Modeltentamen Klassieke Sociologische Teksten
Januari 2021
Instructie
De beoordeling van de antwoorden vindt plaats op basis van begrip: laat zien dat je de tekst
hebt begrepen en de argumenten in context kunt plaatsen
Antwoorden moeten helder en goed geschreven zijn
Niet ter zake doende informatie wordt als gokken gelezen en daarom fout gerekend
Je mag de oorspronkelijke teksten bij de hand hebben; het gebruik van aantekeningen is niet
toegestaan
Gebruik in je antwoorden geen citaten, maar geef antwoorden in eigen woorden, zodat
duidelijk te zien is dat je de tekst heb begrepen;
Het is uiteraard wel toegestaan belangrijke begrippen uit de teksten te gebruiken, laat zien
dat je die goed kunt hanteren
Er is geen maximum aan het aantal woorden per vraag
Er is een tijdslimiet: je hebt 1 uur en 40 minuten om de vragen te beantwoorden
In de beoordeling tellen alle vragen even zwaar mee
Vragen
1. In paragraaf 4 analyseert Marx ploegenarbeid (‘Het aflossingssysteem’). Wat is de
economische logica die kapitalisten doet overgaan tot ‘verlenging van de arbeidsdag tot over
de grenzen van de natuurlijke dag, tot in de nacht’?
De reden is dat kapitalisten een economisch belang hebben om de machines zo lang als mogelijk in
gebruik te hebben. Kapitalisten streven naar zoveel mogelijk winst. De winst bestaat uit de waarde
van de productie minus de kosten. Wanneer machines stilstaan wordt er geen productie gedraaid en
wordt er dus ook geen winst gemaakt. Het is het belang van de kapitalist om de machines zoveel als
mogelijk te gebruiken.
2. Weber argumenteert dat de arbeidsethiek van de protestanten veschilt van die van
katholieken. Waarom voelen protestanten zich meer verplicht hard te werken dan
katholieken? Spits je antwoord toe op leden van de zgn. Protestantse sekten.
De leden van de protestantse sekten moesten een ascestisch leven leiden, dat wil zeggen afzien van
genot. Afzien van genot hield ook in dat ze hard moesten werken, ter meerdere eer en glorie van hun
schepper. De achtergrond is dat bij de protestanten alle leden van de kerk zijn ‘geroepen’, en dat ze
die roeping moesten waarmaken in hun werk, in hun ‘beroep’. Bij katholieken zijn alleen de
geestelijken geroepen, en dat is meer een spirituele roeping dan de roeping voor een beroep. Voor
leken is het verrichten van ‘goede werken’ en niet zozeer ‘hard werken’ de weg naar het eeuwige
leven.
3. Durkheim omschrijft de sociale verhoudingen in industrie en handel als ‘een chronische
toestand van anomie’ (p.58). Leg uit wat hij bedoelt.
Januari 2021
Instructie
De beoordeling van de antwoorden vindt plaats op basis van begrip: laat zien dat je de tekst
hebt begrepen en de argumenten in context kunt plaatsen
Antwoorden moeten helder en goed geschreven zijn
Niet ter zake doende informatie wordt als gokken gelezen en daarom fout gerekend
Je mag de oorspronkelijke teksten bij de hand hebben; het gebruik van aantekeningen is niet
toegestaan
Gebruik in je antwoorden geen citaten, maar geef antwoorden in eigen woorden, zodat
duidelijk te zien is dat je de tekst heb begrepen;
Het is uiteraard wel toegestaan belangrijke begrippen uit de teksten te gebruiken, laat zien
dat je die goed kunt hanteren
Er is geen maximum aan het aantal woorden per vraag
Er is een tijdslimiet: je hebt 1 uur en 40 minuten om de vragen te beantwoorden
In de beoordeling tellen alle vragen even zwaar mee
Vragen
1. In paragraaf 4 analyseert Marx ploegenarbeid (‘Het aflossingssysteem’). Wat is de
economische logica die kapitalisten doet overgaan tot ‘verlenging van de arbeidsdag tot over
de grenzen van de natuurlijke dag, tot in de nacht’?
De reden is dat kapitalisten een economisch belang hebben om de machines zo lang als mogelijk in
gebruik te hebben. Kapitalisten streven naar zoveel mogelijk winst. De winst bestaat uit de waarde
van de productie minus de kosten. Wanneer machines stilstaan wordt er geen productie gedraaid en
wordt er dus ook geen winst gemaakt. Het is het belang van de kapitalist om de machines zoveel als
mogelijk te gebruiken.
2. Weber argumenteert dat de arbeidsethiek van de protestanten veschilt van die van
katholieken. Waarom voelen protestanten zich meer verplicht hard te werken dan
katholieken? Spits je antwoord toe op leden van de zgn. Protestantse sekten.
De leden van de protestantse sekten moesten een ascestisch leven leiden, dat wil zeggen afzien van
genot. Afzien van genot hield ook in dat ze hard moesten werken, ter meerdere eer en glorie van hun
schepper. De achtergrond is dat bij de protestanten alle leden van de kerk zijn ‘geroepen’, en dat ze
die roeping moesten waarmaken in hun werk, in hun ‘beroep’. Bij katholieken zijn alleen de
geestelijken geroepen, en dat is meer een spirituele roeping dan de roeping voor een beroep. Voor
leken is het verrichten van ‘goede werken’ en niet zozeer ‘hard werken’ de weg naar het eeuwige
leven.
3. Durkheim omschrijft de sociale verhoudingen in industrie en handel als ‘een chronische
toestand van anomie’ (p.58). Leg uit wat hij bedoelt.
