Microbiologie 1
1e bachelor in de biomedische laboratoriumtechnologie
Frauke Van Meulder
2020 - 2021
,Hoofdstuk 1: De microbiële wereld en jij
Micro-organismen in ons leven
Enkele begrippen
→ micro-organismen (MO) = zeer kleine levende organismen die individueel te klein zijn om te
zien met het blote oog
→ synoniemen: microben, kiemen
→ microbieel = iets heeft betrekking tot of wordt veroorzaakt door micro-organismen
→ microbiologie = studie van micro-organismen en bestaat uit 2 belangrijke thema’s
kennis vergaren over de samenstelling en werking van de microbiële wereld
toepassen van deze kennis over de microbiële wereld om voordelen op te leveren voor
de mens en de Aarde (bv: Bioremediatie)
➢ thema’s staan niet los van elkaar, het ene kan niet zonder het andere
Wat is het belang van micro-organismen?
→ belangrijkste levensvorm om het leven op Aarde te ondersteunen en onderhouden
MO vormen de basis van de voedselketen in oceanen, meren en rivieren
opruimers van organisch afval (takjes op de grond...) zodat belangrijke elementen kk
terug in de circulatie komen en niet verloren gaan
fotosynthetische algen spelen cruciale rol bij de zuurstofproductie op aarde
noodzakelijk voor mensen en dieren bij de spijsvertering en synthese van vitamines
in de industrie worden MO ook veel gebruikt voor de productie van bio-ethanol en de
productie van voedingsmiddelen zoals brood, bier en wijn met gist
Naamgeving en classificatie van MO
Nomenclatuur
→ de nomenclatuur bestaat uit 2 delen
genus (met hoofdletter) & species (zonder hoofdletter)
bv: Escherichia coli – E. coli
eerst volledige benaming voluit schrijven en dan pas genus afkorten
digitaal → cursief (schuingedrukt)
op papier → alles wat normaal cursief moet onderlijnen
Soorten micro-organismen
→ Prokaryoten
bacteriën archaea
ééncellig ééncellig
celwand met peptidoglycaan celwand zonder peptidoglycaan
relatief eenvoudig qua structuur extremofielen
binaire fissie nog geen pathogene Archaea
gekend
, (verzamelnaam voor veel verschillende soorten MO → soort restgroep)
→ Eukaryoten
Fungi Protisten
Protozoa Algen
ééncellig = gisten (> bacteriën) ééncellig ééncellig = blauwalg
verschillen in grootte
meercellig = schimmels meercellig = algen aan de kust
(1μm - …mm)
celwand opgebouwd uit chitine geen celwand celwand opgebouwd uit cellulose
seksuele of aseksuele fotosynthese (zorgen voor
vrijlevend of parasitair
reproductie grootste hoeveelheid zuurstof)
→ Parasieten
eukaryoten
≠ MO maar hebben bepaalde fasen in hun levenscyclus die
microscopisch klein zijn en gebruikt worden om diagnose te
stellen voor de infectie met dergelijke parasiet
Helminthen (lintwormen en rondwormen)
→ Virussen
zeer klein en eenvoudige structuur
accelulair → geen levende organismen
geen metabolisme → gastheerafhankelijk voor reproductie
voorbeeldvragen
→ Hoe worden bacteria, archaea en eukarya onderscheiden op basis van cellulaire structuur?
Historische achtergrond
→ 3,8 - 3,9 miljard jaar geleden ontstonden 1e microbiële cellen → anaërobe prokaryote MO
eerste 2 miljard jaar op Aarde was er geen zuurstof
deze MO haalden hun energie uit zonlicht en konden zo overleven
→ uit de anaerobe MO zijn de cyanobacteriën ontstaan
gebruiken lichtenergie om te groeien maar produceren ook zuurstof
zuurstof in atmosfeer ↑ waardoor complexere levensvormen konden ontstaan
→ 2 miljard jaar geleden ontstonden de voorlopers van de eukaryoten
→ planten & dieren ontstonden pas half miljard jaar geleden en mensen 0,2 miljard jaar geleden
→ pas in 1665 konden de 1e microscopisch kleine eukaryote cellen vastgesteld worden
, Robert Hooke
→ dun schijfje kurk onder ruwe microscoop bekeken en daarbij cellen ontdekt
→ basis celtheorie → alle levende dingen zijn opgebouwd uit cellen
Antoni Van Leeuwenhoek
→ > 400 microscopen gebouwd, bekendste is eenvoudige microscoop met
enkele lens waarmee hij verschillende materialen heeft onderzocht
→ hierin vond hij wereld van microscopische klein leven = “animalcules”
→ maakte heel gedetailleerde tekeningen van zijn waarnemingen (RBC & spermacellen)
→ in 1676 eerste wetenschapper die verschillende vormen van bacteriën vaststelde
spontane generatie
maden evolueren uit lijken, vliegen
→ levende organismen kunnen ontstaan uit niet-levend materiaal ontstaan uit mest...
→ Francesco Redi was 1e wetenschapper die niet geloofde in spontane generatie
→ John Needham versterkte later de theorie van spontane generatie zelfs
1e bachelor in de biomedische laboratoriumtechnologie
Frauke Van Meulder
2020 - 2021
,Hoofdstuk 1: De microbiële wereld en jij
Micro-organismen in ons leven
Enkele begrippen
→ micro-organismen (MO) = zeer kleine levende organismen die individueel te klein zijn om te
zien met het blote oog
→ synoniemen: microben, kiemen
→ microbieel = iets heeft betrekking tot of wordt veroorzaakt door micro-organismen
→ microbiologie = studie van micro-organismen en bestaat uit 2 belangrijke thema’s
kennis vergaren over de samenstelling en werking van de microbiële wereld
toepassen van deze kennis over de microbiële wereld om voordelen op te leveren voor
de mens en de Aarde (bv: Bioremediatie)
➢ thema’s staan niet los van elkaar, het ene kan niet zonder het andere
Wat is het belang van micro-organismen?
→ belangrijkste levensvorm om het leven op Aarde te ondersteunen en onderhouden
MO vormen de basis van de voedselketen in oceanen, meren en rivieren
opruimers van organisch afval (takjes op de grond...) zodat belangrijke elementen kk
terug in de circulatie komen en niet verloren gaan
fotosynthetische algen spelen cruciale rol bij de zuurstofproductie op aarde
noodzakelijk voor mensen en dieren bij de spijsvertering en synthese van vitamines
in de industrie worden MO ook veel gebruikt voor de productie van bio-ethanol en de
productie van voedingsmiddelen zoals brood, bier en wijn met gist
Naamgeving en classificatie van MO
Nomenclatuur
→ de nomenclatuur bestaat uit 2 delen
genus (met hoofdletter) & species (zonder hoofdletter)
bv: Escherichia coli – E. coli
eerst volledige benaming voluit schrijven en dan pas genus afkorten
digitaal → cursief (schuingedrukt)
op papier → alles wat normaal cursief moet onderlijnen
Soorten micro-organismen
→ Prokaryoten
bacteriën archaea
ééncellig ééncellig
celwand met peptidoglycaan celwand zonder peptidoglycaan
relatief eenvoudig qua structuur extremofielen
binaire fissie nog geen pathogene Archaea
gekend
, (verzamelnaam voor veel verschillende soorten MO → soort restgroep)
→ Eukaryoten
Fungi Protisten
Protozoa Algen
ééncellig = gisten (> bacteriën) ééncellig ééncellig = blauwalg
verschillen in grootte
meercellig = schimmels meercellig = algen aan de kust
(1μm - …mm)
celwand opgebouwd uit chitine geen celwand celwand opgebouwd uit cellulose
seksuele of aseksuele fotosynthese (zorgen voor
vrijlevend of parasitair
reproductie grootste hoeveelheid zuurstof)
→ Parasieten
eukaryoten
≠ MO maar hebben bepaalde fasen in hun levenscyclus die
microscopisch klein zijn en gebruikt worden om diagnose te
stellen voor de infectie met dergelijke parasiet
Helminthen (lintwormen en rondwormen)
→ Virussen
zeer klein en eenvoudige structuur
accelulair → geen levende organismen
geen metabolisme → gastheerafhankelijk voor reproductie
voorbeeldvragen
→ Hoe worden bacteria, archaea en eukarya onderscheiden op basis van cellulaire structuur?
Historische achtergrond
→ 3,8 - 3,9 miljard jaar geleden ontstonden 1e microbiële cellen → anaërobe prokaryote MO
eerste 2 miljard jaar op Aarde was er geen zuurstof
deze MO haalden hun energie uit zonlicht en konden zo overleven
→ uit de anaerobe MO zijn de cyanobacteriën ontstaan
gebruiken lichtenergie om te groeien maar produceren ook zuurstof
zuurstof in atmosfeer ↑ waardoor complexere levensvormen konden ontstaan
→ 2 miljard jaar geleden ontstonden de voorlopers van de eukaryoten
→ planten & dieren ontstonden pas half miljard jaar geleden en mensen 0,2 miljard jaar geleden
→ pas in 1665 konden de 1e microscopisch kleine eukaryote cellen vastgesteld worden
, Robert Hooke
→ dun schijfje kurk onder ruwe microscoop bekeken en daarbij cellen ontdekt
→ basis celtheorie → alle levende dingen zijn opgebouwd uit cellen
Antoni Van Leeuwenhoek
→ > 400 microscopen gebouwd, bekendste is eenvoudige microscoop met
enkele lens waarmee hij verschillende materialen heeft onderzocht
→ hierin vond hij wereld van microscopische klein leven = “animalcules”
→ maakte heel gedetailleerde tekeningen van zijn waarnemingen (RBC & spermacellen)
→ in 1676 eerste wetenschapper die verschillende vormen van bacteriën vaststelde
spontane generatie
maden evolueren uit lijken, vliegen
→ levende organismen kunnen ontstaan uit niet-levend materiaal ontstaan uit mest...
→ Francesco Redi was 1e wetenschapper die niet geloofde in spontane generatie
→ John Needham versterkte later de theorie van spontane generatie zelfs
