Hoorcollege week 3 Welke ‘overeenkomsten’ moeten worden aanbesteed?
Richtlijnen en Aanbestedingswet 2012 maken onderscheid naar:
Type overeenkomst
Overheidsopdracht
Raamovereenkomst
Speciale-sectoropdracht
Concessieovereenkomst (concessie-opdracht)
Object van de overeenkomst
Leveringen (behalve bij concessieovereenkomsten
Diensten (commerciële en sociale diensten)
Werken
Stappenplan:
Vandaag kijken we naar wat aanbestedingsplichtig is. Wanneer moeten we een opdracht in
concurrentie openbaar openstellen. Voor de vraag of er sprake is van een Europese
aanbestedingsplicht kijken we altijd naar wie er aanbesteedt als eerste en daarna naar wat wordt er
aanbesteedt en vervolgens kijken we naar.. is het boven het relevante Europese drempelbedrag en
tot slot kijken we.. zijn er geen uitzonderingen op de Europese aanbestedingsplicht van toepassing?
De richtlijnen en het Aw maken onderscheid naar de type/soort overeenkomst (overheidsopdracht,
raamovereenkomst, speciale-sectoropdracht of concessieovereenkomst?). Belangrijk om te
constateren is dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen de type overeenkomst en het object
van de overeenkomst (= de inhoud van de overeenkomst). Gaat het hier over leveringen, diensten of
werken? Afhankelijk van de type overeenkomst en het object van de overeenkomst is er wel of geen
aanbestedingsplicht.
Structuur Aanbestedingswet 2012 (type overeenkomst/drempel)
Deel 1: algemene bepalingen
Van toepassing op alle typen overeenkomsten en alle objecten
(opdrachten/raamovereenkomsten/concessies (m.u.v. leveringen)), boven/onder
drempel)
Deel 2
Van toepassing op overheidsopdrachten/raamovereenkomsten boven drempel; deel
rechtsbescherming: impl. RI 2014/24/EU. Deze deel ziet slechts op normale
‘aanbestedende diensten’ en overheidsopdrachten en raamovereenkomsten.
Deel 2a:
Van toepassing op concessieopdrachten boven drempel (m.u.v. leveringen); impl. RI
2014/23/EU). Het is zowel van toepassing op ‘aanbestedende diensten’ als ‘speciale-
sectorbedrijven’. Deze deel ziet op alle typen aanbestedende diensten maar het gaat
dan alleen om concessieovereenkomsten (zie art. 2a.1 Aw).
Deel 3
Van toepassing op speciale sector-opdrachten/raamovereenkomsten boven
drempel; deel rechtsbescherming; impl. RI 2014/25/EU. Als speciale-sectorbedrijven
opdrachten verstrekken dan moeten we kijken naar Deel 3.
Deel 4: alg. voorschriften; overig deel rechtsbescherming
Relevantie onderscheid (1)
1
,> Kwalificatie van het type overeenkomst en/of van het object van de overeenkomst bepaalt (gelet
op het toepasselijke drempelbedrag):
> of moet worden aanbesteed (concurrentiestelling) zo ja,
> welke aanbestedingsprocedure(s) de inkoper mag kiezen
> hoe gedetailleerd die procedure is gereguleerd en of er (dus) nog beleidsvrijheid bestaat
wat betreft de voorbereiding, inrichting en afwikkeling van de procedure
Afhankelijk van de type overeenkomst, het object van de overeenkomst en welke toepasselijke
drempelwaarde er is, of er een aanbestedingsplicht is en hoe de aanbestedingsplicht eruit ziet.
Relevantie onderscheid (2)
> Kwalificatie van het type overeenkomst en/of van het object van de overeenkomst bepaalt (gelet
op het toepasselijke drempelbedrag):
> of moet worden aanbesteed (concurrentiestelling), zie
> art. 2a.2 Aw2012 jo. art. 8 Richtlijn 2014/23/EU (drempelwaarden voor
concessieopdrachten)
> art. 2.1 t/m 2.7 Aw 2012 jo. art. 4 Richtlijn 2014/24/EU (drempelwaarden voor
normale aanbestedende diensten die overheidsopdrachten en raamovereenkomsten
in de markt willen zetten)
> art. 3.8 t/m 3.9b Aw 2012 jo. art. 15 Richtlijn 2014/25/EU (drempelwaarden voor
speciale-sectorbedrijven)
> welke aanbestedingsprocedure(s) de inkoper mag kiezen
> hoe gedetailleerd die procedure is gereguleerd en of er (dus) nog beleidsvrijheid bestaat
wat betreft de voorbereiding, inrichting en afwikkeling van de procedure
Of er een aanbestedingsplicht bestaat, dient bepaalt te worden aan de hand van het toepasselijke
drempelbedrag.
Boven de drempel moet concurrentiestelling plaatsvinden
2
, Belangrijk hierbij is dat de drempelwaarden exclusief BTW zijn. Of de waarde van de opdracht boven
het drempelbedrag uitkomt, kijken we naar de waarde exclusief BTW.
Relevantie onderscheid (3)
> Kwalificatie van het type overeenkomst en/of van het object van de overeenkomst bepaalt (gelet
op het toepasselijke drempelbedrag):
> of moet worden aanbesteed (concurrentiestelling)
> welke aanbestedingsprocedure(s) de inkoper mag kiezen
> art. 30 Richtlijn 2014/23/EU (2a.30 Aw 2012) concessieopdrachten
> art. 26 en art. 32 Richtlijn 2014/24/EU (2.25 Aw 2012) overheidsopdrachten en
raamovereenkomsten
> art. 44 en art. 50 Richtlijn 2014/25/EU (3.32 Aw 2012) speciale-
sectoropdrachten
> hoe gedetailleerd die procedure is gereguleerd en of er (dus) nog beleidsvrijheid bestaat
wat betreft de voorbereiding, inrichting en afwikkeling van de procedure
Of er moet worden aanbesteed hangt af van het relevante drempelbedrag. Als we concluderen dat
de waarde van de opdracht boven de drempelwaarde uitkomt dan bepaalt het regime welke
procedure gevolgd dient te worden. De bovenstaande artikelen zijn relevant. Vervolgens wordt dan
bepaald hoe gedetailleerde de aanbestedingsprocedure is ingeregeld.
Welke aanbestedingsprocedure mag worden toegepast? (1)
> 2014/24/EU (overheidsopdrachten) (deel 2 Aw 2012)
> vrije keuze uit
> openbaar; niet-openbaar;
> in strikte uitzonderingsgevallen
> mededingingsprocedure met onderhandeling; concurrentiegerichte dialoog;
onderhandelingsprocedure zonder aankondiging;
> 2014/25/EU (speciale-sectoropdrachten) (deel 3 Aw 2012)
> vrije keuze uit
> openbaar; niet openbaar; mededingingsprocedure met onderhandeling;
concurrentiegerichte dialoog;
> in strikte uitzonderingsgevallen
> onderhandelingsprocedure zonder aankondiging;
Als overheidsopdrachten aanbestedingsplichtig zijn en de waarde dus boven het relevante
drempelbedrag uitkomt dan is er een vrije keuze uit de openbare procedure en de niet-openbare
procedure. Er is alleen een keuze tussen die twee aanbestedingsprocedures. Niet-openbare
procedure is een procedure die uit twee fasen bestaat: eerst de selectiefase en dan de gunningsfase.
Eerst worden de beste ondernemingen geselecteerd en die mogen vervolgens een aanbieding
indienen. Alleen maar in strikte gevallen die zijn omschreven in de wet mag een
mededingingsprocedure met onderhandeling of een concurrentiegerichte dialoog worden gevoerd.
Dat zijn procedures waar meer contact plaatsvindt en waar er onderhandelingsronden plaatsvinden.
Hoe meer contact met de markt en meer mogelijkheden voor onderhandeling hoe groter de kans is
dat er in strijd wordt gehandeld met het gelijkheidsbeginsel en daarom zijn het eigenlijk
uitzonderingsprocedures.
Bij de richtlijn speciale sectoren die ziet op speciale-sectorbedrijven (deel 3 Aw) is de vrije keuze
ruimer. Daar mag er gekozen worden voor de openbare procedure, niet-openbare procedure,
mededingingsprocedure met onderhandeling en concurrentiegerichte dialoog. Dus daar is de
keuzevrijheid uitgebreid tot de mededingingsprocedure met onderhandeling en de
concurrentiegerichte dialoog. Alleen maar in strikte uitzonderingsgevallen mag de
3
Richtlijnen en Aanbestedingswet 2012 maken onderscheid naar:
Type overeenkomst
Overheidsopdracht
Raamovereenkomst
Speciale-sectoropdracht
Concessieovereenkomst (concessie-opdracht)
Object van de overeenkomst
Leveringen (behalve bij concessieovereenkomsten
Diensten (commerciële en sociale diensten)
Werken
Stappenplan:
Vandaag kijken we naar wat aanbestedingsplichtig is. Wanneer moeten we een opdracht in
concurrentie openbaar openstellen. Voor de vraag of er sprake is van een Europese
aanbestedingsplicht kijken we altijd naar wie er aanbesteedt als eerste en daarna naar wat wordt er
aanbesteedt en vervolgens kijken we naar.. is het boven het relevante Europese drempelbedrag en
tot slot kijken we.. zijn er geen uitzonderingen op de Europese aanbestedingsplicht van toepassing?
De richtlijnen en het Aw maken onderscheid naar de type/soort overeenkomst (overheidsopdracht,
raamovereenkomst, speciale-sectoropdracht of concessieovereenkomst?). Belangrijk om te
constateren is dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen de type overeenkomst en het object
van de overeenkomst (= de inhoud van de overeenkomst). Gaat het hier over leveringen, diensten of
werken? Afhankelijk van de type overeenkomst en het object van de overeenkomst is er wel of geen
aanbestedingsplicht.
Structuur Aanbestedingswet 2012 (type overeenkomst/drempel)
Deel 1: algemene bepalingen
Van toepassing op alle typen overeenkomsten en alle objecten
(opdrachten/raamovereenkomsten/concessies (m.u.v. leveringen)), boven/onder
drempel)
Deel 2
Van toepassing op overheidsopdrachten/raamovereenkomsten boven drempel; deel
rechtsbescherming: impl. RI 2014/24/EU. Deze deel ziet slechts op normale
‘aanbestedende diensten’ en overheidsopdrachten en raamovereenkomsten.
Deel 2a:
Van toepassing op concessieopdrachten boven drempel (m.u.v. leveringen); impl. RI
2014/23/EU). Het is zowel van toepassing op ‘aanbestedende diensten’ als ‘speciale-
sectorbedrijven’. Deze deel ziet op alle typen aanbestedende diensten maar het gaat
dan alleen om concessieovereenkomsten (zie art. 2a.1 Aw).
Deel 3
Van toepassing op speciale sector-opdrachten/raamovereenkomsten boven
drempel; deel rechtsbescherming; impl. RI 2014/25/EU. Als speciale-sectorbedrijven
opdrachten verstrekken dan moeten we kijken naar Deel 3.
Deel 4: alg. voorschriften; overig deel rechtsbescherming
Relevantie onderscheid (1)
1
,> Kwalificatie van het type overeenkomst en/of van het object van de overeenkomst bepaalt (gelet
op het toepasselijke drempelbedrag):
> of moet worden aanbesteed (concurrentiestelling) zo ja,
> welke aanbestedingsprocedure(s) de inkoper mag kiezen
> hoe gedetailleerd die procedure is gereguleerd en of er (dus) nog beleidsvrijheid bestaat
wat betreft de voorbereiding, inrichting en afwikkeling van de procedure
Afhankelijk van de type overeenkomst, het object van de overeenkomst en welke toepasselijke
drempelwaarde er is, of er een aanbestedingsplicht is en hoe de aanbestedingsplicht eruit ziet.
Relevantie onderscheid (2)
> Kwalificatie van het type overeenkomst en/of van het object van de overeenkomst bepaalt (gelet
op het toepasselijke drempelbedrag):
> of moet worden aanbesteed (concurrentiestelling), zie
> art. 2a.2 Aw2012 jo. art. 8 Richtlijn 2014/23/EU (drempelwaarden voor
concessieopdrachten)
> art. 2.1 t/m 2.7 Aw 2012 jo. art. 4 Richtlijn 2014/24/EU (drempelwaarden voor
normale aanbestedende diensten die overheidsopdrachten en raamovereenkomsten
in de markt willen zetten)
> art. 3.8 t/m 3.9b Aw 2012 jo. art. 15 Richtlijn 2014/25/EU (drempelwaarden voor
speciale-sectorbedrijven)
> welke aanbestedingsprocedure(s) de inkoper mag kiezen
> hoe gedetailleerd die procedure is gereguleerd en of er (dus) nog beleidsvrijheid bestaat
wat betreft de voorbereiding, inrichting en afwikkeling van de procedure
Of er een aanbestedingsplicht bestaat, dient bepaalt te worden aan de hand van het toepasselijke
drempelbedrag.
Boven de drempel moet concurrentiestelling plaatsvinden
2
, Belangrijk hierbij is dat de drempelwaarden exclusief BTW zijn. Of de waarde van de opdracht boven
het drempelbedrag uitkomt, kijken we naar de waarde exclusief BTW.
Relevantie onderscheid (3)
> Kwalificatie van het type overeenkomst en/of van het object van de overeenkomst bepaalt (gelet
op het toepasselijke drempelbedrag):
> of moet worden aanbesteed (concurrentiestelling)
> welke aanbestedingsprocedure(s) de inkoper mag kiezen
> art. 30 Richtlijn 2014/23/EU (2a.30 Aw 2012) concessieopdrachten
> art. 26 en art. 32 Richtlijn 2014/24/EU (2.25 Aw 2012) overheidsopdrachten en
raamovereenkomsten
> art. 44 en art. 50 Richtlijn 2014/25/EU (3.32 Aw 2012) speciale-
sectoropdrachten
> hoe gedetailleerd die procedure is gereguleerd en of er (dus) nog beleidsvrijheid bestaat
wat betreft de voorbereiding, inrichting en afwikkeling van de procedure
Of er moet worden aanbesteed hangt af van het relevante drempelbedrag. Als we concluderen dat
de waarde van de opdracht boven de drempelwaarde uitkomt dan bepaalt het regime welke
procedure gevolgd dient te worden. De bovenstaande artikelen zijn relevant. Vervolgens wordt dan
bepaald hoe gedetailleerde de aanbestedingsprocedure is ingeregeld.
Welke aanbestedingsprocedure mag worden toegepast? (1)
> 2014/24/EU (overheidsopdrachten) (deel 2 Aw 2012)
> vrije keuze uit
> openbaar; niet-openbaar;
> in strikte uitzonderingsgevallen
> mededingingsprocedure met onderhandeling; concurrentiegerichte dialoog;
onderhandelingsprocedure zonder aankondiging;
> 2014/25/EU (speciale-sectoropdrachten) (deel 3 Aw 2012)
> vrije keuze uit
> openbaar; niet openbaar; mededingingsprocedure met onderhandeling;
concurrentiegerichte dialoog;
> in strikte uitzonderingsgevallen
> onderhandelingsprocedure zonder aankondiging;
Als overheidsopdrachten aanbestedingsplichtig zijn en de waarde dus boven het relevante
drempelbedrag uitkomt dan is er een vrije keuze uit de openbare procedure en de niet-openbare
procedure. Er is alleen een keuze tussen die twee aanbestedingsprocedures. Niet-openbare
procedure is een procedure die uit twee fasen bestaat: eerst de selectiefase en dan de gunningsfase.
Eerst worden de beste ondernemingen geselecteerd en die mogen vervolgens een aanbieding
indienen. Alleen maar in strikte gevallen die zijn omschreven in de wet mag een
mededingingsprocedure met onderhandeling of een concurrentiegerichte dialoog worden gevoerd.
Dat zijn procedures waar meer contact plaatsvindt en waar er onderhandelingsronden plaatsvinden.
Hoe meer contact met de markt en meer mogelijkheden voor onderhandeling hoe groter de kans is
dat er in strijd wordt gehandeld met het gelijkheidsbeginsel en daarom zijn het eigenlijk
uitzonderingsprocedures.
Bij de richtlijn speciale sectoren die ziet op speciale-sectorbedrijven (deel 3 Aw) is de vrije keuze
ruimer. Daar mag er gekozen worden voor de openbare procedure, niet-openbare procedure,
mededingingsprocedure met onderhandeling en concurrentiegerichte dialoog. Dus daar is de
keuzevrijheid uitgebreid tot de mededingingsprocedure met onderhandeling en de
concurrentiegerichte dialoog. Alleen maar in strikte uitzonderingsgevallen mag de
3
