Jeurissen & Karssing – Naar dialogisch integriteitstoezicht
Integriteit is een belangrijke kernwaarde van toezicht. Het verwoordt een dubbele opdracht:
1. De integriteit van de toezichthouder
2. Het toezicht houden op de integriteit
De raad van toezicht ziet toe op het functioneren van het bestuur. Het bestuur functioneert
goed als wordt recht gedaan aan de legitieme belangen van alle stakeholders. Voor het
karakteriseren van integriteit als kernwaarde is een dialogische opvatting van integriteit een
bruikbaar perspectief. Door integriteit in dialogische zin op te vatten, is het mogelijk om het
ambitieniveau van denken te verhogen en tevens valkuilen te voorkomen.
Volgens Jeurissen en Karssing is de toenemende aandacht naar cultuur al een stap in de
goede richting. Echter moet er volgens hen ook meer aandacht worden besteed aan van een
negatieve benadering naar een positieve benadering van integriteit. Er wordt te veel
gefocust op de gevaren en bedreigingen.
Valkuilen in het operationaliseren van integriteit
1. Negatieve benadering van integriteit;
Integriteit wordt te veel benadrukt als tegendeel van ondeugden als corruptie en fraude.
Hierbij wordt de definitie van integriteit alleen maar gerelateerd aan misstanden. Hierbij
geldt dat iemand die bijvoorbeeld niet fraudeert, zijn functie nog niet direct goed uitvoert.
Les: Formuleer integriteit op een positieve manier.
2. Nadruk op bedreigingen;
De negatieve benadering van integriteit zorgt ervoor dat de aandacht in integriteitsdiscussies
naar bedreigingen uitgaat. Het is niet zo dat je nooit naar de bedreigingen moet kijken, maar
kijk ook naar de positieve wijze waarbij je kijkt naar hoe je in de eerste plaats moet handelen
vanuit je verantwoordelijkheden en de daarbij horende normen, regels en richtlijnen.
Les: Kijk niet alleen naar de bedreigingen, maar ook naar het morele probleem en de
dilemma’s.
3. Codificering en formalisering;
Integriteit wordt vaak te sterk geformaliseerd tot het naleven van codes. Dit zorgt ervoor dat
het meer het karakter krijgt van een soort afvinklijst waaraan voldaan moet worden. da
daarnaast zijn alleen maar regels ook niet heel uitnodigend, ook werkt het niet bevorderlijk
op de zelfstandige oordeelsvorming en professionele verantwoordelijkheid van
toezichthouders en bestuurders. Regels kunnen als knellend worden ervaren en kunnen
ervoor zorgen dat medewerkers creatief opzoek gaan naar gaten om de regels zo voordelig
mogelijk voor zichzelf uit te leggen.
Les: Integriteit is niet te vangen in codes.
Integriteit is een belangrijke kernwaarde van toezicht. Het verwoordt een dubbele opdracht:
1. De integriteit van de toezichthouder
2. Het toezicht houden op de integriteit
De raad van toezicht ziet toe op het functioneren van het bestuur. Het bestuur functioneert
goed als wordt recht gedaan aan de legitieme belangen van alle stakeholders. Voor het
karakteriseren van integriteit als kernwaarde is een dialogische opvatting van integriteit een
bruikbaar perspectief. Door integriteit in dialogische zin op te vatten, is het mogelijk om het
ambitieniveau van denken te verhogen en tevens valkuilen te voorkomen.
Volgens Jeurissen en Karssing is de toenemende aandacht naar cultuur al een stap in de
goede richting. Echter moet er volgens hen ook meer aandacht worden besteed aan van een
negatieve benadering naar een positieve benadering van integriteit. Er wordt te veel
gefocust op de gevaren en bedreigingen.
Valkuilen in het operationaliseren van integriteit
1. Negatieve benadering van integriteit;
Integriteit wordt te veel benadrukt als tegendeel van ondeugden als corruptie en fraude.
Hierbij wordt de definitie van integriteit alleen maar gerelateerd aan misstanden. Hierbij
geldt dat iemand die bijvoorbeeld niet fraudeert, zijn functie nog niet direct goed uitvoert.
Les: Formuleer integriteit op een positieve manier.
2. Nadruk op bedreigingen;
De negatieve benadering van integriteit zorgt ervoor dat de aandacht in integriteitsdiscussies
naar bedreigingen uitgaat. Het is niet zo dat je nooit naar de bedreigingen moet kijken, maar
kijk ook naar de positieve wijze waarbij je kijkt naar hoe je in de eerste plaats moet handelen
vanuit je verantwoordelijkheden en de daarbij horende normen, regels en richtlijnen.
Les: Kijk niet alleen naar de bedreigingen, maar ook naar het morele probleem en de
dilemma’s.
3. Codificering en formalisering;
Integriteit wordt vaak te sterk geformaliseerd tot het naleven van codes. Dit zorgt ervoor dat
het meer het karakter krijgt van een soort afvinklijst waaraan voldaan moet worden. da
daarnaast zijn alleen maar regels ook niet heel uitnodigend, ook werkt het niet bevorderlijk
op de zelfstandige oordeelsvorming en professionele verantwoordelijkheid van
toezichthouders en bestuurders. Regels kunnen als knellend worden ervaren en kunnen
ervoor zorgen dat medewerkers creatief opzoek gaan naar gaten om de regels zo voordelig
mogelijk voor zichzelf uit te leggen.
Les: Integriteit is niet te vangen in codes.
