Oncologie
DEEL 1: epidemiologie en preventie
Wereldwijd
• 18,1 miljoen personen kregen in 2018 een nieuwe kankerdiagnose
• zetten we de trend verder naar 2030, kunnen we rekenen op 26,4 miljoen diagnoses per jaar
en 17 miljoen sterftegevallen per jaar
(rekening houdend met de toename en vergrijzing van de wereldbevolking)
Europa
• meer dan 4 miljoen nieuwe kankerdiagnoses
België
• 186 nieuwe kankerdiagnoses per dag
• 47% bij vrouwen, 53% bij mannen
Kanker is een verzamelnaam voor uiteenlopende vormen van kanker, iedere vorm kenmerkt zich
door een eigen profiel van risicofactoren, symptomen en klinisch beloop.
Op dit moment is kanker een aandoening die zich meestal pas uit op oudere leeftijd.
Mannen Vrouwen Kinderen en adolescenten
• prostaatkanker • borstkanker • leukemie
• longkanker • colorectale kanker • lymfomen
• colorectale kanker • longkanker • tumoren van het centraal
zenuwstelsel
Zijn samen verantwoordelijk voor meer dan 50% van het aantal kankergevallen in 2018.
Epidemiologen zien ook positieve evoluties: het afgelopen decennia is de overleving van kanker in de
meeste Westerse landen sterk toegenomen (waaronder ook België)
• vroege opsporing
• betere behandelingsmogelijkheden
, Moeilijk te behandelen kankers: (voornamelijk omdat ze pas in een laat stadium ontdekt worden)
• pancreaskanker
• kanker aan de eierstokken
• nierkanker
• tumoren in de hersenen
Bepaalde factoren verhogen het risico op kanker, er zijn een aantal niet-vermijdbare risicofactoren
Intrinsieke factoren; zoals leeftijd, geslacht, familiale geschiedenis en genetische aanleg
Extrinsieke factoren; zoals luchtkwaliteit
1775, Percival Pott: eerste bewijs dat er kankerverwekkende / carcinogene stoffen bestaan.
--> stelde het verband vast tussen het roet uit schoorstenen en een specifieke vorm van huidkanker
ter hoogte van het scrotum van schoorsteenvegers
Carcinogene omgevingsfactoren: men schat dat deze in het leefmilieu of beroepsomgeving
voorkomende factoren verantwoordelijk zijn voor ongeveer 10% van de kankersterfte
• bepaalde micro-organismen, parasieten en voornamelijk virussen zijn gelinkt aan kanker
- Humaan papillomavirus --> baarmoederhalskanker en kanker van de neus en de keelholte
- Hepatitis B en C --> kanker van de lever
• straling
- langdurige blootstelling aan Uv-stralen, zonder bescherming --> op termijn huidkanker
• chemische stoffen die in het milieu of in de werkomgeving voorkomen, kunnen ook een bron
zijn van carcinogenen
- polycyclische aromatisch koolwaterstoffen (in roet en verbrandingsprocessen)
--> longkanker, huidkanker en kanker van de keel
- asbest --> longvlieskanker
• ioniserende straling
- radioactiviteit verwekt directe schade aan het DNA
- als de blootstelling aan ioniserende straling intens is of heel geconcentreerd -->
herstelgenen slagen er minder in de beschadigde cellen te herstellen, waardoor een
kwaadaardig proces kan ontstaan
DEEL 1: epidemiologie en preventie
Wereldwijd
• 18,1 miljoen personen kregen in 2018 een nieuwe kankerdiagnose
• zetten we de trend verder naar 2030, kunnen we rekenen op 26,4 miljoen diagnoses per jaar
en 17 miljoen sterftegevallen per jaar
(rekening houdend met de toename en vergrijzing van de wereldbevolking)
Europa
• meer dan 4 miljoen nieuwe kankerdiagnoses
België
• 186 nieuwe kankerdiagnoses per dag
• 47% bij vrouwen, 53% bij mannen
Kanker is een verzamelnaam voor uiteenlopende vormen van kanker, iedere vorm kenmerkt zich
door een eigen profiel van risicofactoren, symptomen en klinisch beloop.
Op dit moment is kanker een aandoening die zich meestal pas uit op oudere leeftijd.
Mannen Vrouwen Kinderen en adolescenten
• prostaatkanker • borstkanker • leukemie
• longkanker • colorectale kanker • lymfomen
• colorectale kanker • longkanker • tumoren van het centraal
zenuwstelsel
Zijn samen verantwoordelijk voor meer dan 50% van het aantal kankergevallen in 2018.
Epidemiologen zien ook positieve evoluties: het afgelopen decennia is de overleving van kanker in de
meeste Westerse landen sterk toegenomen (waaronder ook België)
• vroege opsporing
• betere behandelingsmogelijkheden
, Moeilijk te behandelen kankers: (voornamelijk omdat ze pas in een laat stadium ontdekt worden)
• pancreaskanker
• kanker aan de eierstokken
• nierkanker
• tumoren in de hersenen
Bepaalde factoren verhogen het risico op kanker, er zijn een aantal niet-vermijdbare risicofactoren
Intrinsieke factoren; zoals leeftijd, geslacht, familiale geschiedenis en genetische aanleg
Extrinsieke factoren; zoals luchtkwaliteit
1775, Percival Pott: eerste bewijs dat er kankerverwekkende / carcinogene stoffen bestaan.
--> stelde het verband vast tussen het roet uit schoorstenen en een specifieke vorm van huidkanker
ter hoogte van het scrotum van schoorsteenvegers
Carcinogene omgevingsfactoren: men schat dat deze in het leefmilieu of beroepsomgeving
voorkomende factoren verantwoordelijk zijn voor ongeveer 10% van de kankersterfte
• bepaalde micro-organismen, parasieten en voornamelijk virussen zijn gelinkt aan kanker
- Humaan papillomavirus --> baarmoederhalskanker en kanker van de neus en de keelholte
- Hepatitis B en C --> kanker van de lever
• straling
- langdurige blootstelling aan Uv-stralen, zonder bescherming --> op termijn huidkanker
• chemische stoffen die in het milieu of in de werkomgeving voorkomen, kunnen ook een bron
zijn van carcinogenen
- polycyclische aromatisch koolwaterstoffen (in roet en verbrandingsprocessen)
--> longkanker, huidkanker en kanker van de keel
- asbest --> longvlieskanker
• ioniserende straling
- radioactiviteit verwekt directe schade aan het DNA
- als de blootstelling aan ioniserende straling intens is of heel geconcentreerd -->
herstelgenen slagen er minder in de beschadigde cellen te herstellen, waardoor een
kwaadaardig proces kan ontstaan
