prematuur
o GPA:
o Graviteit = zwangerschap
o Pariteit = aantal bevallingen
o Abortus = abortus of miskraam
o Laag geboortegewicht:
o Geboortegewicht < dan 2500 gram
o Tienerzwangerschap:
o Zwangerschap bij vrouwen tussen 15-19 jaar of jonger dan 20
1
,ALGEMENE RISICOFACTOREN
o Leeftijd jonger dan 16 jaar of ouder dan 40 jaar
o Gewicht (BMI) kleiner dan 18 of groter dan 35
o Suboptimale socio-economische omstandigheden
o Risicogedrag
o Geneesmiddelgebruik
o SOA
o Risico’s op het werk
o Andere persoonlijke, familiale en genetische risicofactoren
MEDISCHE RISICOFACTOREN
o Hart- en vaatziekten
o Hypertensie
o Trombose
o Longembool
o Nierziekten
o Metabole aandoeningen
o Stollingsstoornissen
o Neurologische aandoeningen
o Longziekten
o Hematologische aandoeningen
o Auto-immuunziekten (bv: reuma)
o Maligniteiten (kankers)
o Ernstige infecties
o Psychiatrische aandoeningen
GYNEACOLOGISCHE RISICOFACTOREN
o Baarmoederpathologie (afwijkingen en ingrepen, afwijkende cytologie)
o Bekkenafwijkingen
o Bekkenbodemafwijkingen
o IUD: spiraaltje
o Besnijdenis
OBSTETRISCHE RISICOFACTOREN
o Belaste voorgeschiedenis
o Rhesus-iso-immunisatie en bloedgroepantagonisten
o Herhaald miskraam
o Cervixproblemen
o Bloedingen
o Vroeggeboorte
o Grote multipariteit
o Sectio
o Moeilijke partus
o Postpartumdepressie
2
, OPVOLGING VAN EEN ZWANGERSCHAP IN EERSTE LIJN
o Aanbeveling:
o Een laagrisico zwangerschap kan in 1ste lijn opgevolgd worden
o Nullipara met een laagrisico: een schema van 10 consultaties
o Multipara met laagrisico: een schema van 7 consultaties
MENSTRUELE CYCLUS
o Regeling via terugkoppelingsmechanisme:
o Slecht 1 follikel komt tot ovulatie
o Eicel wordt bevrucht in de eileider (tuba)
o Bevruchting is altijd in laatste 3e deel van de tuba
o Na enkele dagen innesteling in baarmoedere (uterus) als blastocyt
o Duurt 5 à 6 dagen na bevruchting
o Vrouw is zwanger
BETROKKEN ORGANEN
o Indeling volgens niveau:
o Centraal: cortex cerebri, hypothalamus en hypofyse
o Hyothalamus: regeling neuro-endocriene functies bv: slaap, temperatuur,
waterhuishouding
o Hypofyse/ hersenaanhangsel: hormonale schakel tussen centrale zenuwstesel en de
endocriene klieren
o Doelorgaan: ovaria
o Eindorgaan: uterus, cervix, vagina
BETROKKEN HORMONEN
o follikelstimulerend hormoon (FSH):
o aanmaak in hypofysevoorkwab
(oestradinol wordt aangemaakt in de
groeiende follikels (1ste helft van de
cyclus))
o luteïniserend hormoon (LH):
o door de hypofyse: (ovulatie (2e helft
van cyclus))
o oestradiol:
o oestradinolspiegel wordt “gemeten” in
de hypothalamus en de hypofyse
(terugkoppelingsmechanisme)
o gestimuleerd door follikel
3
