Medisch
4: Celdeling en erfelijkheid
De celtheorie beschrijven
Celtheorie:
1. Elk organisme bestaat uit 1 of meer cellen
2. Cellen vormen de primaire bouwstenen voor de structuur en functie van de organismen en
hebben alle kenmerken van het leven
3. Cellen ontstaan uit andere cellen
De celcyclus beschrijven
Interfase (tussen 2 celdelingen in):
Fase 1: G1-fase: Een cel die klaar is om te delen, gaat eerst de G1 fase in.
- Tijdens deze fase maakt de cel genoeg organellen en cytosol voor 2 functionele cellen
- Deze voorbereidingen kunnen 8 uur in beslag nemen: voornamelijk bij cellen die zich snel
delen, dit kan zelfs ook dagen of weken duren, afhankelijk van het celtype en de situatie
Fase 2: S-fase: Hierna begint de cel aan de S-fase en wordt het DNA in de kern gedupliceerd, een
proces dat 6 tot 8 uur in beslag neemt.
- Het doel is de genetische informatie in de celkern te kopiëren, zodat aan elk van de 2 te
vormen cellen 1 set dochterchromosomen kan worden gegeven
- DNA-replicatie begint wanneer de complementaire strengen zich gaan scheiden en ontrollen.
Moleculen van het enzym DNA-polymerase binden zich vervolgens aan de ongebonden
stikstofhoudende basen, als gevolg daarvan hechten complementair nucleotiden uit het
kernplasma zich aan de ongebonden stikstofhoudende basen van de DNA-streng, waardoor 1
paar identieke DNA-moleculen wordt gevormd
Fase 3: G2-fase: Hierna volgt een korte G2-fase voor eiwitsynthese en voor het voltooien van de
replicatie van de centriolen
M-fase (celdeling)
Fase 1: Profase: dit begint wanneer het DNA zo strak is opgerold dat de chromosomen met een
lichtmicroscoop als afzonderlijke structuren zichtbaar zijn.
- Als gevolg van de DNA-replicatie zijn er nu 2 exemplaren van elk chromosoom aanwezig
- Elk exemplaar, een chromatide of zusterchromatide is op 1 enkel punt, het centromeer
met zijn kopie verbonden
- Terwijl de chromosomen zichtbaar worden, verdwijnen de kernlichaampjes en beginnen
de 2 paren centriolen zich te verplaatsen naar de tegenovergestelde polen van de cel
- Een groep microtubuli, de spoeldraden loopt van het ene naar het andere centriolenpaar
- Tegen het einde van de profase verdwijnt de kernmembraan en hechten de chromatiden
zich aan de spoeldraden
Fase 2: Metafase: dit begint als de chromosomen zich naar een smalle, centrale zone, het
zogenoemde equatorvlak verplaatsen
- De metafase eindigt wanneer alle chromosomen in het equatorvlak liggen
- Elk chromosoom bestaat in deze fase nog steeds uit 2 chromatiden
, Fase 3: Anafase: dit begint wanneer het centromeer van elk
zusterchromatidepaar zich splitst en de zusterchromatiden
van elkaar worden gescheiden
- De 2 resulterende dochterchromosomen worden
nu naar de tegenovergelegen uiteinden van de cel
getrokken
- De anafase eindigt wanneer de
dochterchromosomen bij de centriolen aankomen
die aan de tegenover elkaar gelegen uiteinden van
de cel liggen
Fase 4: Telofase: tijdens de telofase bereidt de cel zich voor
op een terugkeer naar de interfase
- De kernmembranen worden opnieuw gevormd, de
kernen worden groter en het DNA van de
chromosomen ontrolt zich geleidelijk
- Zodra de fijne filamenten van het chromatine
zichtbaar worden, verschijnen de kernlichaampjes
weer en zien de kernen er net zo uit als tijdens de interfase
Cytokinese:
- Na de telofase moeten de dochtercellen nog fysiek van elkaar worden gescheiden
- Cytokinese, de deling van het cytoplasma van de dochtercellen begint tijdens de late anafase
- Als de dochterchromosomen bij de uiteinden van de spoeldraden aankomen, trekt het
cytoplasma zich bij het equatorvlak samen, waardoor een klievingsgroeve ontstaat. Dit
proces gaat tijdens de gehele telofase door en is meestal al voltooid nadat rond de beide
dochtercellen nieuwe kernmembranen zijn ontstaan
- De voltooiing van de cytokinese markeert het einde van de celdeling
4: Celdeling en erfelijkheid
De celtheorie beschrijven
Celtheorie:
1. Elk organisme bestaat uit 1 of meer cellen
2. Cellen vormen de primaire bouwstenen voor de structuur en functie van de organismen en
hebben alle kenmerken van het leven
3. Cellen ontstaan uit andere cellen
De celcyclus beschrijven
Interfase (tussen 2 celdelingen in):
Fase 1: G1-fase: Een cel die klaar is om te delen, gaat eerst de G1 fase in.
- Tijdens deze fase maakt de cel genoeg organellen en cytosol voor 2 functionele cellen
- Deze voorbereidingen kunnen 8 uur in beslag nemen: voornamelijk bij cellen die zich snel
delen, dit kan zelfs ook dagen of weken duren, afhankelijk van het celtype en de situatie
Fase 2: S-fase: Hierna begint de cel aan de S-fase en wordt het DNA in de kern gedupliceerd, een
proces dat 6 tot 8 uur in beslag neemt.
- Het doel is de genetische informatie in de celkern te kopiëren, zodat aan elk van de 2 te
vormen cellen 1 set dochterchromosomen kan worden gegeven
- DNA-replicatie begint wanneer de complementaire strengen zich gaan scheiden en ontrollen.
Moleculen van het enzym DNA-polymerase binden zich vervolgens aan de ongebonden
stikstofhoudende basen, als gevolg daarvan hechten complementair nucleotiden uit het
kernplasma zich aan de ongebonden stikstofhoudende basen van de DNA-streng, waardoor 1
paar identieke DNA-moleculen wordt gevormd
Fase 3: G2-fase: Hierna volgt een korte G2-fase voor eiwitsynthese en voor het voltooien van de
replicatie van de centriolen
M-fase (celdeling)
Fase 1: Profase: dit begint wanneer het DNA zo strak is opgerold dat de chromosomen met een
lichtmicroscoop als afzonderlijke structuren zichtbaar zijn.
- Als gevolg van de DNA-replicatie zijn er nu 2 exemplaren van elk chromosoom aanwezig
- Elk exemplaar, een chromatide of zusterchromatide is op 1 enkel punt, het centromeer
met zijn kopie verbonden
- Terwijl de chromosomen zichtbaar worden, verdwijnen de kernlichaampjes en beginnen
de 2 paren centriolen zich te verplaatsen naar de tegenovergestelde polen van de cel
- Een groep microtubuli, de spoeldraden loopt van het ene naar het andere centriolenpaar
- Tegen het einde van de profase verdwijnt de kernmembraan en hechten de chromatiden
zich aan de spoeldraden
Fase 2: Metafase: dit begint als de chromosomen zich naar een smalle, centrale zone, het
zogenoemde equatorvlak verplaatsen
- De metafase eindigt wanneer alle chromosomen in het equatorvlak liggen
- Elk chromosoom bestaat in deze fase nog steeds uit 2 chromatiden
, Fase 3: Anafase: dit begint wanneer het centromeer van elk
zusterchromatidepaar zich splitst en de zusterchromatiden
van elkaar worden gescheiden
- De 2 resulterende dochterchromosomen worden
nu naar de tegenovergelegen uiteinden van de cel
getrokken
- De anafase eindigt wanneer de
dochterchromosomen bij de centriolen aankomen
die aan de tegenover elkaar gelegen uiteinden van
de cel liggen
Fase 4: Telofase: tijdens de telofase bereidt de cel zich voor
op een terugkeer naar de interfase
- De kernmembranen worden opnieuw gevormd, de
kernen worden groter en het DNA van de
chromosomen ontrolt zich geleidelijk
- Zodra de fijne filamenten van het chromatine
zichtbaar worden, verschijnen de kernlichaampjes
weer en zien de kernen er net zo uit als tijdens de interfase
Cytokinese:
- Na de telofase moeten de dochtercellen nog fysiek van elkaar worden gescheiden
- Cytokinese, de deling van het cytoplasma van de dochtercellen begint tijdens de late anafase
- Als de dochterchromosomen bij de uiteinden van de spoeldraden aankomen, trekt het
cytoplasma zich bij het equatorvlak samen, waardoor een klievingsgroeve ontstaat. Dit
proces gaat tijdens de gehele telofase door en is meestal al voltooid nadat rond de beide
dochtercellen nieuwe kernmembranen zijn ontstaan
- De voltooiing van de cytokinese markeert het einde van de celdeling
