KINDEREN EN MEDIA: THEORIE, ONDERZOEK EN TOEPASSINGEN
INLEIDING
- Evaluatie
o Schriftelijk examen voor 16 punten
▪ Open vragen
o 4 punten portfolio
- Cijfers niet vanbuiten kennen!
MEDIAGEBRUIK BIJ KINDEREN EN ADOLESCENTEN: EEN ONTWIKKELINGSPERSPECTIEF
(bijgewerkt)
Het mediagebruik van jongeren vandaag
Tendensen binnen het medialandschap:
- Sterke toename in het aanbod van technologie
o Met de jaren werden er steeds meer verschillende technologieën
aangeboden (smartphones, tablets,…)
o Er is hierbij sprake van een convergentie van mediatechnologie: verschillende
technologieën groeien naar elkaar toe (vroeger was er bv een duidelijk
onderscheid tussen het telefonienet, het televisienet, de radio en andere
vormen van gegevensoverdracht. Vandaag is dat niet meer het geval: je kan
bellen via internet, tv-kijken via internet etc.)
o Er is ook sprake van een concentratie in ownership:
▪ Ook mediabedrijven convergeren/ smelten samen, wat voor
concentratie zorgt (zowel in Vlaanderen als op internationaal vlak)
▪ Dit kan een risico inhouden voor de diversiteit van het aanbod.
o Ook een toenemende commercialisering van media-inhouden vandaag de
dag
, - Kinderen worden gezien als doelpubliek
o Steeds meer reclames gericht op kinderen, men is kinderen gaan zien als een
nieuwe groep van winstgevende consumenten
- Digitalisering zorgt voor meer intense media-ervaringen
o Digitalisering laat een sterkere interactiviteit toe: bv Virtual Reality, tweeten
tijdens programma’s,…
Het publiek discours t.a.v. media en kinderen is voornamelijk negatief:
Er wordt voornamelijk gesproken over de gevaren van:
- Seksualiserende media
- Gewelddadige media
- En over de impact van media op de cognitieve en sociale ontwikkeling van kinderen
o Is dat wel gezond voor kinderen om zo veel met media bezig te zijn?
mediagebruik zou bv tot obesitas kunnen leiden
Voorbeeld: jeugd als consument:
- “Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat (bekende) figuurtjes wel degelijk een
grote impact hebben op het consumptiepatroon van kinderen (en deze figuurtjes
staan vaak op ongezonde voeding). Kort samengevat: als zoon- of dochterlief
Kabouter Plop of een van de K3'tjes ziet, zal hij of zij bij papa of mama gaan jengelen
om dat product. In marketingtermen heet dat 'Pester Power' - of de kracht van het
gezeur.”
Voorbeeld: Indonesië censureert kinderprogramma ‘Spongebob Squarepants’ wegens te
seksueel en aanzetting tot geweld
- Problematische scènes volgens Indonesische omroepvereniging KPI:
o Voedselgevechten
o Vechtende konijnen
➔ Deze scènes zetten kinderen aan tot geweld in het dagelijkse leven volgens een
statement van de KPI
➔ Indonesische regels “tekenfilms mogen kinderen niet aanzetten om iets te zien of
leren over ‘ongepast gedrag’.”
,Zeer snel veranderend medialandschap:
- Continu komen er zaken bij, komen er nieuwe mogelijkheden
o Wij beseffen zelf niet meer hoe snel technologie verandert
o Media-effecten = domein dat steeds die veranderingen en hun impact dient
bij te houden
Tendensen bij Vlaamse kinderen (2018):
- Persoonlijk bezit stijgt
o Bij 9-12 jarigen: 53% heeft al een eigen smartphone of gsm
o Het 1ste middelbaar was vroeger een sleutelmoment om een gsm te krijgen,
maar dit schuift al op naar een vroegere leeftijd
▪ Kinderen krijgen op steeds jongere leeftijd gsm’s/smartphones
- Mobiele communicatie is enorm prominent
o De smartphone is de toegangspoort tot de wereld geworden
▪ Het repertoire van apps blijft wel beperkt: 89% van de jongeren heeft
minder dan 20 apps op zijn smartphone
• Steeds dezelfde apps komen terug (YouTube, Facebook,…)
▪ Van gaming device naar zelfexpressie:
• Kinderen spelen voornamelijk games op hun smartphone +
gebruiken YouTube
• Jongeren doen voornamelijk aan zelfexpressie via Facebook,
Snapchat en Instagram
o Hierbij worden er weinig restricties opgelegd door ouders:
▪ 72.7% van de kinderen mag bv zelf apps kiezen en installeren
o Is die evolutie naar mobiele communicatie positief of negatief?
▪ Minder aandacht voor huiswerk
▪ Slaaptekort door het gebruik van smartphones
▪ Verslaving
▪ Phubbing is not done
• Phubbing = een persoon in een sociale situatie negeren omdat
je bezig bent met je smartphone
• Jongeren beseffen doorgaans dat dit not done is: 48% van de
jongeren vindt het onaanvaardbaar
▪ Tijd doorbrengen met anderen primeert
• Voor 75% van de jongeren
, ▪ De meerderheid geeft aan ook een tijdje zonder sociale media te
kunnen
▪ Sociale media kunnen een bron van sociale steun zijn
• 1 op 4 meisjes gebruikt bv. sociale media wanneer ze zich
ongelukkig voelen omdat ze daar steun vinden
- Sociale media zijn toch niet zo sociaal
o Er wordt vooral geliket en gereageerd op andere mensen hun posts
▪ 1/3 van de jongeren updatet bv nooit zelf zijn status
o Genderverschillen
▪ Meisjes gebruiken internet meer voor communicatie dan jongens
▪ Plaatsen bv meer posts op Instagram dan jongens
o Facebook blijft het populairst bij jongeren, maar Snapchat en Instagram zijn
geduchte concurrenten
➔ DUS:
➔ Persoonlijk bezit media neemt steeds toe
➔ Mobiele media en vooral de smartphone transformeert de mediabeleving
➔ Gender is een belangrijk criterium voor gebruik
Andere algemene bevindingen:
- Tijdsduur van mediagebruik
o 1/3 tot de helft van de tijd dat kinderen wakker zijn wordt gespendeerd aan
het gebruik van media
- Weinig restricties omtrent mediagebruik binnen gezinnen
o De helft van de kinderen heeft geen restricties omtrent de keuze van tv-
inhoud
o Meer dan 70 % heeft geen restricties i.v.m. de keuze van videogames
INLEIDING
- Evaluatie
o Schriftelijk examen voor 16 punten
▪ Open vragen
o 4 punten portfolio
- Cijfers niet vanbuiten kennen!
MEDIAGEBRUIK BIJ KINDEREN EN ADOLESCENTEN: EEN ONTWIKKELINGSPERSPECTIEF
(bijgewerkt)
Het mediagebruik van jongeren vandaag
Tendensen binnen het medialandschap:
- Sterke toename in het aanbod van technologie
o Met de jaren werden er steeds meer verschillende technologieën
aangeboden (smartphones, tablets,…)
o Er is hierbij sprake van een convergentie van mediatechnologie: verschillende
technologieën groeien naar elkaar toe (vroeger was er bv een duidelijk
onderscheid tussen het telefonienet, het televisienet, de radio en andere
vormen van gegevensoverdracht. Vandaag is dat niet meer het geval: je kan
bellen via internet, tv-kijken via internet etc.)
o Er is ook sprake van een concentratie in ownership:
▪ Ook mediabedrijven convergeren/ smelten samen, wat voor
concentratie zorgt (zowel in Vlaanderen als op internationaal vlak)
▪ Dit kan een risico inhouden voor de diversiteit van het aanbod.
o Ook een toenemende commercialisering van media-inhouden vandaag de
dag
, - Kinderen worden gezien als doelpubliek
o Steeds meer reclames gericht op kinderen, men is kinderen gaan zien als een
nieuwe groep van winstgevende consumenten
- Digitalisering zorgt voor meer intense media-ervaringen
o Digitalisering laat een sterkere interactiviteit toe: bv Virtual Reality, tweeten
tijdens programma’s,…
Het publiek discours t.a.v. media en kinderen is voornamelijk negatief:
Er wordt voornamelijk gesproken over de gevaren van:
- Seksualiserende media
- Gewelddadige media
- En over de impact van media op de cognitieve en sociale ontwikkeling van kinderen
o Is dat wel gezond voor kinderen om zo veel met media bezig te zijn?
mediagebruik zou bv tot obesitas kunnen leiden
Voorbeeld: jeugd als consument:
- “Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat (bekende) figuurtjes wel degelijk een
grote impact hebben op het consumptiepatroon van kinderen (en deze figuurtjes
staan vaak op ongezonde voeding). Kort samengevat: als zoon- of dochterlief
Kabouter Plop of een van de K3'tjes ziet, zal hij of zij bij papa of mama gaan jengelen
om dat product. In marketingtermen heet dat 'Pester Power' - of de kracht van het
gezeur.”
Voorbeeld: Indonesië censureert kinderprogramma ‘Spongebob Squarepants’ wegens te
seksueel en aanzetting tot geweld
- Problematische scènes volgens Indonesische omroepvereniging KPI:
o Voedselgevechten
o Vechtende konijnen
➔ Deze scènes zetten kinderen aan tot geweld in het dagelijkse leven volgens een
statement van de KPI
➔ Indonesische regels “tekenfilms mogen kinderen niet aanzetten om iets te zien of
leren over ‘ongepast gedrag’.”
,Zeer snel veranderend medialandschap:
- Continu komen er zaken bij, komen er nieuwe mogelijkheden
o Wij beseffen zelf niet meer hoe snel technologie verandert
o Media-effecten = domein dat steeds die veranderingen en hun impact dient
bij te houden
Tendensen bij Vlaamse kinderen (2018):
- Persoonlijk bezit stijgt
o Bij 9-12 jarigen: 53% heeft al een eigen smartphone of gsm
o Het 1ste middelbaar was vroeger een sleutelmoment om een gsm te krijgen,
maar dit schuift al op naar een vroegere leeftijd
▪ Kinderen krijgen op steeds jongere leeftijd gsm’s/smartphones
- Mobiele communicatie is enorm prominent
o De smartphone is de toegangspoort tot de wereld geworden
▪ Het repertoire van apps blijft wel beperkt: 89% van de jongeren heeft
minder dan 20 apps op zijn smartphone
• Steeds dezelfde apps komen terug (YouTube, Facebook,…)
▪ Van gaming device naar zelfexpressie:
• Kinderen spelen voornamelijk games op hun smartphone +
gebruiken YouTube
• Jongeren doen voornamelijk aan zelfexpressie via Facebook,
Snapchat en Instagram
o Hierbij worden er weinig restricties opgelegd door ouders:
▪ 72.7% van de kinderen mag bv zelf apps kiezen en installeren
o Is die evolutie naar mobiele communicatie positief of negatief?
▪ Minder aandacht voor huiswerk
▪ Slaaptekort door het gebruik van smartphones
▪ Verslaving
▪ Phubbing is not done
• Phubbing = een persoon in een sociale situatie negeren omdat
je bezig bent met je smartphone
• Jongeren beseffen doorgaans dat dit not done is: 48% van de
jongeren vindt het onaanvaardbaar
▪ Tijd doorbrengen met anderen primeert
• Voor 75% van de jongeren
, ▪ De meerderheid geeft aan ook een tijdje zonder sociale media te
kunnen
▪ Sociale media kunnen een bron van sociale steun zijn
• 1 op 4 meisjes gebruikt bv. sociale media wanneer ze zich
ongelukkig voelen omdat ze daar steun vinden
- Sociale media zijn toch niet zo sociaal
o Er wordt vooral geliket en gereageerd op andere mensen hun posts
▪ 1/3 van de jongeren updatet bv nooit zelf zijn status
o Genderverschillen
▪ Meisjes gebruiken internet meer voor communicatie dan jongens
▪ Plaatsen bv meer posts op Instagram dan jongens
o Facebook blijft het populairst bij jongeren, maar Snapchat en Instagram zijn
geduchte concurrenten
➔ DUS:
➔ Persoonlijk bezit media neemt steeds toe
➔ Mobiele media en vooral de smartphone transformeert de mediabeleving
➔ Gender is een belangrijk criterium voor gebruik
Andere algemene bevindingen:
- Tijdsduur van mediagebruik
o 1/3 tot de helft van de tijd dat kinderen wakker zijn wordt gespendeerd aan
het gebruik van media
- Weinig restricties omtrent mediagebruik binnen gezinnen
o De helft van de kinderen heeft geen restricties omtrent de keuze van tv-
inhoud
o Meer dan 70 % heeft geen restricties i.v.m. de keuze van videogames
