Hoofdstuk II
Anatomie en histologie van de zintuigen
A. OOG
A.1. Inleiding
Het grootste deel van de breking van het licht gebeurt door de cornea en de fine tuning
gebeurt door de lens
Cornea: zit water in
• Water zorgt voor de breking van het licht
Hoe boller de lens, hoe meer breking
• Deze lens moet dus gereguleerd worden
• Corpus ciliare: is spierweefsel dat autonoom wordt geregeld (glad spierweefsel)
o Zorgt voor het holler en boller worden van de lens
Retina = centraal zenuwweefsel
• Bestaat uit neuronen en steuncellen zoals het zenuwweefsel
• Deze neuronen zijn zeer gespecialiseerd: kunnen een lichtgolf omzetten tot
actiepotentialen
Wil geen licht weerkaatsen
• Licht dat terugkeert gaat onder een andere hoek terugkeren en zo krijg je een wazig
beeld
• Aan de achterkant van de retina: pigmentepitheel vol met melanine waardoor het licht
niet weerkaatst wordt
o Bv bij katten: ogen weerkaatsen wel: hebben bijna geen pigment
▪ Nadeel: zien niet zo scherp
▪ Voordeel: als er weerkaatsing is verhoogd de gevoeligheid van de
retina, elke lichtstraal gaat 2 keer over de retina (nodig voor ’s nachts
goed te kunnen kijken)
Staafjes in de retina zijn gespecialiseerd in het capteren van licht als het relatief donker is
Iris/ regenboogvlies: structuur die de pupil groter en kleiner maakt: controle op de lichtinval
die op de retina valt
, • Myose: pupil kleiner worden
• Iris moet veel spierweefsel hebben
• Moet zorgen dat er enkel licht doorheen de pupil gaat
o Iris moet dus al het licht ook absorberen, mag geen licht doorgaan en bevat dus
veel pigment
Sclera (wit vanhet oog)
• Biedt bescherming en stevigheid
• Bepaalt de vorm van het oog
• Bestaat voornamelijk uit collageen
Corpus vitreum/ glasachtig lichaam: vult de holte van de oogbol op
• Moet de lichtstralen gewoon doorlaten
o Mogen niet meer gebroken worden
• Ligt achter de lens
• Duwt de retina tegen de wand van het oog want die retina hangt eigenlijk niet vast
tegen het pigmentepitheel
• Is een waterzak
De lichtstralen van hetgeen we scherp willen zien, convergeren naar de fovea centralis
• Is een deel van de retina
Het oog is een sterk gedifferentieerd lichtgevoelig orgaan, dat een vrij nauwkeurige analyse
van de vorm, de lichtintensiteit en de kleur van bepaalde objecten analyseert.
De lichtgevoelige cellen van het oog (zintuigzenuwcellen) liggen in de retina en geven via
zenuwcellen en zenuwvezels de signalen door aan de hersenen.
De retina of het netvlies wordt omringd door twee beschermende lagen: het vaatvlies of de
uvea en de buitenste oogrok of de sclera.
,Oog: ontstaat voornamelijk uit het oogblaasje: rechtstreekse aangroei vanuit het centraal
zenuwstelsel met daartussen de n opticus
• Alle lagen die je vindt in het centraal zenuwstelsel bevinden zich ook in het oog
o Verschillende lagen van het centraal zenuwstelsel
▪ Dura mater
• Functie: bescherming (= dens collageen)
• Overeenkomstige structuur in het oog: buitenste oogrok (tunica
fibrosa)
o Bestaat uit: sclera en cornea
o Limbus: corneosclerale junctie: overgang tussen sclera
en cornea
• Dura mater gaat verder als een bindweefselschede rond de n
opticus en gaat verder in de tunica fibrosa
▪ Pia arachnoidea
• Functie: voeding
o Alle belangrijke bloedvaten die van en naar de hersenen
gaan lopen hier
• Overenkomstige strictuur in het oog: tunica vasculosa (= uvea)
o Bestaat uit de choroidea (bij uitstek het voedende vlies),
corpus ciliare (lens bedienen en andere zaken) en iris
▪ Parenchym/ hersenweefsel: bestaat uit neuronen en gliacellen
• Overeenkomstige structuur in het oog: tunica interna
o Bestaat uit de retina
▪ Bestaat uit gespecialiseerde neuronen en
gliacellen
▪ Bestaat ook uit het pigmentepitheel (die ervoor
zorgt dat er geen licht weerkaatst wordt)
• Parenchym gaat over in de n opticus en zo over in de retina
, A.2.1. De orbita
Orbita: benige structuur die kegelvormig is met de punt achteraan bevat
• N opticus
• Oogbol
• Parasympatisch ganglion ciliare
• Bloedvaten
• Vetweefsel
• Oogspieren met hun bezenuwing
• Glandula lacrimalis
Aan de achterkant van de orbita: annulus tendineus communis
• Is een pezige ringstructuur (dens bindweefsel)) die continu is met de peri-orbita (=
het periost (beenvlies) van de orbita)
o Pezige ring is belangrijk voor het
vertrekpunt van de 4 rechte oogspieren
en ook de m. levator palpide palpebrae
superioris die het bovenste ooglid gaat
bedienen vertrekt hier
o binnen de pezige ring zijn er
2 holtes in de benige
structuur achteraan
▪ Hotle die volledig in
de ring ligt: met de
canalis opticus met
hierin de n opticus
en de a ophtalmica
▪ S-vormige opening: fissura orbitalis superior boven de annulus
• Mediale stuk: binnen de ring
o Bevat de n oculomotorius, n abducens en de n
nasociliaris (sensorische functie: een van de 3 takken
van de n ophtalmicus die ontstaat uit de n trigeminus)
• Laterale stuk: buiten de ring
o Bevat de n trochlearis, n lacrimalis (naar de traanklier),
n frontalis
▪ N lacrimalis en de n frontalis zijn een aftakking
van de n ophtalmicus
Anatomie en histologie van de zintuigen
A. OOG
A.1. Inleiding
Het grootste deel van de breking van het licht gebeurt door de cornea en de fine tuning
gebeurt door de lens
Cornea: zit water in
• Water zorgt voor de breking van het licht
Hoe boller de lens, hoe meer breking
• Deze lens moet dus gereguleerd worden
• Corpus ciliare: is spierweefsel dat autonoom wordt geregeld (glad spierweefsel)
o Zorgt voor het holler en boller worden van de lens
Retina = centraal zenuwweefsel
• Bestaat uit neuronen en steuncellen zoals het zenuwweefsel
• Deze neuronen zijn zeer gespecialiseerd: kunnen een lichtgolf omzetten tot
actiepotentialen
Wil geen licht weerkaatsen
• Licht dat terugkeert gaat onder een andere hoek terugkeren en zo krijg je een wazig
beeld
• Aan de achterkant van de retina: pigmentepitheel vol met melanine waardoor het licht
niet weerkaatst wordt
o Bv bij katten: ogen weerkaatsen wel: hebben bijna geen pigment
▪ Nadeel: zien niet zo scherp
▪ Voordeel: als er weerkaatsing is verhoogd de gevoeligheid van de
retina, elke lichtstraal gaat 2 keer over de retina (nodig voor ’s nachts
goed te kunnen kijken)
Staafjes in de retina zijn gespecialiseerd in het capteren van licht als het relatief donker is
Iris/ regenboogvlies: structuur die de pupil groter en kleiner maakt: controle op de lichtinval
die op de retina valt
, • Myose: pupil kleiner worden
• Iris moet veel spierweefsel hebben
• Moet zorgen dat er enkel licht doorheen de pupil gaat
o Iris moet dus al het licht ook absorberen, mag geen licht doorgaan en bevat dus
veel pigment
Sclera (wit vanhet oog)
• Biedt bescherming en stevigheid
• Bepaalt de vorm van het oog
• Bestaat voornamelijk uit collageen
Corpus vitreum/ glasachtig lichaam: vult de holte van de oogbol op
• Moet de lichtstralen gewoon doorlaten
o Mogen niet meer gebroken worden
• Ligt achter de lens
• Duwt de retina tegen de wand van het oog want die retina hangt eigenlijk niet vast
tegen het pigmentepitheel
• Is een waterzak
De lichtstralen van hetgeen we scherp willen zien, convergeren naar de fovea centralis
• Is een deel van de retina
Het oog is een sterk gedifferentieerd lichtgevoelig orgaan, dat een vrij nauwkeurige analyse
van de vorm, de lichtintensiteit en de kleur van bepaalde objecten analyseert.
De lichtgevoelige cellen van het oog (zintuigzenuwcellen) liggen in de retina en geven via
zenuwcellen en zenuwvezels de signalen door aan de hersenen.
De retina of het netvlies wordt omringd door twee beschermende lagen: het vaatvlies of de
uvea en de buitenste oogrok of de sclera.
,Oog: ontstaat voornamelijk uit het oogblaasje: rechtstreekse aangroei vanuit het centraal
zenuwstelsel met daartussen de n opticus
• Alle lagen die je vindt in het centraal zenuwstelsel bevinden zich ook in het oog
o Verschillende lagen van het centraal zenuwstelsel
▪ Dura mater
• Functie: bescherming (= dens collageen)
• Overeenkomstige structuur in het oog: buitenste oogrok (tunica
fibrosa)
o Bestaat uit: sclera en cornea
o Limbus: corneosclerale junctie: overgang tussen sclera
en cornea
• Dura mater gaat verder als een bindweefselschede rond de n
opticus en gaat verder in de tunica fibrosa
▪ Pia arachnoidea
• Functie: voeding
o Alle belangrijke bloedvaten die van en naar de hersenen
gaan lopen hier
• Overenkomstige strictuur in het oog: tunica vasculosa (= uvea)
o Bestaat uit de choroidea (bij uitstek het voedende vlies),
corpus ciliare (lens bedienen en andere zaken) en iris
▪ Parenchym/ hersenweefsel: bestaat uit neuronen en gliacellen
• Overeenkomstige structuur in het oog: tunica interna
o Bestaat uit de retina
▪ Bestaat uit gespecialiseerde neuronen en
gliacellen
▪ Bestaat ook uit het pigmentepitheel (die ervoor
zorgt dat er geen licht weerkaatst wordt)
• Parenchym gaat over in de n opticus en zo over in de retina
, A.2.1. De orbita
Orbita: benige structuur die kegelvormig is met de punt achteraan bevat
• N opticus
• Oogbol
• Parasympatisch ganglion ciliare
• Bloedvaten
• Vetweefsel
• Oogspieren met hun bezenuwing
• Glandula lacrimalis
Aan de achterkant van de orbita: annulus tendineus communis
• Is een pezige ringstructuur (dens bindweefsel)) die continu is met de peri-orbita (=
het periost (beenvlies) van de orbita)
o Pezige ring is belangrijk voor het
vertrekpunt van de 4 rechte oogspieren
en ook de m. levator palpide palpebrae
superioris die het bovenste ooglid gaat
bedienen vertrekt hier
o binnen de pezige ring zijn er
2 holtes in de benige
structuur achteraan
▪ Hotle die volledig in
de ring ligt: met de
canalis opticus met
hierin de n opticus
en de a ophtalmica
▪ S-vormige opening: fissura orbitalis superior boven de annulus
• Mediale stuk: binnen de ring
o Bevat de n oculomotorius, n abducens en de n
nasociliaris (sensorische functie: een van de 3 takken
van de n ophtalmicus die ontstaat uit de n trigeminus)
• Laterale stuk: buiten de ring
o Bevat de n trochlearis, n lacrimalis (naar de traanklier),
n frontalis
▪ N lacrimalis en de n frontalis zijn een aftakking
van de n ophtalmicus
