Bachelor verpleegkunde OPL 2
VMV 3: perfusietherapie
VMV 3: perfusietherapie 1
,Bachelor verpleegkunde OPL 2
Inhoudsopgave
Perfusietherapie ................................................................................................................................................. 4
Definitie perfusietherapie ......................................................................................................................................................... 4
Indicaties voor perfusie therapie ............................................................................................................................................. 4
Verschillende toegangswegen voor perfusie ..................................................................................................... 4
Subcutaan ................................................................................................................................................................................... 4
Medicatiepomp ................................................................................................................................................................... 4
Hypodermoclyse.................................................................................................................................................................. 4
Intraveneus.................................................................................................................................................................................. 4
centraal ................................................................................................................................................................................. 4
perifeer ................................................................................................................................................................................. 4
Intra-osseus ................................................................................................................................................................................. 5
Toedieningsweg perifeer versus centraal ............................................................................................................................... 5
Regelgeving perifeer veneuze katheter .............................................................................................................. 5
Indicaties perifeer veneuze katheter................................................................................................................... 5
Het perfusiemateriaal ......................................................................................................................................... 5
De perifere katheter .................................................................................................................................................................. 5
De maat van de katheter .................................................................................................................................................. 5
De soorten perifere katheters .......................................................................................................................................... 6
Veiligheidskatheters ........................................................................................................................................................... 6
De infuusleiding ................................................................................................................................................................... 6
Kraantjes en verlengleidingen .......................................................................................................................................... 7
Naaldloze toedieningssystemen ....................................................................................................................................... 7
Elektrische infuusregelaars ................................................................................................................................................ 8
Een buret ............................................................................................................................................................................... 8
Manuele debietregelaars of druppeltellers .................................................................................................................. 8
Bloedafname via PVC ............................................................................................................................................................... 8
Aandachtspunten ................................................................................................................................................................. 8
Zorgen aan insteekplaats van een infuus ............................................................................................................................... 8
Plaatsen van een fysiologisch slotje of een heparineslotje .................................................................................................. 8
Verwijderen van een perifeer infuus ....................................................................................................................................... 8
Aandachtspunten perifeer infuus ............................................................................................................................................. 9
Complicaties bij een perifere katheter ................................................................................................................ 9
Lokale complicaties.................................................................................................................................................................... 9
Hematoomvorming .............................................................................................................................................................. 9
Paraveneuze vochtopstapeling (infiltratie-extravasatie) ............................................................................................ 9
................................................................................................................................................................................................ 9
................................................................................................................................................................................................ 9
................................................................................................................................................................................................ 9
Lokale allergische reactie................................................................................................................................................ 10
Flebitis ................................................................................................................................................................................. 10
Algemene/systematische complicaties .................................................................................................................................. 10
Sepsis of SIRS..................................................................................................................................................................... 11
Hypervolemie of overvulling van het vaatstelsel ........................................................................................................ 11
Luchtembolie ....................................................................................................................................................................... 12
centraal veneuze katheter ................................................................................................................................ 12
begripsomschrijving................................................................................................................................................................. 12
VMV 3: perfusietherapie 2
,Bachelor verpleegkunde OPL 2
Indicaties ................................................................................................................................................................................... 12
plaatsbepaling ......................................................................................................................................................................... 12
Plaatsing centrale katheter ..................................................................................................................................................... 12
Toevoegen van medicatie ....................................................................................................................................................... 12
Bloedafname via de centraal veneuze katheter .................................................................................................................. 12
Zorgen aan de insteekplaats.................................................................................................................................................. 13
Aandachtspunten ............................................................................................................................................................... 13
Verwijderen van de centraal veneuze katheter ......................................................................................................... 13
Cultuurafname van de kathetertip ......................................................................................................................................... 13
Materaal voor cultuurafname kathetertip, werkwijze en nazorg............................................................................ 13
Aandachtspunten bij centrale katheters ................................................................................................................................ 13
Totale parenterale nutritie (TPN) ...................................................................................................................... 13
Begripsomschrijving................................................................................................................................................................. 13
Indicaties TPN .......................................................................................................................................................................... 14
Samenstelling............................................................................................................................................................................ 14
Specifieke aandachtspunten bij TPN ..................................................................................................................................... 14
Continu en regelmatig toedienen van de vloeistof..................................................................................................... 14
Gevaar voor hyperglycemie .......................................................................................................................................... 14
Gevaar voor hypoglycemie ............................................................................................................................................ 14
Geneesmiddelen ............................................................................................................................................................... 14
Bewaring ............................................................................................................................................................................. 14
Observarie bij TPN.................................................................................................................................................................. 14
hypodermolyse ................................................................................................................................................ 15
begripsomschrijving................................................................................................................................................................. 15
Indicaties ................................................................................................................................................................................... 15
contra-indicaties ....................................................................................................................................................................... 15
Plaatsbepaling ......................................................................................................................................................................... 15
waar men mag niet prikken ............................................................................................................................................ 15
Voordelen ................................................................................................................................................................................. 15
Nadelen ..................................................................................................................................................................................... 15
plaasting ................................................................................................................................................................................... 15
Verwijderen hypodermoclyse ................................................................................................................................................. 15
de IV bolus ....................................................................................................................................................... 16
begripsomschrijving................................................................................................................................................................. 16
Indicatie..................................................................................................................................................................................... 16
procedure .................................................................................................................................................................................. 16
VMV 3: perfusietherapie 3
, Bachelor verpleegkunde OPL 2
Perfusietherapie
Definitie perfusietherapie
• Toedienen v. hoeveelheid vocht met of zonder voedingsstoffen en/of geneesmiddelen
via een naald of katheter. Alleen het plastiek buisje blijft in de vene.
Indicaties voor perfusie therapie
• Onderhoudstherapie: normale dagelijkse behoeften water, elektrolyten en calorieën
(=normale voedingsstoffen)
® Pt geen of onvoldoende voedingsstoffen opnemen via voeding bv door braken,
bloeding.
• Vervangingstherapie: aanvullen regelmatige verliezen, circulatie op pijl gehouden
• Toedienen v. medicatie
® Opgelost in infuus
® Via bolusinjectie op infuuslijn
• Toedienen v. contraststoffen bij bepaalde radiografische onderzoeken
® Coronagrafie, arteriografie
• Vrijhouden v. veneuze toegangsweg
® Bv: ookal is de pt nog goed. Ze laten het nog zitten moest er nog iets gebeuren
dan is het infuus eral in en gaat het meteen via de bloedbaan
Verschillende toegangswegen voor perfusie
Subcutaan
Hypodermoclyse Medicatiepomp
Inbrengen v. isotone Continu subcutaan
vloeistof in subcutaan toedienen v. bepaalde
weefsel. Via vleugelnaald medicatie, pompje door
of fijne katheter fijne katheter subcutaan te
plaatsen.
Intraveneus
perifeer centraal
Perifeer veneuze katheter (pvc) Acute centraal veneuze katheter (cvc)
- Katheter -> perifeer bloedvat, vene op - In centrale vene. R en L vena
bovenzijde v/d voorarm v/d niet jugularis interna en R en L vena
dominante kant subclavia. Aanprikken v. vena
- Kinderen -> perifere venen v/d jugularis -> geneesheer gemakkelijk
onderarmen als v/d benen. Neonati en en minder risico’s. na plaatsen via
baby’s ook venen op voorhoofd. vena subclavia -> RX thorax
Midline katheter (mc) genomen, controle v. positie
- Percutaan ingebracht in vena basilica, vena
brachialis of vena cephalica. Verschil met Lange termijnkatheters
PICC is uiteinde v/d katheter eindigt in - Zie hfd lange termijn centraal
grotere perifere vene in vena axillaris. veneuze katheter
Katheter gebruikt voor termijn v. 2 tot 4
weken.
VMV 3: perfusietherapie 4
, Bachelor verpleegkunde OPL 2
Intra-osseus
• Inbrengen v. naald/katheter in beenmerg, behulp v/e handboor. Ontwikkeld om snelle
toegangsweg bij kinderen in urgente situaties. Meer en meer gebruikt als alternatief
voor I.V. vaatacces bij volwassenen, opgenomen laatste reanimatie richtlijnen.
• Plaatsen v. IO katheter is C handeling VPK -> bijzonder beroepstitel gespecialiseerd in
intensieve zorg en spoedgevallenzorg.
• Vaak gebruikt op spoed en pediatrie, meest pijn wanneer de vloeistof er in zal lopen
Toedieningsweg perifeer versus centraal
Groter debiet waardoor sneller kan passeren ß
3 à 4 dagen ß
Grote hoeveelheid medicatie in 1x ß
Regelgeving perifeer veneuze katheter
• B1 handeling
® Plaatsen van een perifeer infuus met fysiologische oplossing
® Toezicht op perifeer infuus
• B2 handeling
® Plaatsen van, en toezicht op een perifeer infuus met alle andere vloeistoffen dan
fysiologische
® Alle andere IV toedieningen
Indicaties perifeer veneuze katheter
• Enkel licht hypertone of isotone oplossingen
• Kortdurend infuus (max 96u)
• Stoottherapie voor medicatie
• Waakinfuus
Het perfusiemateriaal
De perifere katheter
• Maat v/d katheter en verschillende soorten perifere katheters
• Belangrijke kwaliteiten
® duurzaam materiaal gemaakt
® compatibel zijn met een variabiliteit aan infuusleidingen.
- Veilige connectie (Luer-Lock)
® Minimaal trombogeen effect hebben.
® Minimale vreemd-lichaam reactie uitlokken.
® Gemakkelijk intravasculair glijdbaar.
® Radio-opaak. à katheter wit lijntje voor foto’s
De maat van de katheter
• Geplaatst in perifeer bloedvat, vene op de bovenzijde v/d voorarm v/d niet-
dominante kant
VMV 3: perfusietherapie 5
, Bachelor verpleegkunde OPL 2
• Verschillende maten. De grootte v/d diameter in gauge. Hoe kleiner het getal, hoe
groter de diameter. Kleurcode internationaal vastgelegd alle firma’s dezelfde zijn.
• Keuze v. katheter afhankelijk v. toe te doenen producten
• Zo klein mogelijk katheter in functie v. toe te dienen vloeistof worden geplaatst
Kinderen Volwassen
bloedafname bloedafname
De soorten perifere katheters
• Met vleugeltjes aan en zonder. Bijspuitpunt op katheter. Laatste vaak in OK omdat
bijspuitpunt is vlak bij vene. Verhoogd infectierisico om met bijspuitpunt op katheter te
werken.
• Het bijspuitpunt makkelijk accidenteel open. Keuze -> beperkt in een bepaalde
zorgsetting. Niet altijd kiezen welke katheter je zal prikken. Afhankelijk v/h merk en
keuzes die de aankoopdienst doet.
Veiligheidskatheters
• Pt tegen prikongevallen door onmiddellijk na prikken af te schermen door een huls.
Verschillende systemen afhankelijk v/d firma
De infuusleiding
• Verschillende onderdelen
® Insteekpunt (of spike) om in zak of fles te steken
® Druppelkamer 20 druppels= 1ml
® Rolklem om debiet te regelen
® Gummi bijspuitpunt aangepikt om subcutaan naaldje
® Luer-lock aanzetstuk met plastiek dopje. Infuusleiding rechtstreeks op katheter
aan te sluiten.
• Infuusleiding zonder kraantjes à dochtertrousse
• Minimum 1 kraantje à moedertrousse
Luer-lock aanzetstuk
spike
druppelkamer
rolklem
VMV 3: perfusietherapie 6
VMV 3: perfusietherapie
VMV 3: perfusietherapie 1
,Bachelor verpleegkunde OPL 2
Inhoudsopgave
Perfusietherapie ................................................................................................................................................. 4
Definitie perfusietherapie ......................................................................................................................................................... 4
Indicaties voor perfusie therapie ............................................................................................................................................. 4
Verschillende toegangswegen voor perfusie ..................................................................................................... 4
Subcutaan ................................................................................................................................................................................... 4
Medicatiepomp ................................................................................................................................................................... 4
Hypodermoclyse.................................................................................................................................................................. 4
Intraveneus.................................................................................................................................................................................. 4
centraal ................................................................................................................................................................................. 4
perifeer ................................................................................................................................................................................. 4
Intra-osseus ................................................................................................................................................................................. 5
Toedieningsweg perifeer versus centraal ............................................................................................................................... 5
Regelgeving perifeer veneuze katheter .............................................................................................................. 5
Indicaties perifeer veneuze katheter................................................................................................................... 5
Het perfusiemateriaal ......................................................................................................................................... 5
De perifere katheter .................................................................................................................................................................. 5
De maat van de katheter .................................................................................................................................................. 5
De soorten perifere katheters .......................................................................................................................................... 6
Veiligheidskatheters ........................................................................................................................................................... 6
De infuusleiding ................................................................................................................................................................... 6
Kraantjes en verlengleidingen .......................................................................................................................................... 7
Naaldloze toedieningssystemen ....................................................................................................................................... 7
Elektrische infuusregelaars ................................................................................................................................................ 8
Een buret ............................................................................................................................................................................... 8
Manuele debietregelaars of druppeltellers .................................................................................................................. 8
Bloedafname via PVC ............................................................................................................................................................... 8
Aandachtspunten ................................................................................................................................................................. 8
Zorgen aan insteekplaats van een infuus ............................................................................................................................... 8
Plaatsen van een fysiologisch slotje of een heparineslotje .................................................................................................. 8
Verwijderen van een perifeer infuus ....................................................................................................................................... 8
Aandachtspunten perifeer infuus ............................................................................................................................................. 9
Complicaties bij een perifere katheter ................................................................................................................ 9
Lokale complicaties.................................................................................................................................................................... 9
Hematoomvorming .............................................................................................................................................................. 9
Paraveneuze vochtopstapeling (infiltratie-extravasatie) ............................................................................................ 9
................................................................................................................................................................................................ 9
................................................................................................................................................................................................ 9
................................................................................................................................................................................................ 9
Lokale allergische reactie................................................................................................................................................ 10
Flebitis ................................................................................................................................................................................. 10
Algemene/systematische complicaties .................................................................................................................................. 10
Sepsis of SIRS..................................................................................................................................................................... 11
Hypervolemie of overvulling van het vaatstelsel ........................................................................................................ 11
Luchtembolie ....................................................................................................................................................................... 12
centraal veneuze katheter ................................................................................................................................ 12
begripsomschrijving................................................................................................................................................................. 12
VMV 3: perfusietherapie 2
,Bachelor verpleegkunde OPL 2
Indicaties ................................................................................................................................................................................... 12
plaatsbepaling ......................................................................................................................................................................... 12
Plaatsing centrale katheter ..................................................................................................................................................... 12
Toevoegen van medicatie ....................................................................................................................................................... 12
Bloedafname via de centraal veneuze katheter .................................................................................................................. 12
Zorgen aan de insteekplaats.................................................................................................................................................. 13
Aandachtspunten ............................................................................................................................................................... 13
Verwijderen van de centraal veneuze katheter ......................................................................................................... 13
Cultuurafname van de kathetertip ......................................................................................................................................... 13
Materaal voor cultuurafname kathetertip, werkwijze en nazorg............................................................................ 13
Aandachtspunten bij centrale katheters ................................................................................................................................ 13
Totale parenterale nutritie (TPN) ...................................................................................................................... 13
Begripsomschrijving................................................................................................................................................................. 13
Indicaties TPN .......................................................................................................................................................................... 14
Samenstelling............................................................................................................................................................................ 14
Specifieke aandachtspunten bij TPN ..................................................................................................................................... 14
Continu en regelmatig toedienen van de vloeistof..................................................................................................... 14
Gevaar voor hyperglycemie .......................................................................................................................................... 14
Gevaar voor hypoglycemie ............................................................................................................................................ 14
Geneesmiddelen ............................................................................................................................................................... 14
Bewaring ............................................................................................................................................................................. 14
Observarie bij TPN.................................................................................................................................................................. 14
hypodermolyse ................................................................................................................................................ 15
begripsomschrijving................................................................................................................................................................. 15
Indicaties ................................................................................................................................................................................... 15
contra-indicaties ....................................................................................................................................................................... 15
Plaatsbepaling ......................................................................................................................................................................... 15
waar men mag niet prikken ............................................................................................................................................ 15
Voordelen ................................................................................................................................................................................. 15
Nadelen ..................................................................................................................................................................................... 15
plaasting ................................................................................................................................................................................... 15
Verwijderen hypodermoclyse ................................................................................................................................................. 15
de IV bolus ....................................................................................................................................................... 16
begripsomschrijving................................................................................................................................................................. 16
Indicatie..................................................................................................................................................................................... 16
procedure .................................................................................................................................................................................. 16
VMV 3: perfusietherapie 3
, Bachelor verpleegkunde OPL 2
Perfusietherapie
Definitie perfusietherapie
• Toedienen v. hoeveelheid vocht met of zonder voedingsstoffen en/of geneesmiddelen
via een naald of katheter. Alleen het plastiek buisje blijft in de vene.
Indicaties voor perfusie therapie
• Onderhoudstherapie: normale dagelijkse behoeften water, elektrolyten en calorieën
(=normale voedingsstoffen)
® Pt geen of onvoldoende voedingsstoffen opnemen via voeding bv door braken,
bloeding.
• Vervangingstherapie: aanvullen regelmatige verliezen, circulatie op pijl gehouden
• Toedienen v. medicatie
® Opgelost in infuus
® Via bolusinjectie op infuuslijn
• Toedienen v. contraststoffen bij bepaalde radiografische onderzoeken
® Coronagrafie, arteriografie
• Vrijhouden v. veneuze toegangsweg
® Bv: ookal is de pt nog goed. Ze laten het nog zitten moest er nog iets gebeuren
dan is het infuus eral in en gaat het meteen via de bloedbaan
Verschillende toegangswegen voor perfusie
Subcutaan
Hypodermoclyse Medicatiepomp
Inbrengen v. isotone Continu subcutaan
vloeistof in subcutaan toedienen v. bepaalde
weefsel. Via vleugelnaald medicatie, pompje door
of fijne katheter fijne katheter subcutaan te
plaatsen.
Intraveneus
perifeer centraal
Perifeer veneuze katheter (pvc) Acute centraal veneuze katheter (cvc)
- Katheter -> perifeer bloedvat, vene op - In centrale vene. R en L vena
bovenzijde v/d voorarm v/d niet jugularis interna en R en L vena
dominante kant subclavia. Aanprikken v. vena
- Kinderen -> perifere venen v/d jugularis -> geneesheer gemakkelijk
onderarmen als v/d benen. Neonati en en minder risico’s. na plaatsen via
baby’s ook venen op voorhoofd. vena subclavia -> RX thorax
Midline katheter (mc) genomen, controle v. positie
- Percutaan ingebracht in vena basilica, vena
brachialis of vena cephalica. Verschil met Lange termijnkatheters
PICC is uiteinde v/d katheter eindigt in - Zie hfd lange termijn centraal
grotere perifere vene in vena axillaris. veneuze katheter
Katheter gebruikt voor termijn v. 2 tot 4
weken.
VMV 3: perfusietherapie 4
, Bachelor verpleegkunde OPL 2
Intra-osseus
• Inbrengen v. naald/katheter in beenmerg, behulp v/e handboor. Ontwikkeld om snelle
toegangsweg bij kinderen in urgente situaties. Meer en meer gebruikt als alternatief
voor I.V. vaatacces bij volwassenen, opgenomen laatste reanimatie richtlijnen.
• Plaatsen v. IO katheter is C handeling VPK -> bijzonder beroepstitel gespecialiseerd in
intensieve zorg en spoedgevallenzorg.
• Vaak gebruikt op spoed en pediatrie, meest pijn wanneer de vloeistof er in zal lopen
Toedieningsweg perifeer versus centraal
Groter debiet waardoor sneller kan passeren ß
3 à 4 dagen ß
Grote hoeveelheid medicatie in 1x ß
Regelgeving perifeer veneuze katheter
• B1 handeling
® Plaatsen van een perifeer infuus met fysiologische oplossing
® Toezicht op perifeer infuus
• B2 handeling
® Plaatsen van, en toezicht op een perifeer infuus met alle andere vloeistoffen dan
fysiologische
® Alle andere IV toedieningen
Indicaties perifeer veneuze katheter
• Enkel licht hypertone of isotone oplossingen
• Kortdurend infuus (max 96u)
• Stoottherapie voor medicatie
• Waakinfuus
Het perfusiemateriaal
De perifere katheter
• Maat v/d katheter en verschillende soorten perifere katheters
• Belangrijke kwaliteiten
® duurzaam materiaal gemaakt
® compatibel zijn met een variabiliteit aan infuusleidingen.
- Veilige connectie (Luer-Lock)
® Minimaal trombogeen effect hebben.
® Minimale vreemd-lichaam reactie uitlokken.
® Gemakkelijk intravasculair glijdbaar.
® Radio-opaak. à katheter wit lijntje voor foto’s
De maat van de katheter
• Geplaatst in perifeer bloedvat, vene op de bovenzijde v/d voorarm v/d niet-
dominante kant
VMV 3: perfusietherapie 5
, Bachelor verpleegkunde OPL 2
• Verschillende maten. De grootte v/d diameter in gauge. Hoe kleiner het getal, hoe
groter de diameter. Kleurcode internationaal vastgelegd alle firma’s dezelfde zijn.
• Keuze v. katheter afhankelijk v. toe te doenen producten
• Zo klein mogelijk katheter in functie v. toe te dienen vloeistof worden geplaatst
Kinderen Volwassen
bloedafname bloedafname
De soorten perifere katheters
• Met vleugeltjes aan en zonder. Bijspuitpunt op katheter. Laatste vaak in OK omdat
bijspuitpunt is vlak bij vene. Verhoogd infectierisico om met bijspuitpunt op katheter te
werken.
• Het bijspuitpunt makkelijk accidenteel open. Keuze -> beperkt in een bepaalde
zorgsetting. Niet altijd kiezen welke katheter je zal prikken. Afhankelijk v/h merk en
keuzes die de aankoopdienst doet.
Veiligheidskatheters
• Pt tegen prikongevallen door onmiddellijk na prikken af te schermen door een huls.
Verschillende systemen afhankelijk v/d firma
De infuusleiding
• Verschillende onderdelen
® Insteekpunt (of spike) om in zak of fles te steken
® Druppelkamer 20 druppels= 1ml
® Rolklem om debiet te regelen
® Gummi bijspuitpunt aangepikt om subcutaan naaldje
® Luer-lock aanzetstuk met plastiek dopje. Infuusleiding rechtstreeks op katheter
aan te sluiten.
• Infuusleiding zonder kraantjes à dochtertrousse
• Minimum 1 kraantje à moedertrousse
Luer-lock aanzetstuk
spike
druppelkamer
rolklem
VMV 3: perfusietherapie 6
