BSV DT1 Celbiologie en
Immunologie
Celbiologie: fysiologische en moleculaire celbiologische gebeurtenissen
Immunologie: aangeboren en adaptieve immuunsysteem
MYC = gen, Myc = eiwit
Celcyclus controle
Celdeling
Aantal cellen in een weefsel wordt bepaald door celdeling, celdood (apoptose) en
celdifferentiatie
- Stamcellen zorgen voor vernieuwing van weefsels door langere levensduur en
gereguleerde deling dochters zijn stamcel en precursorcel (prolifereren en
differentiëren tot benodigde cel)
- Na celdifferentiatie is deling niet meer mogelijk
Signaaleiwitten voor celdeling
1. Survival factoren apoptose surpressor
2. Mitogenen stimuleren celdeling
3. Groeifactoren promoten synthese en inhiberen degradatie van macromoleculen
Cellen maken deel uit van een geheel, wat zelfstandig werkt, maar wordt beïnvloed door
signalen van buitenaf
Kanker: onbeheerste celdeling, infiltratie en metastase
- Proto-oncogenen coderen voor eiwitten die bijdragen aan celdeling en overleving
- Tumor surpressor genen coderen voor eiwitten die de celcyclus blokkeren en
apoptose induceren
- Hallmarks
1. Apoptose ontwijken
2. Ongeremd replicatie potentiaal
3. Groeisignaal autonomie
4. Ontwijken van groei-inhibitor signalen
5. Invasie en metastase
6. Angiogenese
Verschillende vormen van celgroei (toename weefselvolume)
1. Multiplicative = hyperplasie aantal cellen neemt toe
2. Auxetic = hypertrofie volume van cellen neemt toe
3. Accretionary toename van tussenstof
4. Gecombineerd patroon
, Doel van de celcyclus: DNA-duplicatie en verdeling over dochtercellen (celdeling)
Interfase = G1 + S + G2 fase
Mitose-fase kernsplitsing en splitsing van het cytoplasma (cytokinese)
- Reorganisatie en redistributie van onderdelen
o Organellen zijn in grote getalen aanwezig of worden geknipt en verdeeld
- Overgang gestimuleerd door het M-Cdk complex voorbereiding segregatie en
vormen van mitotische spindle
o Geactiveerd door cdc25 fosfatase self-reinforcing
o Zet Wee1 uit (inhiberende kinase)
o Activeert APC/C kapotmaken van M cyclines
- Cohesines houden zusterchromatiden bij elkaar, condensines helpt condenseren
- Stadia
o Profase: microtubuli vormen mitotische spindle
o Prometafase: fosforyleren kerneiwitten en ECM kapotte kernenvelop,
waardoor microtubuli op de kinetochoren kunnen vastklampen
o Metafase: chromosomen migreren naar equatoriaal vlak
o Anafase: chromosomen naar polen getrokken (door kortere microtubuli) en
polen uit elkaar door motoreiwitten
o Telofase: spindle verdwijnt en ontstaan van een nieuwe kernenvelop
o Cytokinese: cytoplasma splitsen in 2 cellen
Mitotic spindle (microtubuli en eiwitten) zorgt voor kerndeling
Contractile ring (actine en myosine) zorgt voor cytoplasma splitsing
G1-fase: monitoren van intra- en extracellulair milieu (voorbereidend op synthese)
- Mitogenen (extracellulaire signalen) promoten productie van cyclines die celdeling
stimuleren
o Bv. Rb van E2F verwijderen d.m.v. fosforyleren
- DNA-schade fosforyleren van p53 p21 transcriptie p21 inhibeert/inactiveert
G1-s Cdk halt celcyclus
o DNA-schade te groot apoptose geinduceerd
- Besluitmoment
o In G1 blijven omstandigheden verbeteren
o G0 (non-proliferatieve staat) bij slechte omstandigheden
o S klaarmaken
Synthese-fase DNA-replicatie
Immunologie
Celbiologie: fysiologische en moleculaire celbiologische gebeurtenissen
Immunologie: aangeboren en adaptieve immuunsysteem
MYC = gen, Myc = eiwit
Celcyclus controle
Celdeling
Aantal cellen in een weefsel wordt bepaald door celdeling, celdood (apoptose) en
celdifferentiatie
- Stamcellen zorgen voor vernieuwing van weefsels door langere levensduur en
gereguleerde deling dochters zijn stamcel en precursorcel (prolifereren en
differentiëren tot benodigde cel)
- Na celdifferentiatie is deling niet meer mogelijk
Signaaleiwitten voor celdeling
1. Survival factoren apoptose surpressor
2. Mitogenen stimuleren celdeling
3. Groeifactoren promoten synthese en inhiberen degradatie van macromoleculen
Cellen maken deel uit van een geheel, wat zelfstandig werkt, maar wordt beïnvloed door
signalen van buitenaf
Kanker: onbeheerste celdeling, infiltratie en metastase
- Proto-oncogenen coderen voor eiwitten die bijdragen aan celdeling en overleving
- Tumor surpressor genen coderen voor eiwitten die de celcyclus blokkeren en
apoptose induceren
- Hallmarks
1. Apoptose ontwijken
2. Ongeremd replicatie potentiaal
3. Groeisignaal autonomie
4. Ontwijken van groei-inhibitor signalen
5. Invasie en metastase
6. Angiogenese
Verschillende vormen van celgroei (toename weefselvolume)
1. Multiplicative = hyperplasie aantal cellen neemt toe
2. Auxetic = hypertrofie volume van cellen neemt toe
3. Accretionary toename van tussenstof
4. Gecombineerd patroon
, Doel van de celcyclus: DNA-duplicatie en verdeling over dochtercellen (celdeling)
Interfase = G1 + S + G2 fase
Mitose-fase kernsplitsing en splitsing van het cytoplasma (cytokinese)
- Reorganisatie en redistributie van onderdelen
o Organellen zijn in grote getalen aanwezig of worden geknipt en verdeeld
- Overgang gestimuleerd door het M-Cdk complex voorbereiding segregatie en
vormen van mitotische spindle
o Geactiveerd door cdc25 fosfatase self-reinforcing
o Zet Wee1 uit (inhiberende kinase)
o Activeert APC/C kapotmaken van M cyclines
- Cohesines houden zusterchromatiden bij elkaar, condensines helpt condenseren
- Stadia
o Profase: microtubuli vormen mitotische spindle
o Prometafase: fosforyleren kerneiwitten en ECM kapotte kernenvelop,
waardoor microtubuli op de kinetochoren kunnen vastklampen
o Metafase: chromosomen migreren naar equatoriaal vlak
o Anafase: chromosomen naar polen getrokken (door kortere microtubuli) en
polen uit elkaar door motoreiwitten
o Telofase: spindle verdwijnt en ontstaan van een nieuwe kernenvelop
o Cytokinese: cytoplasma splitsen in 2 cellen
Mitotic spindle (microtubuli en eiwitten) zorgt voor kerndeling
Contractile ring (actine en myosine) zorgt voor cytoplasma splitsing
G1-fase: monitoren van intra- en extracellulair milieu (voorbereidend op synthese)
- Mitogenen (extracellulaire signalen) promoten productie van cyclines die celdeling
stimuleren
o Bv. Rb van E2F verwijderen d.m.v. fosforyleren
- DNA-schade fosforyleren van p53 p21 transcriptie p21 inhibeert/inactiveert
G1-s Cdk halt celcyclus
o DNA-schade te groot apoptose geinduceerd
- Besluitmoment
o In G1 blijven omstandigheden verbeteren
o G0 (non-proliferatieve staat) bij slechte omstandigheden
o S klaarmaken
Synthese-fase DNA-replicatie
