Samenvatting VWO 6 Biologie: Hoofdstuk 21 Planten

Planten
Hoofdstuk 21
21.1: Tomaten kweken
 Klassiek veredelen: op klassieke wijze een gen in een plant inkruisen in 3 stappen
o Plant met gewenst gen en plant met veel productie kruisen.
o Selecteer de beste eruit: het plant met productie en gewenst gen.
o Vermenigvuldigen d.m.v. bijv. ongeslachtelijke voortplanting.
 Moderne aanpak: gebruik van genomics
o Kennis van het genoom van het plantenras
 Non-disjunctie: voorkomen van het vormen van trekdraden tijdens mitose en
daardoor voorkoming uiteengaan van de chromatiden.
o Resultaat: cel met 4 i.p.v. 2 homologe chromosomen: een tetraploide cel.
 Polyploïdie: het hebben van meer dan twee sets chromosomen.
 Zelfbestuiving: stuifmeel uit meeldraden komt op stamper van dezelfde bloem.
o Stuifmeelkorrels, de (mannelijke) gameten, versmelten met de eicellen
(vrouwelijke gameten).
o Verschillende planten kruisen handmatige bestuiving.
 Verwijdering meeldraden met trilnaald verwijdering stuifmaal
andere bloem via buisje stuifmeel overbrengen op stamper van de
bloem zonder meeldraden. (geslachtelijke voortplanting)
 Ongeslachtelijke voortplanting: nakomelingen genetisch identiek aan ouderplant.
o snel klonen maken.
 genetische modificatie:
o knippen van het gen uit een plant die gewenst gen heeft m.b.v. restrictie-
enzymen.
o gen inbrengen in een plant met veel opbrengst (via vector)
 via plasmiden bacterie cel
 kweken
 in plantencel
o plant klonen zodat in elke plant het gewenste gen aanwezig is.
 Meestal markergen voor herkenning
 Tomaten gezond: bevatten rode kleurstof ‘lycopeen’ dat kanker remmend werkt.

21.2: Water
 Naaldbomen behouden naalden, want ze hebben niet zoveel huidmondjes en dus
weinig verdamping.
 Water opnemen:
o Wortels
o Endodermis
o Epidermis (buitenhuid)
o Houtvaten: doden cellen (soort rietjes). Transport naar boven.
o Bastvaten: transporteren vocht naar beneden.
 Glucose moet in wortels worden getransporteerd, daarom ook
omlaag.

, o Wortelharen: groot oppervlak.
o Twee routes om naar haarvat te komen:
 Apoplast: stopt bij bandjes van Caspari
 Symplast: via elke cel, gecontroleerd transport/ actief, kan door
endodermis.
o Mineralen in endodermis pompen.
 Endodermis is binnenste begrenzing.
 Worteldruk:
o d.m.v. de symplast worden mineralen actief de centrale cilinder in gebracht.
o Via osmose volgt water (transport van water door semipermeabel membraan.
o Veel opgeloste stoffen: osmotische waarde hoog.
o Actief transport: enzymen nodig
 in winter niet, want dan is het te koud geen worteldruk, wel
verdamping van de bladeren vallen.
 Transportweefsel
o Houtvaten (xyleem)
 Transport van water en zouten naar boven
 Tussenwanden v/d afzonderlijke cellen zijn verdwenen
 Langgerekte dode buizen van verhouten wanden.
o Bastvaten ( floëem)
 Transport van water en fotosynthese producten naar beneden.
 Wanden zijn niet verhout
 zijn niet dood
 tussenwanden vormen zeefplaten.
 Naast de bastvaten liggen begeleidende cellen
o Houtvaten en bastvaten liggen meestal samen in vaatbundels.
 Transport in houtvaten: passief transport!
o Worteldruk
o Zuigkracht/ verdamping:
 De bladeren verdampen water, hierdoor ‘zuigen’ ze water door de
houtvaten omhoog.
o Capillaire werking:
 Doordat houtvaten nauwe buisjes zijn, wordt het water als een ‘draad’
omhooggetrokken.
 De cohesiekrachten, waardoor watermoleculen bij elkaar blijven en de
adhesiekrachten, waarmee de watermoleculen aan de houtvatwand
worden vastgehouden, zijn samen groter dan de zwaartekracht.
o Ψw= waterpotentiaal = optelsom van alle krachten van minder naar meer
negatief.