Samenvatting TV4 theorie

Pijn bij volwassenen
1. Inleiding
 Pijn per definitie onaangenaam
 Sensorische & emotionele ervaring
 Gepaard gaat met aanwezige ofpotentiële weefselbeschadiging
 Of wordt beschreven in ermen dergelijke schade
 Als vpl pijn vermijden of bestrijden
 Pijn is persoonlijk/ subjectief
 Is er steeds als zv dit aangeeft
 Stellen mening niet in vraag
 Pijn= geen ziekte
 Signaal dat iets misgaat  symptoom
 Gevolg van aandoening/ situatie
 Eerst oorzaak vinden om behandeling te starten
 Waarschuwing levend organisme binnen of buiten bedreigd wordt
 Pijn niet enkel aanwezig als pt dit aangeeft
o Vb Comateuzepat, jonge kinderen, verstandelijk handicap,..
o Soms hoge pijngrens  anders percipiëren
 Zeer moeilijk tot niet te beschrijven begrip (subjectief is)
 Pijn verschillende vlakken
o Sociaal
 Niet buiten kunnen komen
o Psychisch
 Eenzaamheid
 Uitzichtloos
o Financieel
 Niet kunnen werken
o Lichamelijk
 Beperkte mobiliteit
 Ong 60% pijn in zh
 Na ingreep matig tot ernstige pijnscore
 Meeste zorgvragers op spoed aanmelden  door pijn

2. Fysiologie
 Nociceptoren :
o Zenuwuiteinden die diverse soorten prikkels omvormen in
zenuwimpulsen
 Zenuwimpulsen
o Worden door hersenen als pijn waargenomen

 Pijncyclus
o Begint bij zenuweiden geprikkeld of beschadigd zijn
o Nociceptieve afferente neuronen geprikkels  zenden
gevarenboodschappen uit

, o Elektische signalen (prikkels)  via zenuwbanen
doorgegeven  dorsale hoorn van ruggenmerg  tot in
hersenen
o Dunne niet-gemyeliniseerde vezelf pijn geleiden
o Achterhoorn ruggenmerg inkomende prikkel gemoduleerd 
systeem bepalend pijnprikkel doorgestuurd hogere centra
o Modulatie binnen dorsale hoorn  poorttheorie

 Niet enkle verbinding tussen huid en hersenen  psychologische
& sociale dimensie
 Steeds opnieuw prikkeling nociceptoren zijn  activiteit toenemen
 Prikkeling lang & vaak ernstige pijn
 Langdurige pijn went niet  wordt niet dragelijker  enkel
heviger
 Oorzaken pijn :
o Ontsteking zenuwen
o Drirect trauma zenuwen
o Hevige druk (vb tumoren)
o Extreme temperaturen
o Zenuwinvasie door kankercellen
o Beschadiging structuren ruggenmerg of hersenen
o Abnormale activiteit zenuwsystemen (vb fantoompijnen)

Poorttheorie
 Niet alleen schadelijke prikkels doorsturen
 Centraal zenuwstelsel pijnprikkel te moduleren
o Ruggenmerg functioneert poort open & dicht gaat)
 Verklaart waarom gewaarwording pijn in 1zelfde lichaam
beschadiging kan geven onder verschillende omstandigheden
 Poortmechanisme hogere hersengebieden in acuut stadium van
belang zijn
o Vb soldaat geraakt schot  pas als veilig is merken dat
schotwonde heeft
 Systeem kan overgevoelig zijn
 Verschillende factoren poort sluiten/openen
 Poort openen :
o Grootte van het lestel, oncomfortabele bewegingen
 Fysiek
o Spanningen, zorgen, depressie
 Emotioneel
o Focus op pijn, verveling
 Mentaal
 Poort sluiten :
o Medicatie of andere stimulatie van zenuwen
 Fysiek
o Positieve emoties, rust, ontspannen

,  Emotioneel
o Afleiding, betrokken zijn bij andere
activiteiten
 Mentaal


Pijnmodel van Loeser
 Toont evolutie van pijnprikkel tot uiteindelijke gedrag
 Nociceptie
o Pijnprikkel : signaleren van weefselschade door
zenuwstelsel
o Sensorisch systeem
o Betrokken voortgeleiding prikkels
o Soms meetbare nociceptie pat geen pijn
o Geen meetbare nociceptie  wel hevige pijn
 Pijngewaarwording
o Bewust worden van pijn
o Psycho-emotioneel neutraal
 Pijnbeleving
o Hoe iemand pijn beleeft
o Psycho-emotioneel gekleurd
 Pijngedrag
o Alle non-verbal & verbaal gedrag
o Wat buitenstaander ziet

Soorten pijn
 Onderscheid op basis van duur
o Acute pijn
 Sterke onaangename gewaarwording
 1sec tot 3 maanden kan duren
o Chronische pijn
 Aanhoudende of intermitterende sterk onaangename
gewaarwording
 Langer 3 maanden duurt
 Onderscheid op basis van oorzaak
o Nociceptieve pijn
 Pijn door weefselschade
 Vb schaafwonde of verzwikte enkel
o Neuropatische pijn
 Zenuwpijn
 Bv beschadigde zenuw, zenuwschade door
suikerziekte
o Viscerale pijn
 Pijn thv orgaan
 Bv blindedarmontsteking
o Vasculaire pijn

,  Bv zieke aan bloedvaten, aderverkalking,
verstopping
o Oncologische pijn
 Pijn tgv kanker
 Bv ingroei van gezwel

3. Pijndiagnose
 Goed pijnmanegement begint met goede pijnmeting
 Vroegtijdige herkenning  essentiële voorwaarden goede
pijnbehandeling
o Pijnscores registeren
o Vaststellen welke behandeling helpt, welke bijsturen,..

3.1 Wat willen we weten ?
 Waar is er pijn ?
 Wanneer ?
 Vb ‘s nachts, overdag,..
 Hoe is pijn?
 Trekkend, stekend, kloppend,..
 Intensiteit van pijn
 Continue, sporadisch, erge pijn, lichte pijn ?
 Wat verlicht/verergert pijn ?
 Vb hoesten, slikken, warmte,..

3.2 Observatie van gedrag
 Lichaamstaal
o Voorbeelden :
o Rusteloosheid, agitatie, snel knipperen met ogen,
wiegen, wrijven, gespannen lichaamstaal,
afschermen,..

 Vocalisatie
o Voorbeelden :
o Kermen, kreunen, roepen, zuchten, grommen,..

 Gezichtsuitdrukkingen
o Voorbeelden :
o Verlaagde wenkbrauwn uitgevallen onderkaak of open
mond, trieste of verwrongen gelaatsuitdrukking,
fronsen, grimassen, verzonken gezicht,..

 Verandering in dagelijkse activiteiten of gedrag
o Voorbeelden :
o Agressie, toegenomen verwardheid, prikkelbarheid,
terugtrekken, verminderde mobiliteit, depressie, angst,
aandacht zoeken,..