PATHOFYSIOLOGIE
Door: TG-samenvattingen
,Inhoud
Zelfstudie 3.1: voorbereiding op college oncologie................................................................................2
3.2 colstructie: oncologie.......................................................................................................................3
Zelfstudie 3.3: verwerkingsopdracht oncologie....................................................................................10
Zelfstudie 3.4: Toepassing oncologie in patiëntcasus...........................................................................12
Zelfstudie 4.1: voorbereiding op college ontsteking.............................................................................14
Hoorcollege 4.2: ontsteking..................................................................................................................16
Zelfstudie 4.3: verwerkingsopdracht ontstekingen..............................................................................22
Zelfstudie 4.4: toepassing ontstekingen in patiëntcasus......................................................................23
1
, Zelfstudie 3.1: voorbereiding op college oncologie
Kanker is kort gezegd de maligne groei van een tumor veroorzaakt door ongecontroleerde celdeling.
Een tumor is een abnormale massa van weefsel, een zwelling simpel gezegd. Tumoren kunnen vele
verschillende oorzaken hebben en hoeven dus ook zeker niet altijd kanker te zijn. Wanneer de huid
wat opgezwollen is bij een ontsteking, wordt dit namelijk ook al als tumor aangeduid. Verder kunnen
tumoren opgedeeld worden in benigne en maligne. Benigne tumoren zijn niet in staat om door te
groeien in aanliggende weefsels of zich uit te zaaien, dit is dan ook geen kanker. Maligne tumoren zijn
hier wel toe in staat, en worden derhalve kanker genoemd. Een neoplasma is een nieuwe en abnormale
groei van weefsel in een deel van het lichaam, vaak hangt dit samen met kanker. Ook van een
neoplasma bestaan er benigne (goedaardig) en maligne (kanker) vormen. Het verschil met een tumor
is dat het hier gaat om nieuwe groei en bij een tumor om zwelling.
Maligne tumoren gaan uit van ofwel steunweefsel (stroma) ofwel dekweefsel. Steunweefsel geeft
stevigheid aan het lichaam, voorbeelden hiervan zijn kraakbeen en bindweefsel. Dekweefsel bedekt
alle oppervlakten van het menselijk lichaam, een voorbeeld hiervan is epitheel. Wanneer de maligne
tumor in het steunweefsel zit krijgt het de uitgang -sarcoom en wanneer het in het dekweefsel zit, de
uitgang -carcinoom. Carcinomen komen over het algemeen vaker voor dan sarcomen. Wanneer het om
een benigne tumor gaat krijgt het de uitgang -oom.
Het voorzetsel wordt bepaald door de cellen van waaruit de tumor is gegroeid (zie tabel). Een maligne
tumor van (het dekweefsel van) kliercellen wordt dan bijvoorbeeld adenocarcinoom genoemd en een
benigne tumor van de spiercellen een myoom. Deze naamgeving gaat echter niet altijd op, veel
kankers hebben een afwijkende naam die bijvoorbeeld naar de ontdekker is genoemd (Hodgkin’s
lymfoom).
Voor een oncoloog is het belangrijk goed te kunnen opschrijven hoe uitgebreid de kanker is, hierop is
immers de prognose en behandeling van de patiënt gebaseerd. De prognose zegt iets over het
vermoedelijke verloop en uitkomst van de ziekte. Er is daarom een systeem bedacht dat helpt bij het
beschrijven van de uitgebreidheid van de tumor. Dit is het TNM-systeem. De T staat voor tumor
(zwelling), de N voor Node (Engels voor lymfeklier), de M voor Metastase (uitzaaiing op afstand). Bij
de drie letters kunnen vervolgens cijfers worden gegeven, afhangend van de ernst van de kanker.
Een T-score geeft dus aan hoe groot de tumor is en of de kanker ingroeit in het omliggende orgaan. Tis
staat voor carcinoma in situ, dat wil zeggen dat het gaat om kanker maar dat er nog geen sprake is van
ingroei in het omliggende orgaan. T1, T2, T3 en T4 geven de grootte van de tumor aan, en of de tumor
invasief is. Hoe groot T1 is en hoe groot T4 kan verschillen per soort kanker.
Een N-score geeft aan of er zich tumorcellen bevinden in de lymfeklieren en zo, ja om hoeveel
lymfeklieren het gaat. N0 betekent dat er geen lymfeklieren zijn aangedaan. Wanneer er wel een
lymfeklier of meerdere zijn aangedaan kan dit worden aangeven met N1, N2, en N3. Het cijfer zegt
iets over de ernst van de uitzaaiing. Een hoger cijfer kan bijvoorbeeld iets zeggen over hoe veel
lymfeklieren zijn aangedaan, maar het cijfer kan ook iets zeggen over de locatie van de lymfeklier. Is
het een lymfeklier die verder weg ligt van het orgaan met de tumor, zal dit minder gunstig zijn voor de
uitkomst van de ziekte.
Voor de M-score geld dat er alleen een M0 en een M1 score is. Het geeft dus aan of er wel, M1, of
geen, M0, uitzaaiingen op afstand zijn.
The Hallmarks of cancer houdt in dat er 6 eigenschappen zijn die elke maligne tumor heeft, deze
eigenschappen zijn:
1. Ongevoelig voor anti-groei signalen.
2. Zelfvoorziening in groeisignalen.
3. Onbeperkt replicatie potentiaal
4. Ontwijking van apoptose
2
Door: TG-samenvattingen
,Inhoud
Zelfstudie 3.1: voorbereiding op college oncologie................................................................................2
3.2 colstructie: oncologie.......................................................................................................................3
Zelfstudie 3.3: verwerkingsopdracht oncologie....................................................................................10
Zelfstudie 3.4: Toepassing oncologie in patiëntcasus...........................................................................12
Zelfstudie 4.1: voorbereiding op college ontsteking.............................................................................14
Hoorcollege 4.2: ontsteking..................................................................................................................16
Zelfstudie 4.3: verwerkingsopdracht ontstekingen..............................................................................22
Zelfstudie 4.4: toepassing ontstekingen in patiëntcasus......................................................................23
1
, Zelfstudie 3.1: voorbereiding op college oncologie
Kanker is kort gezegd de maligne groei van een tumor veroorzaakt door ongecontroleerde celdeling.
Een tumor is een abnormale massa van weefsel, een zwelling simpel gezegd. Tumoren kunnen vele
verschillende oorzaken hebben en hoeven dus ook zeker niet altijd kanker te zijn. Wanneer de huid
wat opgezwollen is bij een ontsteking, wordt dit namelijk ook al als tumor aangeduid. Verder kunnen
tumoren opgedeeld worden in benigne en maligne. Benigne tumoren zijn niet in staat om door te
groeien in aanliggende weefsels of zich uit te zaaien, dit is dan ook geen kanker. Maligne tumoren zijn
hier wel toe in staat, en worden derhalve kanker genoemd. Een neoplasma is een nieuwe en abnormale
groei van weefsel in een deel van het lichaam, vaak hangt dit samen met kanker. Ook van een
neoplasma bestaan er benigne (goedaardig) en maligne (kanker) vormen. Het verschil met een tumor
is dat het hier gaat om nieuwe groei en bij een tumor om zwelling.
Maligne tumoren gaan uit van ofwel steunweefsel (stroma) ofwel dekweefsel. Steunweefsel geeft
stevigheid aan het lichaam, voorbeelden hiervan zijn kraakbeen en bindweefsel. Dekweefsel bedekt
alle oppervlakten van het menselijk lichaam, een voorbeeld hiervan is epitheel. Wanneer de maligne
tumor in het steunweefsel zit krijgt het de uitgang -sarcoom en wanneer het in het dekweefsel zit, de
uitgang -carcinoom. Carcinomen komen over het algemeen vaker voor dan sarcomen. Wanneer het om
een benigne tumor gaat krijgt het de uitgang -oom.
Het voorzetsel wordt bepaald door de cellen van waaruit de tumor is gegroeid (zie tabel). Een maligne
tumor van (het dekweefsel van) kliercellen wordt dan bijvoorbeeld adenocarcinoom genoemd en een
benigne tumor van de spiercellen een myoom. Deze naamgeving gaat echter niet altijd op, veel
kankers hebben een afwijkende naam die bijvoorbeeld naar de ontdekker is genoemd (Hodgkin’s
lymfoom).
Voor een oncoloog is het belangrijk goed te kunnen opschrijven hoe uitgebreid de kanker is, hierop is
immers de prognose en behandeling van de patiënt gebaseerd. De prognose zegt iets over het
vermoedelijke verloop en uitkomst van de ziekte. Er is daarom een systeem bedacht dat helpt bij het
beschrijven van de uitgebreidheid van de tumor. Dit is het TNM-systeem. De T staat voor tumor
(zwelling), de N voor Node (Engels voor lymfeklier), de M voor Metastase (uitzaaiing op afstand). Bij
de drie letters kunnen vervolgens cijfers worden gegeven, afhangend van de ernst van de kanker.
Een T-score geeft dus aan hoe groot de tumor is en of de kanker ingroeit in het omliggende orgaan. Tis
staat voor carcinoma in situ, dat wil zeggen dat het gaat om kanker maar dat er nog geen sprake is van
ingroei in het omliggende orgaan. T1, T2, T3 en T4 geven de grootte van de tumor aan, en of de tumor
invasief is. Hoe groot T1 is en hoe groot T4 kan verschillen per soort kanker.
Een N-score geeft aan of er zich tumorcellen bevinden in de lymfeklieren en zo, ja om hoeveel
lymfeklieren het gaat. N0 betekent dat er geen lymfeklieren zijn aangedaan. Wanneer er wel een
lymfeklier of meerdere zijn aangedaan kan dit worden aangeven met N1, N2, en N3. Het cijfer zegt
iets over de ernst van de uitzaaiing. Een hoger cijfer kan bijvoorbeeld iets zeggen over hoe veel
lymfeklieren zijn aangedaan, maar het cijfer kan ook iets zeggen over de locatie van de lymfeklier. Is
het een lymfeklier die verder weg ligt van het orgaan met de tumor, zal dit minder gunstig zijn voor de
uitkomst van de ziekte.
Voor de M-score geld dat er alleen een M0 en een M1 score is. Het geeft dus aan of er wel, M1, of
geen, M0, uitzaaiingen op afstand zijn.
The Hallmarks of cancer houdt in dat er 6 eigenschappen zijn die elke maligne tumor heeft, deze
eigenschappen zijn:
1. Ongevoelig voor anti-groei signalen.
2. Zelfvoorziening in groeisignalen.
3. Onbeperkt replicatie potentiaal
4. Ontwijking van apoptose
2
