Maatschappijgeschiedenis

Maatschappijgechiedenis van de hedendaagse periode:
Guy van Temsche

026292577
5C420

Inhoud:
Maatschappijgeschiedenis : Totaliteit van de samenleving (politiek+cultureel+sociaal+…)
EN hoe het elkaar beïnvloed (samenhang /wisselwerking)
Hedendaagse periode : niet kunstmatig  gebaseerd op echte breukvlakken (bijv. jagers 
landbouw)

Opdeling:
- Algemeen + begrippen
- Economisch
- Sociaal
- Politiek

Examen:
- Schriftelijk
- 3 grote inhoudelijke vragen (4 à 6 punten)  schets situatie van …. 20e eeuw
- 8tal kleine vragen (0,5 punten)  betekenis + situeren in tijd

Hoe studeren:
- 270 pg. Cursus
- Bijkomende uitleg (les)
- Ook delen die niet behandeld zijn kennen !!!!!!

Feiten + Begrippen altijd kennen
Voorbeelden/illustratieve dingen NIET ! (specifieke cijfers enz..)

Structuur:
=/= thema’s (bijv. economie  industrie, handel…………..)
Altijd per periode :
- Algemeen
- ½ 19e eeuw
- Eeuwwisseling 19e 20e eeuw
- 2/2 20e eeuw

,Wat is Hedendaagse periode?
Kunstmatige afbakening van tijdsvlakken
Gebaseerd op breukvlakken v/d menselijke geschiedenis (jagers  landbouw)

Opvallende kenmerken
- Enorme toename aantal mensen (daarvoor stagnatie)
- Enorme toename goederenpakket + energieverbruik
- Verdwijning “beschotten” in wereld
Wereld is een eenheid geworden/alles verbonden/afhankelijk v. mekaar
- Snelheid van veranderingen

Verklaring hiervoor:
- Monocausale verklaringen (vooropstellen van 1 factor) schieten tekort
(1 element kan alles verklaren)
- Ontstaan van nieuwe samenlevingsvorm  nl. kapitalisme (= globale maatschappelijke
transformatie)



- Geleidelijke rijping van hele reeks voorwaarden gelijktijdig (op alle vlakken)
=/= kleine dingen evolueerden op alle vlakken (politiek, economisch…)  zorgde voor succes
- Gebeurde in W. Europa (omdat “mengsel” van evoluties daar correct was)
Bijv. China was zeer vindingrijk, maar bepaalde gebieden waren niet in orde  dus geen bloei
in China. In W. Europa was alles goed op het juiste moment.

, Hoofdstuk 1: Economische aspecten:
1. Basiskenmerken & ontstaan kapitalisme:
1.1 Wat is kapitalisme:

- Geen specifieke kenmerken
- “prekapitalistische samenleving”  alle samenlevingsvormen voor kapitalisme
Kapitalistisch <-> prekapitalistisch
- greep op natuur beperkt (max. inspanning/min. resultaat)
- klemtoon op eigen levensonderhoud/zelfvoorzienend
(agrarisch)
- productie op basis van eenvoudige transformaties/primitief
- marktrelaties & “geld” (ruilen) spelen relatief kleine rol
(!! Bestond dus wel al voor kapitalisme)
- sociale basistegenstelling (landbouwwerker vs. grondheer)
Ongelijke sociale relaties (grondheer hield deel van de winst
voor zichzelf)

- enorme greep op natuur
(kan gevaarlijk zijn voor toekomst!)
- niet meer zelfvoorzienend (niet-agrarisch  gingen dus op andere manier produceren)
We maken niet meer dingen voor ons direct,
maar voor anderen
- ingewikkelde tussenschakels (om product te verkrijgen)
- marktrelaties & geld spelen centrale rol ! (= monetarisering)
- sociale basistegenstelling (loontrekker vs kapitaalbezitter)
Loontrekker ‘verkoopt’ arbeidskrachten in ruil voor loon  VRIJHEID
Kapitaalbezitter houdt geen deel van de producten meer voor zichzelf
(moest alles opnieuw investeren om zijn statuut te behouden)



Structurele mechanismen v/d kapitalistische samenleving
 Kenmerken Prekapitalisme (16e – 18e eeuw)

Kapitaal  gebruikt om  goederen aankopen  verkocht  kapitaal + winst




Deel van winst gebruikt om niet opnieuw te
Investeren (bijv. land/huis/luxe..)