Astrid Destoop 2020-2021
PSYCHOLOGIE
DEEL 1
Hoofdstuk 1: wetenschappelijkheid van de psychologie
Er is een groot verschil tussen psychologie en mensenkennis.
Verschil zit in de wetenschappelijkheid van de psychologie
Gemeenschappelijkheid met mensenkennis is interesse in menselijk gedrag en ontstaan ervan
1.1. Definitie psychologie
Psychologie = de wetenschappelijke studie van het gedrag en de onderliggende mentale processen
1.2. Wat maakt psychologie tot een wetenschap?
Wetenschappelijk als:
Gegevens objectief waarneembaar
Iedereen zou tot dezelfde bevindingen komen als dezelfde onderzoeksmethode zou gebruikt
worden
Resultaat van een systematische observatie
Methode observatie op voorhand vastgelegd en beschrijven waardoor een ander die
observatie kan herhalen
Uitspraken moeten eenduidig zijn
Vastgelegde feiten moeten zo worden uitgelegd, dat andere verklaringen voor hetzelfde
verband uitgesloten zijn
Wetenschappelijke methode:
1. Ontwikkelen van een hypothese
2. Een verband onderzoeken in een gecontroleerd experiment
Afhankelijke variabelen = feiten die variëren afhankelijk van een aantal condities
Onafhankelijke variabelen = condities die men gaat manipuleren
3. Verzamelen onderzoeksresultaten op een objectieve manier
4. Analyse van gegevens
5. Bekendmaken en bediscussiëren resultaten
Wetenschappelijke discussiethema’s:
Representativiteit = is de groep die betrokken is bij het onderzoek wel een goede
vertegenwoordiging van de hele groep waarover een uitspraak wordt gedaan.
Significantie = is de mate waarin de onafhankelijke variabele de afhankelijke beïnvloedt wel
voldoende? Is het verband niet alleen te verklaren door toeval?
Betrouwbaar = bekom je dezelfde resultaten als je het onderzoek op dezelfde manier maar
later of bij een andere steekproef herhaalt
Validiteit = meten wat je wil meten is niet zo eenvoudig. Heb je begrippen wel goed vertaald
in je experiment? Zijn de begrippen uit de theorie wel echt gemeten?
1
,Astrid Destoop 2020-2021
Theoretische psychologie
3 doelstellingen:
1. Beschrijven = het fenomeen nauwkeurig beschrijven
2. Verklaren = oorzaken van verschijnselen opzoeken
3. Voorspellen = als de psycholoog de oorzaak van een fenomeen kent, weet hij dat de
gevolgen zich zullen herhalen als de oorzaak nog eens optreedt
Toegepaste psychologie
In de toegepaste psychologie wilt men vooral het gedrag gaan beïnvloeden.
1.3. Definitie van gedrag
Gedrag = een zinvolle reactie op een zinvolle stimulus
Het is de persoon die de betekenis geeft aan de stimulus.
Betekenisloze stimulus
Zinvolle stimulus
Het is de persoon die de reactie bewust of onbewust kiest.
Automatische fysiologische reactie
Zinvolle reactie
Stimulus fysiologische reactie objectief waarneembaar
Interne processen niet objectief waarneembaar
Zinvolle stimulus zinvolle reactie
1.4. Wat zijn interne processen?
Intern proces = een proces dat maakt dat een stimulus een zinvolle stimulus wordt en dat er een
zinvolle reactie volgt.
Deze porcessen zijn moeilijk toetsbaar.
1.5. Wanneer nemen we dan iets voor “waar” aan?
Convergerende evidentie = hoe meer de verschillende onderzoeksresultaten in dezelfde richting
wijzen hoe dichter we bij de waarheid denken te komen.
2
, Astrid Destoop 2020-2021
Hoofdstuk 2: Korte geschiedenis van de psychologie
2.1. De vroege psychologie
Structuralisme (1879)
Geïnspireerd ontdekkingen chemie
Opzoek naar bouwstenen, de structuur, van de menselijke psyche
Structuralisten = wetenschappelijke psychologen die op zoek gaan naar de bouwstenen, de structuur
van de menselijke psyche.
Functionalisme = hoe het bewustzijn ons zou kunnen helpen om de alledaagse problemen beter te
hanteren
2.2. Verschillende invalshoeken
De biologische invalshoek
= de studie van hersengolven, effecten van neurologische aandoeningen op ons gedrag
Rol van erfelijkheid
Zenuwstelsel
Endocriene stelsel
De evolutionaire invalshoek
Overerven van grootouders
Natuurlijke selectie
Eenvoudige verklaringen
Wetenschappelijke grond is bedenkelijk
De cognitieve invalshoek
= mentale processen die ons gedrag beïnvloeden
Eigen ervaringen interpreteren belangrijk
De humanistische invalshoek
= belang van vrije wil
Tegenhangers psychodynamische theorieën
De psychodynamische invalshoek
= de menselijke geest wordt gestuurd door onze energie die zich doorheen het psyche begeeft
Bv; herinneringen, trauma’s, verborgen agressie, …
Hoofdstuk 3: hedendaagse psychologie
3
PSYCHOLOGIE
DEEL 1
Hoofdstuk 1: wetenschappelijkheid van de psychologie
Er is een groot verschil tussen psychologie en mensenkennis.
Verschil zit in de wetenschappelijkheid van de psychologie
Gemeenschappelijkheid met mensenkennis is interesse in menselijk gedrag en ontstaan ervan
1.1. Definitie psychologie
Psychologie = de wetenschappelijke studie van het gedrag en de onderliggende mentale processen
1.2. Wat maakt psychologie tot een wetenschap?
Wetenschappelijk als:
Gegevens objectief waarneembaar
Iedereen zou tot dezelfde bevindingen komen als dezelfde onderzoeksmethode zou gebruikt
worden
Resultaat van een systematische observatie
Methode observatie op voorhand vastgelegd en beschrijven waardoor een ander die
observatie kan herhalen
Uitspraken moeten eenduidig zijn
Vastgelegde feiten moeten zo worden uitgelegd, dat andere verklaringen voor hetzelfde
verband uitgesloten zijn
Wetenschappelijke methode:
1. Ontwikkelen van een hypothese
2. Een verband onderzoeken in een gecontroleerd experiment
Afhankelijke variabelen = feiten die variëren afhankelijk van een aantal condities
Onafhankelijke variabelen = condities die men gaat manipuleren
3. Verzamelen onderzoeksresultaten op een objectieve manier
4. Analyse van gegevens
5. Bekendmaken en bediscussiëren resultaten
Wetenschappelijke discussiethema’s:
Representativiteit = is de groep die betrokken is bij het onderzoek wel een goede
vertegenwoordiging van de hele groep waarover een uitspraak wordt gedaan.
Significantie = is de mate waarin de onafhankelijke variabele de afhankelijke beïnvloedt wel
voldoende? Is het verband niet alleen te verklaren door toeval?
Betrouwbaar = bekom je dezelfde resultaten als je het onderzoek op dezelfde manier maar
later of bij een andere steekproef herhaalt
Validiteit = meten wat je wil meten is niet zo eenvoudig. Heb je begrippen wel goed vertaald
in je experiment? Zijn de begrippen uit de theorie wel echt gemeten?
1
,Astrid Destoop 2020-2021
Theoretische psychologie
3 doelstellingen:
1. Beschrijven = het fenomeen nauwkeurig beschrijven
2. Verklaren = oorzaken van verschijnselen opzoeken
3. Voorspellen = als de psycholoog de oorzaak van een fenomeen kent, weet hij dat de
gevolgen zich zullen herhalen als de oorzaak nog eens optreedt
Toegepaste psychologie
In de toegepaste psychologie wilt men vooral het gedrag gaan beïnvloeden.
1.3. Definitie van gedrag
Gedrag = een zinvolle reactie op een zinvolle stimulus
Het is de persoon die de betekenis geeft aan de stimulus.
Betekenisloze stimulus
Zinvolle stimulus
Het is de persoon die de reactie bewust of onbewust kiest.
Automatische fysiologische reactie
Zinvolle reactie
Stimulus fysiologische reactie objectief waarneembaar
Interne processen niet objectief waarneembaar
Zinvolle stimulus zinvolle reactie
1.4. Wat zijn interne processen?
Intern proces = een proces dat maakt dat een stimulus een zinvolle stimulus wordt en dat er een
zinvolle reactie volgt.
Deze porcessen zijn moeilijk toetsbaar.
1.5. Wanneer nemen we dan iets voor “waar” aan?
Convergerende evidentie = hoe meer de verschillende onderzoeksresultaten in dezelfde richting
wijzen hoe dichter we bij de waarheid denken te komen.
2
, Astrid Destoop 2020-2021
Hoofdstuk 2: Korte geschiedenis van de psychologie
2.1. De vroege psychologie
Structuralisme (1879)
Geïnspireerd ontdekkingen chemie
Opzoek naar bouwstenen, de structuur, van de menselijke psyche
Structuralisten = wetenschappelijke psychologen die op zoek gaan naar de bouwstenen, de structuur
van de menselijke psyche.
Functionalisme = hoe het bewustzijn ons zou kunnen helpen om de alledaagse problemen beter te
hanteren
2.2. Verschillende invalshoeken
De biologische invalshoek
= de studie van hersengolven, effecten van neurologische aandoeningen op ons gedrag
Rol van erfelijkheid
Zenuwstelsel
Endocriene stelsel
De evolutionaire invalshoek
Overerven van grootouders
Natuurlijke selectie
Eenvoudige verklaringen
Wetenschappelijke grond is bedenkelijk
De cognitieve invalshoek
= mentale processen die ons gedrag beïnvloeden
Eigen ervaringen interpreteren belangrijk
De humanistische invalshoek
= belang van vrije wil
Tegenhangers psychodynamische theorieën
De psychodynamische invalshoek
= de menselijke geest wordt gestuurd door onze energie die zich doorheen het psyche begeeft
Bv; herinneringen, trauma’s, verborgen agressie, …
Hoofdstuk 3: hedendaagse psychologie
3
