ALGEMENE ECONOMIE EN
BEDRIJFSOMGEVING
Avans Hogeschool
Studiejaar 2020-2021
Deze samenvatting beschrijft de Macro-economische omgeving van ondernemingen.
, Algemene economie en bedrijfsomgeving
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 8 Produceren .................................................................................................................................. 3
8.1 Welvaart en welzijn .......................................................................................................................................3
8.1.1 Welvaart ................................................................................................................................................3
8.1.2 Welzijn ...................................................................................................................................................4
8.2 Toegevoegde waarde ....................................................................................................................................4
8.2.1 Het meten van de productie ..................................................................................................................4
8.2.2 Productie- en inkomensbenadering ......................................................................................................5
8.2.3 Toevoegen van waarde door bedrijven en overheid .............................................................................5
Hoofdstuk 9 Productiefactoren ........................................................................................................................ 6
9.1 Kapitaal .........................................................................................................................................................6
9.2 Arbeid ............................................................................................................................................................6
9.2.1 Arbeid: aanbod en vraag .......................................................................................................................6
9.2.2 Beloning van arbeid ...............................................................................................................................8
9.3 Natuur ...........................................................................................................................................................9
Hoofdstuk 10 Structuur van de economie ...................................................................................................... 10
10.1 De zes sectoren van de Europese economie ..............................................................................................10
10.2 Fasen in de economische groei en innovatie .............................................................................................10
10.2.1 Groei van de productiefasen .............................................................................................................10
10.2.2 Rol van kapitaalcoëfficiënt en spaarquote ........................................................................................11
10.2.3 Fasen in de economische groei .........................................................................................................11
10.3 Groeivermogen op lange termijn...............................................................................................................12
10.3.1 Menselijk kapitaal ..............................................................................................................................13
10.3.2 Ondernemersschap, marktwerking en ruimtelijke inrichting ............................................................13
10.3.3 Innovatie en duurzaamheid ...............................................................................................................13
Hoofdstuk 11 Bestedingen ............................................................................................................................. 14
11.1 Vraagzijde van de economie......................................................................................................................14
11.2 Consumptie ................................................................................................................................................14
11.3 Investeringen .............................................................................................................................................15
11.3.1 Soorten investeringen .......................................................................................................................15
11.3.2 Groei van de investeringen ................................................................................................................16
11.4 Overheidsbestedingen ...............................................................................................................................16
11.5 Export en import ........................................................................................................................................16
Hoofdstuk 12 Inkomensverdeling ................................................................................................................... 17
12.1 Inkomensverdeling: feiten en oorzaken .....................................................................................................17
12.1.1 Huishoudensinkomens ......................................................................................................................17
12.1.2 Oorzaken van verschillen in primaire inkomens ................................................................................18
12.2 Het sociale systeem ...................................................................................................................................19
12.2.1 Feiten en cijfers .................................................................................................................................19
12.2.2 Soorten uitkeringen ...........................................................................................................................19
12.2.3 Gevolgen van de secundaire inkomensverdeling ..............................................................................20
1
, Algemene economie en bedrijfsomgeving
Hoofdstuk 13 Overheid .................................................................................................................................. 21
13.1 Collectieve sector .......................................................................................................................................21
13.2 Taken van de collectieve sector .................................................................................................................21
13.2.1 Onderverdeling overheidstaken ................................................................................................21
13.2.2 Omvang van de overheidstaken ........................................................................................................22
13.3 Inkomsten van de collectieve sector ..........................................................................................................22
13.3.1 Belastingheffing .................................................................................................................................22
13.3.2 Gevolgen van belastingheffing .........................................................................................................23
13.4 Twee visies op de rol van de overheid .......................................................................................................23
Hoofdstuk 14 Conjunctuur ............................................................................................................................. 23
14.1 Conjunctuurverloop ...................................................................................................................................23
14.1.1 Kondratieff, Juglar en Kitchin ............................................................................................................24
14.1.2 Fasen van de conjuntctuurcyclus.......................................................................................................24
14.2 De conjunctuur in de EU en de kredietcrisis ...............................................................................................25
14.2.1 Conjunctuur van de EU ......................................................................................................................25
14.3 Inflatie .......................................................................................................................................................25
14.3.1 Inflatie in de eurozone .......................................................................................................................25
14.3.2 Oorzaken van inflatie .........................................................................................................................25
14.3.3 Gevolgen van inflatie .........................................................................................................................26
14.4 Conjunctuurbeleid .....................................................................................................................................26
Hoofdstuk 15 Economische relaties ................................................................................................................ 27
15.1 Economische kringloop ..............................................................................................................................27
15.2 Kerngegevens van de economie ................................................................................................................30
15.2.1 Een model van de economie .....................................................................................................30
15.2.2 De tabel met kerngegevens .......................................................................................................31
Hoofdstuk 16 Macro-economie en onderneming ........................................................................................... 31
16.1 Gevoeligheid voor macro-economische variabelen ...................................................................................31
16.2 Conjunctuur ...............................................................................................................................................32
16.2.1 Conjunctuur en beleid .......................................................................................................................32
16.2.2 Consequenties en conjunctuurgevoeligheid .....................................................................................33
16.3 Wisselkoers ................................................................................................................................................34
16.4 Olieprijzen ..................................................................................................................................................34
16.5 Lonen .........................................................................................................................................................35
16.6 Rente .........................................................................................................................................................35
2
, Algemene economie en bedrijfsomgeving
Hoofdstuk 8 Produceren
8.1 Welvaart en welzijn
Een maatstaf voor welvaart is het bruto binnenlands product (BBP) per hoofd van de
bevolking. Welvaart is het beschikken over bepaalde producten. Ondernemingen voeren
waarde toe aan producten en verkopen deze tegen een hogere prijs. De producten worden
verkocht op de markt. Met deze winsten kan de overneming de belanghebbende van een
organisatie betalen. Dit zijn leveranciers, werknemers, de overheid en eigenaren van het
vermogen.
Mensen zijn welvarend als ze over veel goederen en diensten beschikken om hun behoefte te
bevredigen. Welvaart zegt niet alles over welzijn. Welzijn is te meten met de maatstaf human
development index (HDI)
8.1.1 Welvaart
Aan producten uit de natuur heeft men niks; hier moet eerst een waarde aan toegevoegd
worden. Dit heet produceren. Het produceren gebeurt door verschillende onderdelen: de
overheid, bedrijven, zzp’ers. Dit creëert werkvoorziening voor mensen en dus welvaart. De
totale productie binnen landsgrenzen noem je het BBP. Het BBP is de belangrijkste maatstaf
om de welvaart van landen te vergelijken.
De hoogte van de welvaart is te meten door het bbp van een land te delen door het aantal
inwoners. Dit getal is dus als ware het inkomen waarmee mensen producten kunnen kopen.
Vergelijken kan alleen wanneer je alles in dezelfde munt uitdrukt; dit is meestal dollar.
De koopkracht van een dollar verschilt van land tot land. In het ene land kan je meer kopen
voor dezelfde dollar. Hier moet dus ook een correctie op worden toegepast. Door de correctie
resulteert de koopkrachtpariteit (kkp). Voor het bepalen van koopkracht:
1) Het bbp per hoofd van de bevolking bepalen.
2) Het bbp omzetten in een munt, bijvoorbeeld de dollar.
3) Corrigeren voor de verschillen in koopkracht van de munt per land.
De groei van het bbp is de maatstaf voor economische groei. De groei van de economie zorgt
voor toename van de welvaart per hoofd dit komt omdat (volgens economen) de behoefte
van mensen oneindig zijn.
Het kan zijn dat binnen landen ook grote verschillen in welvaart zijn. Denk aan de VS waar +-
50 miljoen mensen niet in de basisvoorziening kan rondkomen (scholing, medicijnen,
zorgverzekering). Er is vastgesteld wat een mens aan basisbehoefte tot zijn beschikking moet
hebben. Dit staat in de Verklaring van de rechten van de mens.
3
BEDRIJFSOMGEVING
Avans Hogeschool
Studiejaar 2020-2021
Deze samenvatting beschrijft de Macro-economische omgeving van ondernemingen.
, Algemene economie en bedrijfsomgeving
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 8 Produceren .................................................................................................................................. 3
8.1 Welvaart en welzijn .......................................................................................................................................3
8.1.1 Welvaart ................................................................................................................................................3
8.1.2 Welzijn ...................................................................................................................................................4
8.2 Toegevoegde waarde ....................................................................................................................................4
8.2.1 Het meten van de productie ..................................................................................................................4
8.2.2 Productie- en inkomensbenadering ......................................................................................................5
8.2.3 Toevoegen van waarde door bedrijven en overheid .............................................................................5
Hoofdstuk 9 Productiefactoren ........................................................................................................................ 6
9.1 Kapitaal .........................................................................................................................................................6
9.2 Arbeid ............................................................................................................................................................6
9.2.1 Arbeid: aanbod en vraag .......................................................................................................................6
9.2.2 Beloning van arbeid ...............................................................................................................................8
9.3 Natuur ...........................................................................................................................................................9
Hoofdstuk 10 Structuur van de economie ...................................................................................................... 10
10.1 De zes sectoren van de Europese economie ..............................................................................................10
10.2 Fasen in de economische groei en innovatie .............................................................................................10
10.2.1 Groei van de productiefasen .............................................................................................................10
10.2.2 Rol van kapitaalcoëfficiënt en spaarquote ........................................................................................11
10.2.3 Fasen in de economische groei .........................................................................................................11
10.3 Groeivermogen op lange termijn...............................................................................................................12
10.3.1 Menselijk kapitaal ..............................................................................................................................13
10.3.2 Ondernemersschap, marktwerking en ruimtelijke inrichting ............................................................13
10.3.3 Innovatie en duurzaamheid ...............................................................................................................13
Hoofdstuk 11 Bestedingen ............................................................................................................................. 14
11.1 Vraagzijde van de economie......................................................................................................................14
11.2 Consumptie ................................................................................................................................................14
11.3 Investeringen .............................................................................................................................................15
11.3.1 Soorten investeringen .......................................................................................................................15
11.3.2 Groei van de investeringen ................................................................................................................16
11.4 Overheidsbestedingen ...............................................................................................................................16
11.5 Export en import ........................................................................................................................................16
Hoofdstuk 12 Inkomensverdeling ................................................................................................................... 17
12.1 Inkomensverdeling: feiten en oorzaken .....................................................................................................17
12.1.1 Huishoudensinkomens ......................................................................................................................17
12.1.2 Oorzaken van verschillen in primaire inkomens ................................................................................18
12.2 Het sociale systeem ...................................................................................................................................19
12.2.1 Feiten en cijfers .................................................................................................................................19
12.2.2 Soorten uitkeringen ...........................................................................................................................19
12.2.3 Gevolgen van de secundaire inkomensverdeling ..............................................................................20
1
, Algemene economie en bedrijfsomgeving
Hoofdstuk 13 Overheid .................................................................................................................................. 21
13.1 Collectieve sector .......................................................................................................................................21
13.2 Taken van de collectieve sector .................................................................................................................21
13.2.1 Onderverdeling overheidstaken ................................................................................................21
13.2.2 Omvang van de overheidstaken ........................................................................................................22
13.3 Inkomsten van de collectieve sector ..........................................................................................................22
13.3.1 Belastingheffing .................................................................................................................................22
13.3.2 Gevolgen van belastingheffing .........................................................................................................23
13.4 Twee visies op de rol van de overheid .......................................................................................................23
Hoofdstuk 14 Conjunctuur ............................................................................................................................. 23
14.1 Conjunctuurverloop ...................................................................................................................................23
14.1.1 Kondratieff, Juglar en Kitchin ............................................................................................................24
14.1.2 Fasen van de conjuntctuurcyclus.......................................................................................................24
14.2 De conjunctuur in de EU en de kredietcrisis ...............................................................................................25
14.2.1 Conjunctuur van de EU ......................................................................................................................25
14.3 Inflatie .......................................................................................................................................................25
14.3.1 Inflatie in de eurozone .......................................................................................................................25
14.3.2 Oorzaken van inflatie .........................................................................................................................25
14.3.3 Gevolgen van inflatie .........................................................................................................................26
14.4 Conjunctuurbeleid .....................................................................................................................................26
Hoofdstuk 15 Economische relaties ................................................................................................................ 27
15.1 Economische kringloop ..............................................................................................................................27
15.2 Kerngegevens van de economie ................................................................................................................30
15.2.1 Een model van de economie .....................................................................................................30
15.2.2 De tabel met kerngegevens .......................................................................................................31
Hoofdstuk 16 Macro-economie en onderneming ........................................................................................... 31
16.1 Gevoeligheid voor macro-economische variabelen ...................................................................................31
16.2 Conjunctuur ...............................................................................................................................................32
16.2.1 Conjunctuur en beleid .......................................................................................................................32
16.2.2 Consequenties en conjunctuurgevoeligheid .....................................................................................33
16.3 Wisselkoers ................................................................................................................................................34
16.4 Olieprijzen ..................................................................................................................................................34
16.5 Lonen .........................................................................................................................................................35
16.6 Rente .........................................................................................................................................................35
2
, Algemene economie en bedrijfsomgeving
Hoofdstuk 8 Produceren
8.1 Welvaart en welzijn
Een maatstaf voor welvaart is het bruto binnenlands product (BBP) per hoofd van de
bevolking. Welvaart is het beschikken over bepaalde producten. Ondernemingen voeren
waarde toe aan producten en verkopen deze tegen een hogere prijs. De producten worden
verkocht op de markt. Met deze winsten kan de overneming de belanghebbende van een
organisatie betalen. Dit zijn leveranciers, werknemers, de overheid en eigenaren van het
vermogen.
Mensen zijn welvarend als ze over veel goederen en diensten beschikken om hun behoefte te
bevredigen. Welvaart zegt niet alles over welzijn. Welzijn is te meten met de maatstaf human
development index (HDI)
8.1.1 Welvaart
Aan producten uit de natuur heeft men niks; hier moet eerst een waarde aan toegevoegd
worden. Dit heet produceren. Het produceren gebeurt door verschillende onderdelen: de
overheid, bedrijven, zzp’ers. Dit creëert werkvoorziening voor mensen en dus welvaart. De
totale productie binnen landsgrenzen noem je het BBP. Het BBP is de belangrijkste maatstaf
om de welvaart van landen te vergelijken.
De hoogte van de welvaart is te meten door het bbp van een land te delen door het aantal
inwoners. Dit getal is dus als ware het inkomen waarmee mensen producten kunnen kopen.
Vergelijken kan alleen wanneer je alles in dezelfde munt uitdrukt; dit is meestal dollar.
De koopkracht van een dollar verschilt van land tot land. In het ene land kan je meer kopen
voor dezelfde dollar. Hier moet dus ook een correctie op worden toegepast. Door de correctie
resulteert de koopkrachtpariteit (kkp). Voor het bepalen van koopkracht:
1) Het bbp per hoofd van de bevolking bepalen.
2) Het bbp omzetten in een munt, bijvoorbeeld de dollar.
3) Corrigeren voor de verschillen in koopkracht van de munt per land.
De groei van het bbp is de maatstaf voor economische groei. De groei van de economie zorgt
voor toename van de welvaart per hoofd dit komt omdat (volgens economen) de behoefte
van mensen oneindig zijn.
Het kan zijn dat binnen landen ook grote verschillen in welvaart zijn. Denk aan de VS waar +-
50 miljoen mensen niet in de basisvoorziening kan rondkomen (scholing, medicijnen,
zorgverzekering). Er is vastgesteld wat een mens aan basisbehoefte tot zijn beschikking moet
hebben. Dit staat in de Verklaring van de rechten van de mens.
3
