3
Draagkracht
TUSSEN
HOOp EN
VREES
BEKIJK DE OpENINGSfOTO IN JE LEERBOEK. 2
De openingsfoto is gemaakt tijdens een feestdag in een
1 Aziatisch land.
a noteer vier Aziatische landen met veel inwoners.
a Hoeveel mensen wonen er op dit moment ongeveer op
aarde? Vier uit: Japan, China, India, Indonesië,
Zeven miljard. Pakistan, Bangladesh.
b De titel van dit hoofdstuk luidt ‘Draagkracht’. Welke vraag b Vind jij de situatie op de openingsfoto wel gezellig of word je
hierover wordt in de introtekst gesteld? er eerder een beetje angstig van? Licht je antwoord toe.
De vraag of de draagkracht van de aarde in de Eigen antwoord.
toekomst voldoende zal zijn om alle mensen
te voorzien van voldoende voedsel, water en
energie. c Wat kan er gebeuren als veerboten op dezelfde manier
overbevolkt zijn op dit soort feestdagen?
c In wat voor soort gebieden wonen naar verhouding weinig
mensen? De boten zouden kunnen kapseizen en zinken,
Onherbergzame gebieden als woestijnen, met alle gevolgen van dien.
poolstreken, tropische oerwouden en gebergten d Vind je deze foto passen bij het onderwerp van dit hoofdstuk?
Licht je antwoord toe.
d Wat hebben verschillen in bevolkingsdichtheid te maken met
de titel van dit hoofdstuk? Eigen antwoord.
Niet elk gebied op aarde is even geschikt om
veel mensen een bestaan te bieden.
,68 HOOfDSTuK 3
OpENINGSVERHAAL
1 Waar gaat het met de aarde naartoe?
LEES HET OpENINGSVERHAAL EN BEKIJK DE BRONNEN. 3
Hieronder staan een aantal uitspraken over de voorkennis die
1 je nodig hebt voor dit hoofdstuk over draagkracht. Kruis de
juiste uitspraken aan.
a noteer de juiste persoon uit het introverhaal achter elk
{{ Atmosfeer is een andere aanduiding voor dampkring.
gebiedskenmerk. Kies uit: Minan – Tim – Kissa.
{{ Een aquifer is een ondergrondse spaarpot van vernieuwbaar
1 Ontbossing door het verzamelen van brandhout: Kissa. fossiel water.
Tim. {{ Globalisering is een proces waarbij arme landen rijker en
2 Realtime-statistieken in leslokaal:
rijke landen armer worden.
3 Geen eigen betrouwbare waterpomp: Minan. {{ De semiperiferie zijn landen die nog sterk agrarisch zijn en
vooral grondstoffen uitvoeren.
4 Weinig eigen toiletten: Kissa.
{{ Onder waterstress vallen alle problemen die zich voordoen
5 Een snel groeiende stedelijke bevolking: Minan. door een tekort aan schoon water.
{{ Kooldioxide is een gas dat onmisbaar is voor de ademhaling
6 Kans op overstromingen door verstopte
van mensen en dieren.
afwateringskanalen: Minan.
7 De grootste invalshoek van de zon: Kissa.
b Wat is de overeenkomst tussen de woonomgeving van Minan
4
a Zijn de overlevingskansen in Jakarta volgens de vader van
en die van Kissa?
Minan groter of kleiner dan in het dorp ten zuiden van Bogor?
Vervuiling: bij Minan door troep in het water, Geef twee verschillende redenen: een uit de tekst en een die
bij Kissa door ‘flying toilets’. je kunt beredeneren.
De nabijheid van het ziekenhuis heeft de vader
van Minan gered toen hij koortsaanvallen
2 kreeg. Bovendien zou hij nooit naar Jakarta
a noem drie woorden die het eerst bij jou opkomen als je het
woord draagkracht hoort. verhuisd zijn als de overlevingskansen er
Eigen antwoord. volgens hem niet groter waren.
b Waarom betwijfelt Minan of het met de overlevingskansen in
Jakarta wel goed zit? Geef twee bewijzen uit de tekst.
b Zet de titels van paragraaf 1 t/m 4 in de juiste alfabetische
volgorde. noteer alleen de nummers van de paragrafen. De rivier is vervuild, het water kun je niet
2, 4, 1, 3. drinken en het aantal inwoners neemt alleen
c Over welke twee landen gaat de landenvergelijking? maar toe.
Indonesië en Japan.
d Over welke drie zaken gaan paragraaf 7 t/m 9?
5
Voedsel, water en energie. a Wat denk jij: zijn de meeste gezinnen in het land van
Minan groter of kleiner dan in het land van Joran? Licht je
antwoord toe.
Groter, Minan woont in een ontwikkelingsland
en daar zijn de gezinnen meestal (nog) groter
dan in een rijk land als Nederland.
, Draagkracht 69
>> 1, 2, 3, 7
e Op welke persoon uit het openingsverhaal lijk jij wat ‘hoop’
b Hoe werkt, denk je, de teller die de stand van de
en ‘vrees’ betreft het meest: op Tim of op Joran? Licht je
wereldbevolking op www.worldometers.info/nl realtime
antwoord toe.
doorgeeft?
Je weet hoeveel kinderen er per jaar geboren Eigen antwoord.
worden, dat deel je door 365 (aantal dagen)
maal 24 (uren per dag) en hier stel je de
snelheid (aantal geboorten per uur) waarmee
de teller meedraait op in. 7
Bekijk de cartoon van figuur 1.
c Hoe werkt de CooKit, denk je?
a Wat probeert deze cartoon duidelijk te maken?
Je richt de aluminium schotel op de pan in de Dat de aarde bijna bezwijkt onder het
plastic zak, waardoor verhitting plaatsvindt. toenemend aantal bewoners.
d Waar werkt de CooKit het best: in het land van Minan, Tim of
b Bij welk deel van de subtitel van dit hoofdstuk past deze
Kissa? Verklaar je keuze aan de hand van bron 4.
cartoon het best?
In Uganda, want dit land ligt het dichtst bij Bij het begrip ‘vrees’.
de evenaar. Daar is de invalshoek van de zon
c Bij welk gebied uit het openingsverhaal past deze cartoon het
het grootst, waardoor elke vierkante meter best? Licht je antwoord toe.
veel zonne-energie ontvangt. Bij Jakarta. Er wordt verteld dat er al 14
miljoen mensen wonen en dat er elke dag
mensen bijkomen.
6
a Waarom luidt de ondertitel van dit hoofdstuk ‘Tussen hoop en d Wat hebben de drie tekstjes van het openingsverhaal te
vrees’? maken met de titel van dit hoofdstuk?
Aan de ene kant is men bang dat in de Ze laten zien dat de draagkracht van de
toekomst de aarde niet alle mensen meer van aarde onder druk staat en dat er verschillend
voedsel, water en energie kan voorzien, aan de gedacht wordt over de draagkracht van de
andere kant zien we nieuwe ontdekkingen die aarde in de nabije toekomst.
het probleem wellicht tijdig kunnen oplossen.
Als je naar de subtitels van paragraaf 7 t/m 9 kijkt, zie je steeds
dezelfde opbouw van die paragrafen.
b Welke subtitels van deze paragrafen verwijzen vooral naar
‘vrees’?
De eerste en tweede subtitels (‘Regionale
verschillen in ...’ en ‘Oorzaken van regionale
verschillen’).
c Welke subtitel van deze paragrafen verwijst vooral naar
‘hoop’?
De derde subtitel (‘(Voldoende) ... voor iedereen’).
d Wie of wat hoort op basis van hoop en vrees het minst thuis
in het rijtje? Streep het door.
1 optimisme over toekomst – hoop – vrees
2 Tim – de vader van Minan – Joran
3 Kissa – vrees voor de toekomst – de vader van Minan
figuur 1
Draagkracht
TUSSEN
HOOp EN
VREES
BEKIJK DE OpENINGSfOTO IN JE LEERBOEK. 2
De openingsfoto is gemaakt tijdens een feestdag in een
1 Aziatisch land.
a noteer vier Aziatische landen met veel inwoners.
a Hoeveel mensen wonen er op dit moment ongeveer op
aarde? Vier uit: Japan, China, India, Indonesië,
Zeven miljard. Pakistan, Bangladesh.
b De titel van dit hoofdstuk luidt ‘Draagkracht’. Welke vraag b Vind jij de situatie op de openingsfoto wel gezellig of word je
hierover wordt in de introtekst gesteld? er eerder een beetje angstig van? Licht je antwoord toe.
De vraag of de draagkracht van de aarde in de Eigen antwoord.
toekomst voldoende zal zijn om alle mensen
te voorzien van voldoende voedsel, water en
energie. c Wat kan er gebeuren als veerboten op dezelfde manier
overbevolkt zijn op dit soort feestdagen?
c In wat voor soort gebieden wonen naar verhouding weinig
mensen? De boten zouden kunnen kapseizen en zinken,
Onherbergzame gebieden als woestijnen, met alle gevolgen van dien.
poolstreken, tropische oerwouden en gebergten d Vind je deze foto passen bij het onderwerp van dit hoofdstuk?
Licht je antwoord toe.
d Wat hebben verschillen in bevolkingsdichtheid te maken met
de titel van dit hoofdstuk? Eigen antwoord.
Niet elk gebied op aarde is even geschikt om
veel mensen een bestaan te bieden.
,68 HOOfDSTuK 3
OpENINGSVERHAAL
1 Waar gaat het met de aarde naartoe?
LEES HET OpENINGSVERHAAL EN BEKIJK DE BRONNEN. 3
Hieronder staan een aantal uitspraken over de voorkennis die
1 je nodig hebt voor dit hoofdstuk over draagkracht. Kruis de
juiste uitspraken aan.
a noteer de juiste persoon uit het introverhaal achter elk
{{ Atmosfeer is een andere aanduiding voor dampkring.
gebiedskenmerk. Kies uit: Minan – Tim – Kissa.
{{ Een aquifer is een ondergrondse spaarpot van vernieuwbaar
1 Ontbossing door het verzamelen van brandhout: Kissa. fossiel water.
Tim. {{ Globalisering is een proces waarbij arme landen rijker en
2 Realtime-statistieken in leslokaal:
rijke landen armer worden.
3 Geen eigen betrouwbare waterpomp: Minan. {{ De semiperiferie zijn landen die nog sterk agrarisch zijn en
vooral grondstoffen uitvoeren.
4 Weinig eigen toiletten: Kissa.
{{ Onder waterstress vallen alle problemen die zich voordoen
5 Een snel groeiende stedelijke bevolking: Minan. door een tekort aan schoon water.
{{ Kooldioxide is een gas dat onmisbaar is voor de ademhaling
6 Kans op overstromingen door verstopte
van mensen en dieren.
afwateringskanalen: Minan.
7 De grootste invalshoek van de zon: Kissa.
b Wat is de overeenkomst tussen de woonomgeving van Minan
4
a Zijn de overlevingskansen in Jakarta volgens de vader van
en die van Kissa?
Minan groter of kleiner dan in het dorp ten zuiden van Bogor?
Vervuiling: bij Minan door troep in het water, Geef twee verschillende redenen: een uit de tekst en een die
bij Kissa door ‘flying toilets’. je kunt beredeneren.
De nabijheid van het ziekenhuis heeft de vader
van Minan gered toen hij koortsaanvallen
2 kreeg. Bovendien zou hij nooit naar Jakarta
a noem drie woorden die het eerst bij jou opkomen als je het
woord draagkracht hoort. verhuisd zijn als de overlevingskansen er
Eigen antwoord. volgens hem niet groter waren.
b Waarom betwijfelt Minan of het met de overlevingskansen in
Jakarta wel goed zit? Geef twee bewijzen uit de tekst.
b Zet de titels van paragraaf 1 t/m 4 in de juiste alfabetische
volgorde. noteer alleen de nummers van de paragrafen. De rivier is vervuild, het water kun je niet
2, 4, 1, 3. drinken en het aantal inwoners neemt alleen
c Over welke twee landen gaat de landenvergelijking? maar toe.
Indonesië en Japan.
d Over welke drie zaken gaan paragraaf 7 t/m 9?
5
Voedsel, water en energie. a Wat denk jij: zijn de meeste gezinnen in het land van
Minan groter of kleiner dan in het land van Joran? Licht je
antwoord toe.
Groter, Minan woont in een ontwikkelingsland
en daar zijn de gezinnen meestal (nog) groter
dan in een rijk land als Nederland.
, Draagkracht 69
>> 1, 2, 3, 7
e Op welke persoon uit het openingsverhaal lijk jij wat ‘hoop’
b Hoe werkt, denk je, de teller die de stand van de
en ‘vrees’ betreft het meest: op Tim of op Joran? Licht je
wereldbevolking op www.worldometers.info/nl realtime
antwoord toe.
doorgeeft?
Je weet hoeveel kinderen er per jaar geboren Eigen antwoord.
worden, dat deel je door 365 (aantal dagen)
maal 24 (uren per dag) en hier stel je de
snelheid (aantal geboorten per uur) waarmee
de teller meedraait op in. 7
Bekijk de cartoon van figuur 1.
c Hoe werkt de CooKit, denk je?
a Wat probeert deze cartoon duidelijk te maken?
Je richt de aluminium schotel op de pan in de Dat de aarde bijna bezwijkt onder het
plastic zak, waardoor verhitting plaatsvindt. toenemend aantal bewoners.
d Waar werkt de CooKit het best: in het land van Minan, Tim of
b Bij welk deel van de subtitel van dit hoofdstuk past deze
Kissa? Verklaar je keuze aan de hand van bron 4.
cartoon het best?
In Uganda, want dit land ligt het dichtst bij Bij het begrip ‘vrees’.
de evenaar. Daar is de invalshoek van de zon
c Bij welk gebied uit het openingsverhaal past deze cartoon het
het grootst, waardoor elke vierkante meter best? Licht je antwoord toe.
veel zonne-energie ontvangt. Bij Jakarta. Er wordt verteld dat er al 14
miljoen mensen wonen en dat er elke dag
mensen bijkomen.
6
a Waarom luidt de ondertitel van dit hoofdstuk ‘Tussen hoop en d Wat hebben de drie tekstjes van het openingsverhaal te
vrees’? maken met de titel van dit hoofdstuk?
Aan de ene kant is men bang dat in de Ze laten zien dat de draagkracht van de
toekomst de aarde niet alle mensen meer van aarde onder druk staat en dat er verschillend
voedsel, water en energie kan voorzien, aan de gedacht wordt over de draagkracht van de
andere kant zien we nieuwe ontdekkingen die aarde in de nabije toekomst.
het probleem wellicht tijdig kunnen oplossen.
Als je naar de subtitels van paragraaf 7 t/m 9 kijkt, zie je steeds
dezelfde opbouw van die paragrafen.
b Welke subtitels van deze paragrafen verwijzen vooral naar
‘vrees’?
De eerste en tweede subtitels (‘Regionale
verschillen in ...’ en ‘Oorzaken van regionale
verschillen’).
c Welke subtitel van deze paragrafen verwijst vooral naar
‘hoop’?
De derde subtitel (‘(Voldoende) ... voor iedereen’).
d Wie of wat hoort op basis van hoop en vrees het minst thuis
in het rijtje? Streep het door.
1 optimisme over toekomst – hoop – vrees
2 Tim – de vader van Minan – Joran
3 Kissa – vrees voor de toekomst – de vader van Minan
figuur 1
