Maatschappijleer part thema 1: H1, H2 en H3. Thema 3: H1 t/m H7
Thema 1, H1:
In een samenleving moet je rekening houden met mensen om je heen. Overal waar mensen
met elkaar te maken hebben, bestaan er regels en verwachtingen. Toch gaat niet alles goed
en heb je soms te maken met maatschappelijke problemen. Als je last hebt van je rug, is dat
een persoonlijk probleem. Maar als heel veel mensen last hebben van hun rug, door een te
hoge werkdruk, dan is dat een maatschappelijk probleem.
We spreken van een maatschappelijk probleem als:
- Het gevolgen heeft voor grote groepen in de samenleving
- Mensen tegengestelde opvattingen hebben over de oorzaken en mogelijke
oplossingen
- Heel veel aandacht krijgt van de media
- Het alleen gemeenschappelijk kan worden opgelost, waardoor de overheid zich
ermee bezig moet houden
De uitstoot van de CO2, opvang van vluchtelingen, het fileprobleem, en werkloosheid zijn
allemaal voorbeelden van zaken waar grote groepen mensen bij betrokken zijn.
Bij het zoeken naar oplossingen moet je ook rekening houden met tegengestelde belangen,
tegengestelde normen en waarden:
- Politieke visie: om het fileprobleem op te lossen, willen automobilisten meer en
bredere snelwegen, maar milieuactivisten willen goedkoper en openbaar vervoer
- Geloofs- of levensovertuiging: gelovige mensen hebben vaak andere meningen over
abortus en euthanasie, dan mensen die niet gelovig zijn.
- Maatschappelijke positie: een werkgever wil zo min mogelijk premies betalen,
terwijl iemand zonder werk belang heeft van een uitkering.
Om een maatschappelijk probleem aan te pakken, zijn vaak nieuwe regels en wetten nodig
of een aanpassing van bestaande regels. Om de opwarming van de aarde tegen te gaan, zal
de overheid bedrijven wettelijk moeten dwingen om minder CO2 gassen uit te stoten.
Daarmee is het meteen een politiek probleem, want politici moeten de oplossingen
bedenken. Burgers laten zien welke oplossing zij willen, door bij verkiezen op een politieke
partij te stemmen.
We spreken van een dilemma als het gaat om een lastige keuze uit 2 dingen die allebei
voordelen of juist nadelen hebben.
Thema’s:
- Rechtsstaat: in Nederland zijn alle burgers en overheid gebonden aan regels van de
wet.
- Parlementaire democratie: in een parlementaire democratie beslist de bevolking
mee over wetten en regels.
- Pluriforme samenleving: Nederland is een pluriforme samenleving, omdat de
bevolking bestaat uit mensen met verschillende leefwijzen en culturele
achtergronden. Pluriform betekent veelvormig. Dit heeft te maken met immigratie.
, - Verzorgingsstaat: in een verzorgingsstaat zorgt de overheid goed voor de burgers,
bijvoorbeeld door goed onderwijs, goede gezondheidszorg, uitkeringen en
huisvesting.
Thema 1, H2:
Een waarde is een uitgangspunt of principe dat mensen belangrijk vinden in hun leven.
Sommige waarden vinden we allemaal belangrijk, zoals respect. Waarden leiden tot
gedragsregels en zo’n regel noemen we een norm. Een norm is dus een gevolg van een
waarde. Normen zijn regels over hoe je je op grond van een bepaalde waarde behoort te
gedragen. Een norm is vaak een sociale verplichting die je wordt opgelegd door je omgeving.
Bijv. niet voordringen bij de kassa, en in de klas geen mobiel. Sociale controle hoort hier ook
bij, want dit is de manier waarop mensen anderen stimuleren of dwingen zich aan de
normen te houden. De waarden en normen van iemand hangen vaak samen met zijn
belangen. Een belang is het voordeel dat iemand ergens bij heeft.
Macht is het vermogen om het gedrag of het denken van anderen te beïnvloeden. Macht is
bijvoorbeeld een agent die een verdachte arresteert of een leraar die een leerling schorst.
We spreken van formele macht als deze officieel is vastgesteld in regels of wetten. Bijv. een
burgemeester die een voetbalwedstrijd verbiedt. Macht die niet is vastgesteld, noemen we
informele macht. Bijv. vloggers met miljoenen vloggers. Mensen kunnen macht uitoefenen
als ze beschikken over machtsmiddelen, dit zijn middelen waarmee je het gedrag van
anderen kunt beïnvloeden. Vanwege zijn kennis en beroep mag een arts beslissen over de
behandeling van de patiënt. Wanneer macht wordt geaccepteerd en erkend, spreek je van
gezag.
In onze maatschappij is nog steeds sociale ongelijkheid. Daarmee bedoelen we een ongelijke
verdeling van maatschappelijke kansen, inkomen, kennis en politieke macht:
- Maatschappelijke kansen: op de arbeidsmarkt vinden ouderen, nieuwkomers, en
mensen met een beperking minder makkelijk een baan.
- Inkomen: de inkomens verschillen omdat het ene werk beter betaald wordt dan de
andere. Ook zijn er verschillen in beloning tussen mannen en vrouwen bij gelijke
functies
- Politieke macht: wie lid is van een politieke partij, of politici kent, kan meer invloed
uitoefenen dan anderen.
Sociale cohesie geeft aan hoe sterk mensen zich verbonden voelen met elkaar. Is er in een
groep of samenleving sprake van een sterk wij-gevoel? In dorpen is de sociale cohesie vaak
sterk: mensen kennen elkaar, komen regelmatig bij elkaar over de vloer en staan voor elkaar
klaar. Het begrip sociale cohesie wordt ook gebruikt als we het over de maatschappij als
geheel hebben. Bijv. koningsdag of het WK voetbal.
Thema 1, H3:
Om informatie goed te kunnen interpreteren, moet je feiten en meningen van elkaar
onderscheiden. Feiten zijn objectief en geven aan hoe iets werkelijk is. Meningen zijn
subjectief, en geven aan wat iemand ergens van vindt. Ook is vaak bij een nieuwsbericht
hoor en wederhoor toegepast. Dit zijn de verschillenden betrokkenen die zijn gehoord. Als je
in een bericht over massaontslagen alleen de directeur van het bedrijf spreekt, is de
Thema 1, H1:
In een samenleving moet je rekening houden met mensen om je heen. Overal waar mensen
met elkaar te maken hebben, bestaan er regels en verwachtingen. Toch gaat niet alles goed
en heb je soms te maken met maatschappelijke problemen. Als je last hebt van je rug, is dat
een persoonlijk probleem. Maar als heel veel mensen last hebben van hun rug, door een te
hoge werkdruk, dan is dat een maatschappelijk probleem.
We spreken van een maatschappelijk probleem als:
- Het gevolgen heeft voor grote groepen in de samenleving
- Mensen tegengestelde opvattingen hebben over de oorzaken en mogelijke
oplossingen
- Heel veel aandacht krijgt van de media
- Het alleen gemeenschappelijk kan worden opgelost, waardoor de overheid zich
ermee bezig moet houden
De uitstoot van de CO2, opvang van vluchtelingen, het fileprobleem, en werkloosheid zijn
allemaal voorbeelden van zaken waar grote groepen mensen bij betrokken zijn.
Bij het zoeken naar oplossingen moet je ook rekening houden met tegengestelde belangen,
tegengestelde normen en waarden:
- Politieke visie: om het fileprobleem op te lossen, willen automobilisten meer en
bredere snelwegen, maar milieuactivisten willen goedkoper en openbaar vervoer
- Geloofs- of levensovertuiging: gelovige mensen hebben vaak andere meningen over
abortus en euthanasie, dan mensen die niet gelovig zijn.
- Maatschappelijke positie: een werkgever wil zo min mogelijk premies betalen,
terwijl iemand zonder werk belang heeft van een uitkering.
Om een maatschappelijk probleem aan te pakken, zijn vaak nieuwe regels en wetten nodig
of een aanpassing van bestaande regels. Om de opwarming van de aarde tegen te gaan, zal
de overheid bedrijven wettelijk moeten dwingen om minder CO2 gassen uit te stoten.
Daarmee is het meteen een politiek probleem, want politici moeten de oplossingen
bedenken. Burgers laten zien welke oplossing zij willen, door bij verkiezen op een politieke
partij te stemmen.
We spreken van een dilemma als het gaat om een lastige keuze uit 2 dingen die allebei
voordelen of juist nadelen hebben.
Thema’s:
- Rechtsstaat: in Nederland zijn alle burgers en overheid gebonden aan regels van de
wet.
- Parlementaire democratie: in een parlementaire democratie beslist de bevolking
mee over wetten en regels.
- Pluriforme samenleving: Nederland is een pluriforme samenleving, omdat de
bevolking bestaat uit mensen met verschillende leefwijzen en culturele
achtergronden. Pluriform betekent veelvormig. Dit heeft te maken met immigratie.
, - Verzorgingsstaat: in een verzorgingsstaat zorgt de overheid goed voor de burgers,
bijvoorbeeld door goed onderwijs, goede gezondheidszorg, uitkeringen en
huisvesting.
Thema 1, H2:
Een waarde is een uitgangspunt of principe dat mensen belangrijk vinden in hun leven.
Sommige waarden vinden we allemaal belangrijk, zoals respect. Waarden leiden tot
gedragsregels en zo’n regel noemen we een norm. Een norm is dus een gevolg van een
waarde. Normen zijn regels over hoe je je op grond van een bepaalde waarde behoort te
gedragen. Een norm is vaak een sociale verplichting die je wordt opgelegd door je omgeving.
Bijv. niet voordringen bij de kassa, en in de klas geen mobiel. Sociale controle hoort hier ook
bij, want dit is de manier waarop mensen anderen stimuleren of dwingen zich aan de
normen te houden. De waarden en normen van iemand hangen vaak samen met zijn
belangen. Een belang is het voordeel dat iemand ergens bij heeft.
Macht is het vermogen om het gedrag of het denken van anderen te beïnvloeden. Macht is
bijvoorbeeld een agent die een verdachte arresteert of een leraar die een leerling schorst.
We spreken van formele macht als deze officieel is vastgesteld in regels of wetten. Bijv. een
burgemeester die een voetbalwedstrijd verbiedt. Macht die niet is vastgesteld, noemen we
informele macht. Bijv. vloggers met miljoenen vloggers. Mensen kunnen macht uitoefenen
als ze beschikken over machtsmiddelen, dit zijn middelen waarmee je het gedrag van
anderen kunt beïnvloeden. Vanwege zijn kennis en beroep mag een arts beslissen over de
behandeling van de patiënt. Wanneer macht wordt geaccepteerd en erkend, spreek je van
gezag.
In onze maatschappij is nog steeds sociale ongelijkheid. Daarmee bedoelen we een ongelijke
verdeling van maatschappelijke kansen, inkomen, kennis en politieke macht:
- Maatschappelijke kansen: op de arbeidsmarkt vinden ouderen, nieuwkomers, en
mensen met een beperking minder makkelijk een baan.
- Inkomen: de inkomens verschillen omdat het ene werk beter betaald wordt dan de
andere. Ook zijn er verschillen in beloning tussen mannen en vrouwen bij gelijke
functies
- Politieke macht: wie lid is van een politieke partij, of politici kent, kan meer invloed
uitoefenen dan anderen.
Sociale cohesie geeft aan hoe sterk mensen zich verbonden voelen met elkaar. Is er in een
groep of samenleving sprake van een sterk wij-gevoel? In dorpen is de sociale cohesie vaak
sterk: mensen kennen elkaar, komen regelmatig bij elkaar over de vloer en staan voor elkaar
klaar. Het begrip sociale cohesie wordt ook gebruikt als we het over de maatschappij als
geheel hebben. Bijv. koningsdag of het WK voetbal.
Thema 1, H3:
Om informatie goed te kunnen interpreteren, moet je feiten en meningen van elkaar
onderscheiden. Feiten zijn objectief en geven aan hoe iets werkelijk is. Meningen zijn
subjectief, en geven aan wat iemand ergens van vindt. Ook is vaak bij een nieuwsbericht
hoor en wederhoor toegepast. Dit zijn de verschillenden betrokkenen die zijn gehoord. Als je
in een bericht over massaontslagen alleen de directeur van het bedrijf spreekt, is de
