Inhoudelijke samenhang thema Kerst
Dag 1: Maandag 13 december 2021 → Licht en donker
Doelen: SErv1, IVoc2, IKid3, TOtg1, RKlg1
➔ Wat geeft er allemaal licht?
➔ Waar is het heel erg donker
➔ Zijn jullie bang in het donker?
➔ Wie slaapt met een lichtje aan in de nacht?
➔ Waar zien we allemaal licht?
➔ Wie heeft het licht al eens aangestoken?
➔ Wie heeft het al eens heel erg donker gemaakt?
➔ Wat kunnen we allemaal doen met licht en donker?
➔ …
Voormiddag
In het begin van de dag wordt het onthaal gedaan samen met de kleuters. Allereerst wordt het kindje van de
dag gekozen door de juf. Ze trekt een kaartje uit de pot, en dat kindje van die dag het kindje van de dag zijn.
Daarna ve vullen de verschillende kalenders aan, bespreken wat er in het weekend gebeurd is, zingen het
goedemorgen lied,... Dit wordt gevolgd door het godsdienst ritueel. Het kaarsje wordt aangestoken, de lichten
worden gedoofd en we zingen en dansen voor de Heer. Nadien wordt het kaarsje terug uitgeblazen en worden
de lichten terug aangestoken. Om het onthaal te beëindigen, zeg ik tegen elke kleuter persoonlijk ‘goeiemorgen
gevolgd door hun naam’.
Na het onthaal wordt het thema Licht en Donker geïntroduceerd. Ik vertel de kinderen dat we zullen leren over
het thema licht en donker. Ik toon enkele prenten over licht en donker die aan het bord hangen. Deze geven een
visueel beeld van het thema, hierdoor zullen de kinderen het beter kunnen begrijpen. Wanneer ik dit heb
gedaan, toon ik de verschillende nieuwe hoeken en spelletjes. Ik vertel de kleuters dat ze met alles mogen
spelen en vooral experimenteren. Op die manier zullen ze heel erg veel leren en te weten komen over licht en
donker. Er wordt aangegeven dat er een exploratiehoek is om in te spelen, ze kunnen kerstlichtjes aan een
slinger hangen met velcro, er is een muziekhoek, de bouwhoek, de boekenhoek, een autohoek en een
huishoek. De kinderen zijn vrij om te kiezen in welke hoek ze spelen en ook om zelf te beslissen wanneer ze
wisselen van hoek. Er is geen maximum aantal kleuters per hoek. Alsook geen hoekenbord waar de kinderen
moeten op aanduiden in welke hoek ze willen/gaan spelen. Na deze uitleg mogen de kinderen vrij spelen in de
hoeken.
In de exploratiebak kunnen de kleuters aan de slag met verschillende soorten lichten zoals ledlichten,
zaklampen, glow in the dark bandjes,... Ze kunnen ook gebruik maken van zwarte doeken die ervoor zorgen dat
er een donkere omgeving gecreëerd wordt. Daarnaast zijn er ook fietslichten, verschillende groottes en vormen
van lichten en nog veel meer. HIermee kunnen ze kinderen vrij experimenteren.
Bij de kerstlichtjes aan de slinger hangen, kunnen de kinderen aan de hand van voorbeeldkaarten zelf slingers
van lichtjes maken. Er zullen verschillende kleuren lampen aanwezig zijn waar op de achterkant een stukje
velcro bevestigd is. Dan zullen er kaarten zijn met de slinger en velcro op. Het is de bedoeling dat de kleuters de
voorbeeldkaarten gaan namaken en de juiste kleur lamp op de juiste plaats aan de slinger te bevestigen. De
kleuters kunnen er ook voor kiezen om de slinger zelf te versieren met lampen, zonder de voorbeeldkaarten.
In de muziekhoek bevinden zich allemaal muziekinstrumenten die de kinderen kunnen bespelen. Er zullen
partituren aanwezig zijn die als werkkansen worden voorgesteld voor de kinderen. Ze kunnen de liedjes
naspelen op het keyboard of met de andere instrumenten. De kinderen zijn vrij in het bespelen van de
instrumenten en dit leunt aan bij de spelkansen. Het is belangrijk dat de kleuters voorzichtig zijn met de
zelfgemaakte instrumenten.
1
,Daarnaast is er ook de bouwhoek waar de kinderen aan de slag kunnen gaan met het bouwmateriaal van de
klas, maar ook met valse theelichtjes. Er zullen bouwkaarten aanwezig zijn die de kinderen kunnen namaken
wanneer ze geen inspiratie hebben om zelf iets te bouwen. De kleuters zijn vrij om te bouwen wat ze willen,
maar door de bouwkaarten worden er ook werkkansen voorzien. Op die manier leren de kleuters effectief iets
nieuw.
De boekenhoek bestaat uit een ruim aanbod van boeken. Het zijn allemaal boeken die iets te maken hebben
met licht en donker. De kinderen kunnen hierin bladeren, ze vergelijken met wat ze al geleerd hebben,... DE
boekenhoek is ook een plaats waar de kleuters tot rust kunnen komen. De hoek bevindt zich op een rustige en
afgesloten plek in de klas. Deze zal zeer gezellig zijn door de kussentjes, dekens, lichtjes,...
Ook de autohoek is open. Hier kunnen de kinderen aan de slag gaan met verschillende soorten auto’s en
autobanen. De autobanen zullen verlicht zijn waardoor het een andere speelgelegenheid creëert. De kinderen
zullen enthousiast zijn omdat de auto’s door de autobanen zullen rijden en terwijl ook voor schaduwen,
verschillende soorten lichtbronnen, weerkaatsingen,... zullen zorgen. Ook hier wordt het thema licht en donker
geïntegreerd in de hoek.
Desalniettemin is ook de huishoek open. Dit is een zeer vertrouwde en populaire hoek voor kleuters. De
kinderen spelen hier zeer graag in omdat ze dagelijkse omstandigheden en taferelen er kunnen naspelen. De
huishoek zal een donkere plek worden die binnenin versierd is met verschillende soorten lichtbronnen. Hier
zullen zaklampen aanwezig zijn, lichtgevende armbanden, fietslichtjes, … Hierdoor kunnen de kinderen spelen
in een donkere omgeving die toch verlicht is.
Nadien is het fruit- en toiletmoment. Dat geeft de kinderen de kans om rustig hun stuk fruit op de eten, te
drinken en naar het toilet te gaan. Wie klaar is mag zelfstandig terug naar de klas gaan en verder spelen in de
hoeken.
Daarna kunnen de kinderen verder spelen, en kunnen ze ook een knutselwerkje maken. Elke kleuter gaat een
theelichthoudertje moeten maken. Dit wordt gedaan aan de hand van een glazen potje. Het is de bedoeling dat
de kinderen verschilende gekleurde papier gaan scheuren in kleine stukjes. Daarna mogen ze het potje
versieren door de gescheurde papiertjes op het potje te kleven. Wanneer dit gedaan is gaan de potjes mogen
drogen. Wanneer alle potjes droog zijn, worden hier echte theelichtjes ingestopt. De kleuters mogen het potje
meenemen naar huis en kunnen het daar dan ook effectief doen branden. Deze activiteit wordt gedaan in de
beeldhoek.
Nadien mogen de kleuters hun jasje, muts, sjaal, handschoenen,... aandoen en mogen ze buiten gaan spelen.
Na de speeltijd is het tijd voor een verhaaltje over licht en donker. Daarvoor heb ik gekozen voor het boek: Karel
in het donker van Liesbet Slegers. Dit boek zal ik vertellenderwijs voorlezen. Nadien vraag ik de kinderen wat ze
vonden van het boekje en of ze het nog eens willen lezen en bekijken in de boekenhoek.
Hierna kunnen de kinderen verder spelen in de hoeken en kunnen ze hun theelichthoudertje verder maken.
Na het spelen en werken in de deelgroepen moeten de kleuters samen opruimen. Wanneer alles opgeruimd is,
gaan de kinderen naar het toilet en doen ze hun jas, muts, sjaal,... aan. Daarna gaan we samen naar de refter
om te eten. Wanneer de kinderen klaar zijn met eten mogen ze buiten spelen.
Namiddag
Na de middag wordt er een schimmenspel gespeeld. Schimmenspel is het spelen met slagschaduwen. Door te
spelen met schaduwen zijn vele stemmingen op te roepen. Ik laat de kinderen verschillende dingen uitbeelden
aan de hand van voorbeeldkaarten. Dit moeten ze uitbeelden achter het doek. De andere kleuters moeten dan
raden wat het ene kind aan het uitbeelden is. Dit doen we totdat alle kinderen iets hebben uitgebeeld of samen
hebben uitgebeeld. Op die manier krijgen alle kinderen dezelfde kansen.
2
, Hierna kunnen de kleuters aan de slag met verschillende lichtbakken. Er zal een lichtbak zijn met zand, eentje
waar kinderen vanalles kunnen overtekenen, ook één waar ze met blokjes dingen kunnen overleggen,... De
kinderen kunnen zelf kiezen met welke lichtbak ze spelen en met wie ze daaraan spelen. De kinderen kunnen
wisselen wanneer ze willen. De kleuters mogen ook in de andere hoeken spelen als ze willen.
Na het spelen is het tijd voor een koekje te eten, te drinken en naar het toilet te gaan.
Wanneer de kinderen klaar zijn met eten, drinken,... Mogen de kinderen verder gaan spelen in de klas. De
kunnen verder spelen met de verschillende lichtbakken, ze mogen spelen in de exploratoehoek, muziekhoek,
bouwhoek, boekenhoek, autohoek, huishoek, lichtjes aan de slingers hangen,...
Daarna is het tijd om de jassen, mutsen, sjaals,... aan te doen en buiten te gaan spelen.
Na de speeltijd mogen de kinderen nog even verder spelen in de hoeken.
Rond 15.10u is het tijd om op te ruimen. Dit doen de kinderen samen. Wie klaar is gaat op de bank zitten.
Ondertussen kijk ik de luiers van de kleuters na en vraag ik nog eens aan alle kinderen of ze niet naar het toilet
moeten gaan. Wanneer iedereen in de kring zit, maak ik de mondjes van de kinderen proper. Ik geef alle
kinderen een stempel en een koekje omdat ze zo goed hebben meegedaan.
Aangezien er nog wat tijd over is, spelen we een gezamenlijk memoriespel. Dit spel is in het thema van licht en
donker. Hierdoor wordt de woordenschat van de kinderen nog eens verrijkt. Dit spelen we totdat het tijd is om
naar huis te gaan. Daarna worden de jasjes, sjaals, mutsen,... aangedaan en wachten de kinderen aan de deur.
Wanneer de bel gaat gaan we samen naar buiten tot aan de poort waar de mama’s, papa’s, oma’s, opa’s,... de
kleuters komen ophalen.
3
Dag 1: Maandag 13 december 2021 → Licht en donker
Doelen: SErv1, IVoc2, IKid3, TOtg1, RKlg1
➔ Wat geeft er allemaal licht?
➔ Waar is het heel erg donker
➔ Zijn jullie bang in het donker?
➔ Wie slaapt met een lichtje aan in de nacht?
➔ Waar zien we allemaal licht?
➔ Wie heeft het licht al eens aangestoken?
➔ Wie heeft het al eens heel erg donker gemaakt?
➔ Wat kunnen we allemaal doen met licht en donker?
➔ …
Voormiddag
In het begin van de dag wordt het onthaal gedaan samen met de kleuters. Allereerst wordt het kindje van de
dag gekozen door de juf. Ze trekt een kaartje uit de pot, en dat kindje van die dag het kindje van de dag zijn.
Daarna ve vullen de verschillende kalenders aan, bespreken wat er in het weekend gebeurd is, zingen het
goedemorgen lied,... Dit wordt gevolgd door het godsdienst ritueel. Het kaarsje wordt aangestoken, de lichten
worden gedoofd en we zingen en dansen voor de Heer. Nadien wordt het kaarsje terug uitgeblazen en worden
de lichten terug aangestoken. Om het onthaal te beëindigen, zeg ik tegen elke kleuter persoonlijk ‘goeiemorgen
gevolgd door hun naam’.
Na het onthaal wordt het thema Licht en Donker geïntroduceerd. Ik vertel de kinderen dat we zullen leren over
het thema licht en donker. Ik toon enkele prenten over licht en donker die aan het bord hangen. Deze geven een
visueel beeld van het thema, hierdoor zullen de kinderen het beter kunnen begrijpen. Wanneer ik dit heb
gedaan, toon ik de verschillende nieuwe hoeken en spelletjes. Ik vertel de kleuters dat ze met alles mogen
spelen en vooral experimenteren. Op die manier zullen ze heel erg veel leren en te weten komen over licht en
donker. Er wordt aangegeven dat er een exploratiehoek is om in te spelen, ze kunnen kerstlichtjes aan een
slinger hangen met velcro, er is een muziekhoek, de bouwhoek, de boekenhoek, een autohoek en een
huishoek. De kinderen zijn vrij om te kiezen in welke hoek ze spelen en ook om zelf te beslissen wanneer ze
wisselen van hoek. Er is geen maximum aantal kleuters per hoek. Alsook geen hoekenbord waar de kinderen
moeten op aanduiden in welke hoek ze willen/gaan spelen. Na deze uitleg mogen de kinderen vrij spelen in de
hoeken.
In de exploratiebak kunnen de kleuters aan de slag met verschillende soorten lichten zoals ledlichten,
zaklampen, glow in the dark bandjes,... Ze kunnen ook gebruik maken van zwarte doeken die ervoor zorgen dat
er een donkere omgeving gecreëerd wordt. Daarnaast zijn er ook fietslichten, verschillende groottes en vormen
van lichten en nog veel meer. HIermee kunnen ze kinderen vrij experimenteren.
Bij de kerstlichtjes aan de slinger hangen, kunnen de kinderen aan de hand van voorbeeldkaarten zelf slingers
van lichtjes maken. Er zullen verschillende kleuren lampen aanwezig zijn waar op de achterkant een stukje
velcro bevestigd is. Dan zullen er kaarten zijn met de slinger en velcro op. Het is de bedoeling dat de kleuters de
voorbeeldkaarten gaan namaken en de juiste kleur lamp op de juiste plaats aan de slinger te bevestigen. De
kleuters kunnen er ook voor kiezen om de slinger zelf te versieren met lampen, zonder de voorbeeldkaarten.
In de muziekhoek bevinden zich allemaal muziekinstrumenten die de kinderen kunnen bespelen. Er zullen
partituren aanwezig zijn die als werkkansen worden voorgesteld voor de kinderen. Ze kunnen de liedjes
naspelen op het keyboard of met de andere instrumenten. De kinderen zijn vrij in het bespelen van de
instrumenten en dit leunt aan bij de spelkansen. Het is belangrijk dat de kleuters voorzichtig zijn met de
zelfgemaakte instrumenten.
1
,Daarnaast is er ook de bouwhoek waar de kinderen aan de slag kunnen gaan met het bouwmateriaal van de
klas, maar ook met valse theelichtjes. Er zullen bouwkaarten aanwezig zijn die de kinderen kunnen namaken
wanneer ze geen inspiratie hebben om zelf iets te bouwen. De kleuters zijn vrij om te bouwen wat ze willen,
maar door de bouwkaarten worden er ook werkkansen voorzien. Op die manier leren de kleuters effectief iets
nieuw.
De boekenhoek bestaat uit een ruim aanbod van boeken. Het zijn allemaal boeken die iets te maken hebben
met licht en donker. De kinderen kunnen hierin bladeren, ze vergelijken met wat ze al geleerd hebben,... DE
boekenhoek is ook een plaats waar de kleuters tot rust kunnen komen. De hoek bevindt zich op een rustige en
afgesloten plek in de klas. Deze zal zeer gezellig zijn door de kussentjes, dekens, lichtjes,...
Ook de autohoek is open. Hier kunnen de kinderen aan de slag gaan met verschillende soorten auto’s en
autobanen. De autobanen zullen verlicht zijn waardoor het een andere speelgelegenheid creëert. De kinderen
zullen enthousiast zijn omdat de auto’s door de autobanen zullen rijden en terwijl ook voor schaduwen,
verschillende soorten lichtbronnen, weerkaatsingen,... zullen zorgen. Ook hier wordt het thema licht en donker
geïntegreerd in de hoek.
Desalniettemin is ook de huishoek open. Dit is een zeer vertrouwde en populaire hoek voor kleuters. De
kinderen spelen hier zeer graag in omdat ze dagelijkse omstandigheden en taferelen er kunnen naspelen. De
huishoek zal een donkere plek worden die binnenin versierd is met verschillende soorten lichtbronnen. Hier
zullen zaklampen aanwezig zijn, lichtgevende armbanden, fietslichtjes, … Hierdoor kunnen de kinderen spelen
in een donkere omgeving die toch verlicht is.
Nadien is het fruit- en toiletmoment. Dat geeft de kinderen de kans om rustig hun stuk fruit op de eten, te
drinken en naar het toilet te gaan. Wie klaar is mag zelfstandig terug naar de klas gaan en verder spelen in de
hoeken.
Daarna kunnen de kinderen verder spelen, en kunnen ze ook een knutselwerkje maken. Elke kleuter gaat een
theelichthoudertje moeten maken. Dit wordt gedaan aan de hand van een glazen potje. Het is de bedoeling dat
de kinderen verschilende gekleurde papier gaan scheuren in kleine stukjes. Daarna mogen ze het potje
versieren door de gescheurde papiertjes op het potje te kleven. Wanneer dit gedaan is gaan de potjes mogen
drogen. Wanneer alle potjes droog zijn, worden hier echte theelichtjes ingestopt. De kleuters mogen het potje
meenemen naar huis en kunnen het daar dan ook effectief doen branden. Deze activiteit wordt gedaan in de
beeldhoek.
Nadien mogen de kleuters hun jasje, muts, sjaal, handschoenen,... aandoen en mogen ze buiten gaan spelen.
Na de speeltijd is het tijd voor een verhaaltje over licht en donker. Daarvoor heb ik gekozen voor het boek: Karel
in het donker van Liesbet Slegers. Dit boek zal ik vertellenderwijs voorlezen. Nadien vraag ik de kinderen wat ze
vonden van het boekje en of ze het nog eens willen lezen en bekijken in de boekenhoek.
Hierna kunnen de kinderen verder spelen in de hoeken en kunnen ze hun theelichthoudertje verder maken.
Na het spelen en werken in de deelgroepen moeten de kleuters samen opruimen. Wanneer alles opgeruimd is,
gaan de kinderen naar het toilet en doen ze hun jas, muts, sjaal,... aan. Daarna gaan we samen naar de refter
om te eten. Wanneer de kinderen klaar zijn met eten mogen ze buiten spelen.
Namiddag
Na de middag wordt er een schimmenspel gespeeld. Schimmenspel is het spelen met slagschaduwen. Door te
spelen met schaduwen zijn vele stemmingen op te roepen. Ik laat de kinderen verschillende dingen uitbeelden
aan de hand van voorbeeldkaarten. Dit moeten ze uitbeelden achter het doek. De andere kleuters moeten dan
raden wat het ene kind aan het uitbeelden is. Dit doen we totdat alle kinderen iets hebben uitgebeeld of samen
hebben uitgebeeld. Op die manier krijgen alle kinderen dezelfde kansen.
2
, Hierna kunnen de kleuters aan de slag met verschillende lichtbakken. Er zal een lichtbak zijn met zand, eentje
waar kinderen vanalles kunnen overtekenen, ook één waar ze met blokjes dingen kunnen overleggen,... De
kinderen kunnen zelf kiezen met welke lichtbak ze spelen en met wie ze daaraan spelen. De kinderen kunnen
wisselen wanneer ze willen. De kleuters mogen ook in de andere hoeken spelen als ze willen.
Na het spelen is het tijd voor een koekje te eten, te drinken en naar het toilet te gaan.
Wanneer de kinderen klaar zijn met eten, drinken,... Mogen de kinderen verder gaan spelen in de klas. De
kunnen verder spelen met de verschillende lichtbakken, ze mogen spelen in de exploratoehoek, muziekhoek,
bouwhoek, boekenhoek, autohoek, huishoek, lichtjes aan de slingers hangen,...
Daarna is het tijd om de jassen, mutsen, sjaals,... aan te doen en buiten te gaan spelen.
Na de speeltijd mogen de kinderen nog even verder spelen in de hoeken.
Rond 15.10u is het tijd om op te ruimen. Dit doen de kinderen samen. Wie klaar is gaat op de bank zitten.
Ondertussen kijk ik de luiers van de kleuters na en vraag ik nog eens aan alle kinderen of ze niet naar het toilet
moeten gaan. Wanneer iedereen in de kring zit, maak ik de mondjes van de kinderen proper. Ik geef alle
kinderen een stempel en een koekje omdat ze zo goed hebben meegedaan.
Aangezien er nog wat tijd over is, spelen we een gezamenlijk memoriespel. Dit spel is in het thema van licht en
donker. Hierdoor wordt de woordenschat van de kinderen nog eens verrijkt. Dit spelen we totdat het tijd is om
naar huis te gaan. Daarna worden de jasjes, sjaals, mutsen,... aangedaan en wachten de kinderen aan de deur.
Wanneer de bel gaat gaan we samen naar buiten tot aan de poort waar de mama’s, papa’s, oma’s, opa’s,... de
kleuters komen ophalen.
3
