Jeugdcriminaliteit 2021-2022
Samenvatting
Hoofdstuk 1: Wetenschap, media en politiek
BLZ 13 T/M 23
In veel landen komt het traditionele jeugdrecht onder druk te staan. Steeds vaker worden ze niet
meer gezien als kinderen die hulp nodig hebben maar als maatschappelijke bedreiging.
De norm is van gedogen naar bestrijding gegaan oorzaak is wisselwerking politiek & media
Bias berichtgeving media:
1. Hoeveelheid berichtgeving: het daalt niet terwijl de hoeveelheid criminaliteit wel gedaald is
sinds 2007
2. Disproportionele hoeveelheid aandacht die wordt besteed aan ‘high impact crimes’ (zoals
straatroof en geweld) terwijl deze misdaad flink is afgenomen
3. Associatie Marokkaanse jongeren en straatterreur
4. Politieke partijen (vooral PVV) voerden in 2007 boventoon in berichtgeving: is overgenomen
sinds 4 jaar door Ministerie van Veiligheid en Justitie
Om iets te kunnen zeggen over jeugdcriminaliteit, kun je beroep doen op verschillende bronnen.
Losstaand zijn ze net betrouwbaar genoeg.
* Politiecijfers, kunnen niets zeggen over eventuele toename omdat:
Wisselende > cijfers worden beïnvloed door meldingsbereidheid van slachtoffers en getuigen
prioriteit en > beleidsprioriteiten & wetgeving gevolg maatschappelijke aandacht grote rol spelen
selectiviteit van > Dark number is te hoog (delicten die niet worden opgehelderd)
sociale constructie > Moet rekening gehouden worden met demografische factoren (bijv. toename
minderjaren totale bevolking dus relatief even veel criminaliteit als eerst maar
lijkt meer)
* Zelfrapportages: geeft beter beeld omvang en ontwikkeling jeugdcriminaliteit. Ook kun je
verband zien tussen criminaliteit, etniciteit en cultuur. Beperkingen:
> beperkt aantal delicten opgenomen in zelfrapportage
> niet alle daders zijn makkelijk te bereiken
> geen goed beeld van ernst van delichten (schade en gevolg) dus zijn ze minst
betrouwbaar als het gaat om geweldsdelicten
* Slachtofferenquêtes: ernst delict zichtbaar maken, nadelen:
> afhankelijk van meldingsbereidheid slachtoffer
> niet leeftijd dader weer
> sterk beïnvloed door bereidheid bij politie om proces-verbaal op te maken ookwel
een prestatieparadox (hoe beter politie werk doet, hoe meer criminaliteit)
Criminologie kent een pendelbeweging (= meerdere paradigma’s die gelijktijdig naast elkaar
bestaan). Deze hangt samen met maatschappelijke en politieke veranderingen.
* Na WOII > nieuwe theorieën vanuit VS waarbij criminaliteit gezien werd als verstoorde
aanpassing aan heersende culturele waarden. Aandacht negatieve socialisatieprocessen.
* jaren 60/70 > kritiek op dat criminaliteit enkel in lagere klassen bestond
* jaren 80 > opkomst ‘law and order’ beweging door bewijs gebrekkige effectiviteit van
behandelprogramma’s
* eind jaren 80 > meer aandacht voor sociale achtergronden van jeugdcriminaliteit
bindingstheorie van Hirschi populair
, * eind jaren 90 > kritiek politie & justitie, media-aandacht jeugdcriminaliteit
Age-crime curve
= laat een snelle toename van delinquent gedrag onder jongeren zien, gevolgd door een daling
daarvan rond de 18 jaar of in de jaren daarna halverwege de jongvolwassenheid
Dit inzicht heeft een impact voor de verzelfstandiging van de jeugdcriminologie. Dit heeft met twee
verschillende ontwikkelingen:
1. Jongeren zijn aan de ene kant langer afhankelijk (moeten bijv. langer naar school waardoor
ze geen zelfstandig inkomen hebben). Aan de andere kant hebben jongeren tegenwoordig
meer inspraak dan vroeger.
2. Laatste jaren veel onderzoeksinteresse voor de adolescentie vanuit de psychologie,
psychiatrie, sociologie en pedagogiek veel wetenschappelijk onderzoek
Recente bevindingen hebben ervoor gezorgd dat er meer wordt gekeken naar risico- en
beschermende factoren die invloed uitoefenen van jeugdcriminaliteit.
,Hoofdstuk 2: Historisch perspectief
BLZ 25 T/M 42
Verschuiving met historie jeugddelinquentie:
1. Kijk op jeugdcriminaliteit: zaken als vechten en hinderlijk ongepast gedrag worden nu
meer gecriminaliseerd dan vroeger
2. Verandering karakter overheidsbemoeienis: niet zoals oudere beoordelen, straf maakt
plaats voor opvoeding, er kwam een aparte wetgeving voor kinderen
De 19e eeuw
= sterke toename van zorg en bemoeienis met kind waarneembaar (door Verlichte ideeën)
* Werkende kinderen was normaal, vooral in arme gezinnen
Door enquêtes werd duidelijk dat jonge kinderen vaak 12 uur lang werkte, wat een
alarmbel deed ringen hierna worden kinderwetten tot stand gebracht. Deze wetten
werden ook opgericht omdat ze dachten als ze moesten werken, ze delinquent
gedrag zouden gaan vertonen, dus het slechte milieu veroorzaakt gevaarlijke klassen
* Correctionalisering: verzachting strafklimaat om vrijspraak kleine delicten tegen te gaan en
vervolging en bestraffing te realiseren in België
* Toename ergernis door rondzwervende jeugd ontstonden theorieën over het
verwaarloosde kind
> Begin 19e eeuw nadruk op: het criminele kind,
> Tweede helft 19e eeuw nadruk op: de ouders van het criminele en verwaarloosde kind, de
omgeving werd nu als oorzaak gezien en de oplossing lag in het heropvoeden van het kind.
> Eind 19e eeuw: ‘wereld van de kinderbescherming en heropvoeding.’
Eerste helft 20e eeuw
= nieuwe wetgeving sterk accent op preventie. Het gebruik van maatregelen tot heropvoeding
hadden weinig juridische afweging, waardoor het proportionaliteitsprincipe (= verhouding ernst
delict en zwaarte van de juridische reactie) sterk onder druk stond.
Ontstond vage grens tussen onwenselijk gedrag en delinquent gedrag in België, delicten
werden gezien als symptoom van slechte opvoeding
Weglopen werd een probleem omdat er maatschappelijke consequenties aan begonnen te hangen.
Tweede helft 20e eeuw
= dubbele discrepantie tussen Nederland en België zichtbaar: Nederland heeft systematische cijfers
bijgehouden en België niet.
Verschuivingen na WOII categorieën criminaliteit:
1. Categorie collaborateurs of incivieken en hun kinderen.
2. Categorie van ouders en kinderen die door de oorlogsellende waren getroffen. Er was vooral
veel aandacht voor eenoudergezinnen en de pathologische tekorten als gevolg hiervan.
3. Categorie de ‘maatschappelijk verwilderde jeugd’.
Na de oorlog was er door het verval van waarden en normen ook meer aandacht voor het seksueel
gedrag van jongeren: de aandacht ging vooral naar het seksuele gedrag van meisjes. Door
minderjarige moeders en meisjes die in aanraking kwamen met politie voor onzedelijk gedrag.
Hypothese: meisjes seksueel actiever na oorlog
Ook jongens vertoonde seksueel wangedrag > homoseksualiteit verbonden aan prostitutieprobleem
, In jaren 70 is er toegenomen tolerantie
Daarnaast speelt de basisgedachte een belangrijke rol: zoveel mogelijk vermijden van justiële
bemoeienis met jeugdigen die over de schreef gaan. Dit kwam vanaf VS waar gevangenissen overvol
zaten en er alternatieven moesten komen.
Kritiek op het gebrek aan het humane karakter van de vrijheidsstraf.
Er ontstond een tegenbeweging geïnspireerd door de strain-theorie en de labelling-theorie.
Deze is tegenwoordig samengevat onder de noemer ‘vier D’s’:
* Decriminalisering;
* De-institutionalisering;
* Due process;
* Diversie.
Deze vormen van alternatieve sancties in Nederland en België.
Het gevolg was een ‘aanzuigende werking’ of net widening. Gedrag dat voorheen niet werd bestraft,
werd nu afgedaan met een alternatieve sanctie.
Samenvatting
Hoofdstuk 1: Wetenschap, media en politiek
BLZ 13 T/M 23
In veel landen komt het traditionele jeugdrecht onder druk te staan. Steeds vaker worden ze niet
meer gezien als kinderen die hulp nodig hebben maar als maatschappelijke bedreiging.
De norm is van gedogen naar bestrijding gegaan oorzaak is wisselwerking politiek & media
Bias berichtgeving media:
1. Hoeveelheid berichtgeving: het daalt niet terwijl de hoeveelheid criminaliteit wel gedaald is
sinds 2007
2. Disproportionele hoeveelheid aandacht die wordt besteed aan ‘high impact crimes’ (zoals
straatroof en geweld) terwijl deze misdaad flink is afgenomen
3. Associatie Marokkaanse jongeren en straatterreur
4. Politieke partijen (vooral PVV) voerden in 2007 boventoon in berichtgeving: is overgenomen
sinds 4 jaar door Ministerie van Veiligheid en Justitie
Om iets te kunnen zeggen over jeugdcriminaliteit, kun je beroep doen op verschillende bronnen.
Losstaand zijn ze net betrouwbaar genoeg.
* Politiecijfers, kunnen niets zeggen over eventuele toename omdat:
Wisselende > cijfers worden beïnvloed door meldingsbereidheid van slachtoffers en getuigen
prioriteit en > beleidsprioriteiten & wetgeving gevolg maatschappelijke aandacht grote rol spelen
selectiviteit van > Dark number is te hoog (delicten die niet worden opgehelderd)
sociale constructie > Moet rekening gehouden worden met demografische factoren (bijv. toename
minderjaren totale bevolking dus relatief even veel criminaliteit als eerst maar
lijkt meer)
* Zelfrapportages: geeft beter beeld omvang en ontwikkeling jeugdcriminaliteit. Ook kun je
verband zien tussen criminaliteit, etniciteit en cultuur. Beperkingen:
> beperkt aantal delicten opgenomen in zelfrapportage
> niet alle daders zijn makkelijk te bereiken
> geen goed beeld van ernst van delichten (schade en gevolg) dus zijn ze minst
betrouwbaar als het gaat om geweldsdelicten
* Slachtofferenquêtes: ernst delict zichtbaar maken, nadelen:
> afhankelijk van meldingsbereidheid slachtoffer
> niet leeftijd dader weer
> sterk beïnvloed door bereidheid bij politie om proces-verbaal op te maken ookwel
een prestatieparadox (hoe beter politie werk doet, hoe meer criminaliteit)
Criminologie kent een pendelbeweging (= meerdere paradigma’s die gelijktijdig naast elkaar
bestaan). Deze hangt samen met maatschappelijke en politieke veranderingen.
* Na WOII > nieuwe theorieën vanuit VS waarbij criminaliteit gezien werd als verstoorde
aanpassing aan heersende culturele waarden. Aandacht negatieve socialisatieprocessen.
* jaren 60/70 > kritiek op dat criminaliteit enkel in lagere klassen bestond
* jaren 80 > opkomst ‘law and order’ beweging door bewijs gebrekkige effectiviteit van
behandelprogramma’s
* eind jaren 80 > meer aandacht voor sociale achtergronden van jeugdcriminaliteit
bindingstheorie van Hirschi populair
, * eind jaren 90 > kritiek politie & justitie, media-aandacht jeugdcriminaliteit
Age-crime curve
= laat een snelle toename van delinquent gedrag onder jongeren zien, gevolgd door een daling
daarvan rond de 18 jaar of in de jaren daarna halverwege de jongvolwassenheid
Dit inzicht heeft een impact voor de verzelfstandiging van de jeugdcriminologie. Dit heeft met twee
verschillende ontwikkelingen:
1. Jongeren zijn aan de ene kant langer afhankelijk (moeten bijv. langer naar school waardoor
ze geen zelfstandig inkomen hebben). Aan de andere kant hebben jongeren tegenwoordig
meer inspraak dan vroeger.
2. Laatste jaren veel onderzoeksinteresse voor de adolescentie vanuit de psychologie,
psychiatrie, sociologie en pedagogiek veel wetenschappelijk onderzoek
Recente bevindingen hebben ervoor gezorgd dat er meer wordt gekeken naar risico- en
beschermende factoren die invloed uitoefenen van jeugdcriminaliteit.
,Hoofdstuk 2: Historisch perspectief
BLZ 25 T/M 42
Verschuiving met historie jeugddelinquentie:
1. Kijk op jeugdcriminaliteit: zaken als vechten en hinderlijk ongepast gedrag worden nu
meer gecriminaliseerd dan vroeger
2. Verandering karakter overheidsbemoeienis: niet zoals oudere beoordelen, straf maakt
plaats voor opvoeding, er kwam een aparte wetgeving voor kinderen
De 19e eeuw
= sterke toename van zorg en bemoeienis met kind waarneembaar (door Verlichte ideeën)
* Werkende kinderen was normaal, vooral in arme gezinnen
Door enquêtes werd duidelijk dat jonge kinderen vaak 12 uur lang werkte, wat een
alarmbel deed ringen hierna worden kinderwetten tot stand gebracht. Deze wetten
werden ook opgericht omdat ze dachten als ze moesten werken, ze delinquent
gedrag zouden gaan vertonen, dus het slechte milieu veroorzaakt gevaarlijke klassen
* Correctionalisering: verzachting strafklimaat om vrijspraak kleine delicten tegen te gaan en
vervolging en bestraffing te realiseren in België
* Toename ergernis door rondzwervende jeugd ontstonden theorieën over het
verwaarloosde kind
> Begin 19e eeuw nadruk op: het criminele kind,
> Tweede helft 19e eeuw nadruk op: de ouders van het criminele en verwaarloosde kind, de
omgeving werd nu als oorzaak gezien en de oplossing lag in het heropvoeden van het kind.
> Eind 19e eeuw: ‘wereld van de kinderbescherming en heropvoeding.’
Eerste helft 20e eeuw
= nieuwe wetgeving sterk accent op preventie. Het gebruik van maatregelen tot heropvoeding
hadden weinig juridische afweging, waardoor het proportionaliteitsprincipe (= verhouding ernst
delict en zwaarte van de juridische reactie) sterk onder druk stond.
Ontstond vage grens tussen onwenselijk gedrag en delinquent gedrag in België, delicten
werden gezien als symptoom van slechte opvoeding
Weglopen werd een probleem omdat er maatschappelijke consequenties aan begonnen te hangen.
Tweede helft 20e eeuw
= dubbele discrepantie tussen Nederland en België zichtbaar: Nederland heeft systematische cijfers
bijgehouden en België niet.
Verschuivingen na WOII categorieën criminaliteit:
1. Categorie collaborateurs of incivieken en hun kinderen.
2. Categorie van ouders en kinderen die door de oorlogsellende waren getroffen. Er was vooral
veel aandacht voor eenoudergezinnen en de pathologische tekorten als gevolg hiervan.
3. Categorie de ‘maatschappelijk verwilderde jeugd’.
Na de oorlog was er door het verval van waarden en normen ook meer aandacht voor het seksueel
gedrag van jongeren: de aandacht ging vooral naar het seksuele gedrag van meisjes. Door
minderjarige moeders en meisjes die in aanraking kwamen met politie voor onzedelijk gedrag.
Hypothese: meisjes seksueel actiever na oorlog
Ook jongens vertoonde seksueel wangedrag > homoseksualiteit verbonden aan prostitutieprobleem
, In jaren 70 is er toegenomen tolerantie
Daarnaast speelt de basisgedachte een belangrijke rol: zoveel mogelijk vermijden van justiële
bemoeienis met jeugdigen die over de schreef gaan. Dit kwam vanaf VS waar gevangenissen overvol
zaten en er alternatieven moesten komen.
Kritiek op het gebrek aan het humane karakter van de vrijheidsstraf.
Er ontstond een tegenbeweging geïnspireerd door de strain-theorie en de labelling-theorie.
Deze is tegenwoordig samengevat onder de noemer ‘vier D’s’:
* Decriminalisering;
* De-institutionalisering;
* Due process;
* Diversie.
Deze vormen van alternatieve sancties in Nederland en België.
Het gevolg was een ‘aanzuigende werking’ of net widening. Gedrag dat voorheen niet werd bestraft,
werd nu afgedaan met een alternatieve sanctie.
