Mensenrechten en COVID-19 “Het nieuwe normaal”
betrekkingen (Hoorcollege en Boek H2 H9)
Belangrijke begrippen: Belangrijkste mensenrechtenverdragen. Drie
hoofdcategorieën mensenrechten en kenmerken van elke categorie. Varianten van
toezicht op mensenrechten. Status en reikwijdte mensenrechtenverdragen. En je moet
antwoord kunnen geven op de volgende vraag: welke instanties en/of organisaties zijn
verantwoordelijk voor de naleving van de mensenrechten of zijn daar nauw bij
betrokken?
, Samenvatting boek H2 en H9 Week A7
Boek H2.8.1 en H2.8.2, H9 en H4.7
Wat voor mensenrechten zijn er?
Mensenrechten worden vaak in categorieën onderverdeeld. Je hebt burgerrechten en
politieke rechten. Hieronder vallen bijvoorbeeld het recht op leven, het recht op een
eerlijk proces en het recht op vrijheid van meningsuiting. Daarnaast heb je
economische, sociale en culturele rechten, zoals het recht op een behoorlijk
levensstandaard, het recht op arbeid en behoorlijke arbeidsomstandigheden en het
recht op onderwijs. Alle mensenrechten zijn even belangrijk en ze zijn allemaal nodig
om de menselijke waardigheid te beschermen.
Mensenrechten voor iedereen
Iedereen heeft mensenrechten en iedereen heeft het recht alle mensenrechten te
kunnen uitoefenen. Het recht op gelijke behandeling is dus onderdeel van alle
mensenrechten. Bijvoorbeeld dat iedereen het recht heeft op toegang van informatie,
dus de website van de gemeente moet ook toegankelijk zijn voor mensen met een
visuele beperkingen en moet dat dus aangepast worden.
Waar vind je mensenrechten?
De basis voor alle internationale afspraken over mensenrechten is de Universele
Verklaring van de rechten van de mens (UVRM). Deze verklaring is aangenomen 1948
door de Verenigde Naties. Ook al gelden alle mensenrechten voor iedereen, in praktijk
blijkt dat aanvullende maatregelen nodig zijn om de mensenrechten van vrouwen,
kinderen en mensen met een beperking te versterken. Daarom zijn er verdragen die
meer in detail bepalen wat de overheid moet doen om ervoor te zorgen dat alle
mensenrechten voor iedereen in praktijk werkelijkheid worden.
Rol van de overheid
• Nationale ombudsman
• College voor de rechten van de mens
• Comités van onafhankelijke deskundigen
• Europees Hof voor de Rechten van de Mens (Raad van Europa, 1949)
Overheden zijn verplicht om ervoor te zorgen dat mensen hun rechten kunnen
uitoefenen. Aan de ene kant stellen mensenrechten grenzen aan wat de overheid mag
doen. Het recht op vrijheid van persoon betekent bijvoorbeeld dat de overheid je niet
zomaar mag arresteren.
Aan de andere kant vragen mensenrechten juist ook om acties van de overheid. Het
recht op een eerlijk proces houdt ook in dat de overheid ervoor moet zorgen dat je
toegang krijgt tot een advocaat hebt ook als je verdacht wordt van een strafbaar feit.
De overheid moet je ook beschermen tegen inbreuken op je rechten door anderen,
bijvoorbeeld bedrijven. Denk aan regels voor veilige werkplekken of voldoende pauzes
of vakantiedagen. Ook moeten ze geweld tegengaan, zoals kindermishandeling.
Wie controleert de overheid?
Veel instellingen houden zich bezig met toezicht op de naleving van mensenrechten.
In Nederland in elk geval de rechter, de Nationale ombudsman en het College voor de
Rechten van de Mens. Via de verdragen zijn er ook internationale toezichtprocedures:
comités van onafhankelijke deskundigen onderzoeken hoe de Nederlandse overheid
zorgt voor naleving van de Mensenrechten.