Organisatie van de veiligheidssector II
Organisatie van de veiligheidssector II
De kaart van het veiligheidslandschap
LET’S GET STARTED! VEILIGHEID ALS ECOSYSTEEM
22 maart 2016: Brussel wordt wakker geschud
• Er was bijna geen coördinaties toen
• Burgers hielpen de gewonden niet veel hulpdiensten
• Onderzoekscommissie: kijken hoe de diensten beter op elkaar
afgestemd kunnen worden
Aanslag Zaventem was een stresstest voor de veiligheidsketen met veel actoren
• Dreiging & analyse: OCAD, VSSE, ADIV
• Crisisbesluitvorming: Crisiscentrum, minister Binnenlandse Zaken, gouverneurs, burgemeesters
• Operaties & hulpverlening: politie (lokaal/federaal), noodcentrales, brandweer, medische diensten,
ASTRID/telecom
• Opsporing & vervolging: federale politie (FGP/Terro), lokale politie (info/aanlevering), federaal parket
• Nazorg: overheid + slachtofferorganisaties en ondersteuningsmechanismen
De Antwerpse brandweer en ‘operation frontdraft’: zicht krijgen op de keten
De continue uitdaging van veiligheid
NEW KID ON THE BLOCK
• Onvoorspelbaarheid nr de wereld toe
• Op EU-niveau nadenken over de veiligheid voor de burgers
Alles staat of valt met het netwerk….en dat is al eeuwen zo… niet
kennen
• Sapiens: Blik op hoe het komt dat wij als mens erin geslaagd zijn
om dominant te zijn als diersoort en komt door hoe we
samenwerken bv. roddelen
• The network always wins: Niet grote overheidsstructuren maar
mensen die zich verbinden.
1
, Organisatie van de veiligheidssector II
DE KAART VAN DE VEILIGHEIDS- SECTOR
Veiligheidssector: formeel en informeel karakter
• Informeel: Hell’s Angels als ‘bewakingsfirma’ => ondermijning versus innovatie
• Formeel: alles wat wettelijk verankerd is => focus op formeel !
Wettelijk kader: de grondslag
Als gevolg van de oorlogssituatie met Nederland (tot 1838) en het internationaal precaire bestaan van België
heeft het Voorlopig Bewind beslist om in oktober 1830 de ‘Openbare Veiligheid’ op te richten.
De Belgische burgerlijke inlichtingen- en veiligheidsdienst is hiermee de oudste inlichtingendienst ter wereld die
ononderbroken heeft bestaan (de ‘Inquisitie’ van het Vaticaan uitgezonderd).
België’s Grondwet (1831) vormt de basis: rechten en vrijheden, organisatie van de machten, en het idee dat
openbare orde/veiligheid binnen wettelijke grenzen wordt bewaakt. Voor openbare bijeenkomsten “in open
lucht” verwijst de oorspronkelijke grondwet expliciet naar de “politiewetten”.
Wettelijk kader: Politie (kennen wat die twee wetten regelen etc)
Wet op het Politieambt (5 augustus 1992)
Bepaalt de opdrachten van de politie (bestuurlijk en gerechtelijk) en basisregels voor politiewerk.
Wet tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus (7 december 1998)
Legt de structuur vast: lokale politie + federale politie als één geïntegreerd geheel (twee niveaus).
1992 = “wat moet politie doen?” / 1998 = “hoe is politie georganiseerd?”
Wettelijk kader: Lokale bestuurlijke handhaving (gemeenten)
GAS-wetgeving geeft gemeenten instrumenten om op te treden tegen overlast via administratieve
sancties (eerste grote basis in 1999, later gemoderniseerd in 2013).
Wettelijk kader: Civiele veiligheid en crisisbeheer
Wet betreffende de civiele veiligheid (15 mei 2007): basis voor organisatie van o.a.
brandweer/hulpverleningszones en civiele bescherming in het brede hulpverleningslandschap.
Het federale crisisapparaat is historisch verankerd via o.a. het KB van 18 april 1988 tot oprichting van het
Coördinatie- en Crisiscentrum van de Regering (voorloper in het huidige crisisbeheer).
Pure organisatie in hulplandschap
Eenheid van commando: een commando gevoerd wordt bij een crisis
Wettelijk kader: Inlichtingen en dreigingsanalyse
Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (30 november 1998): wettelijke basis voor de
opdrachten/bevoegdheden van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.
Wet van 10 juli 2006 betreffende de analyse van de dreiging: basis voor OCAD en de samenwerking rond
terrorisme/extremisme
Doorheen de jaren een aantal aanpassingen: vb. rond methoden (digtialisering),
gegevensuitwisseling tussen politie en parket,…
2
, Organisatie van de veiligheidssector II
Wettelijk kader: Private veiligheid
Wet van 2 oktober 2017 tot regeling van de private en bijzondere veiligheid: regelt
bewaking/beveiliging en aanverwante activiteiten (vergunningen, voorwaarden, toezicht…).
! De grote strategische kapstok (wat stuurt het hele systeem)
Kadernota Integrale Veiligheid (KIV)
• Is het basisdocument voor het Belgische veiligheidsbeleid en zet de prioriteiten/veiligheidsfenomenen
en samenwerking centraal
Nationaal Veiligheidsplan (NVP) – Geïntegreerde Politie
• Vertaalt de KIV naar de politionele koers en prioriteiten voor de bestuursperiode.
Nationale Veiligheidsstrategie (NVS)
• Overkoepelend strategisch document (Premier) dat expliciet linkt met KIV en NVP
Hoe je dit praktisch gebruikt…
KIV = waarom en wat (fenomenen & integrale aanpak)
NVP = wat betekent dat voor politie (prioriteiten & werking) => instructies vr de politie in komende
bestuursperiode
NVS = strategische bovenlaag / nationale richting
Kadernota integrale veiligheid: Besafe en Kamer van volksvertegewoordigers (geen inhoudelelijke vragen
hierover, wel weten wat die uitleggen)
Nationaal veiligheidsplan: Federale politie
• Per politiezone
Nationale veiligheidsstrategie: op de site van premier.be
Stel: de veiligheidssector is een grote kaart, zoals op Google Maps..we zoomen in en uit…
3
, Organisatie van de veiligheidssector II
!!
Verschillende lagen op onze veiligheidskaart
Lokaal (stad/gemeente): frontlinie & regie
• Burgemeester/gemeentebestuur + preventie + BIN/LIVC → leefbaarheid, overlast, lokale veiligheid
Politie (straat → snelweg)
• Lokale politie = basiszorg in de zone • Federale politie = specialisatie & supralokaal + steun
Inspectie & Justitie (knooppunten & eindstations)
• Inspectiediensten (thematische controle) + Justitie
• (vervolging/afhandeling; federaal & Vlaams luik)
Private veiligheid (private plaatsen)
• Bewaking/beveiliging/advies/private opsporing binnen wettelijke grenzen
Internationale ring (buiten België)
• VN • NAVO • EU + Europol/Interpol (samenwerking over grenzen heen)
2 hoofd-routes (hoe een “zaak” beweegt)
• Bestuurlijke route: lokaal bestuur → maatregelen/handhaving → partners & preventie
• Gerechtelijke route: politie/inspectie → dossier → justitie → (eventueel) strafuitvoering
!Case :Toegelaten manifestatie → steekpartij aan Operaplein
Lokaal bestuur / openbare orde: het gaat om een toegelaten manifestatie (typisch: afspraken/voorwaarden
rond openbare orde).
Handhaving & ordebeheer: politie faciliteert en bewaakt het verloop (crowd management,
aanwezigheid, toezicht).
Nazorg / preventie (voorbeeld): na incident vaak extra toezicht (politioneel en cameratoezicht) en verhoogde
waakzaamheid in de stad.
Actoren (bestuurlijk)
• Stad Antwerpen (openbare orde/vergunningen)
• Politiezone Antwerpen (facilitatie, toezicht, ordehandhaving)
Gerechtelijke route (politie/inspectie → dossier → justitie → strafuitvoering)
Opsporing & onderzoek: “politie en parket onderzoeken” de steekpartij (start
gerechtelijke keten).
Justitiële aansturing: het Openbaar Ministerie communiceert via persbericht over het onderzoek.
(Eventueel) vervolging & strafuitvoering: als er voldoende elementen zijn → door naar raadkamer/correctionele
rechtbank → straf (cel/voorwaarden/…) en uitvoering.
Actoren (gerechtelijk)
• Openbaar Ministerie (onderzoek/vervolging)
4
Organisatie van de veiligheidssector II
De kaart van het veiligheidslandschap
LET’S GET STARTED! VEILIGHEID ALS ECOSYSTEEM
22 maart 2016: Brussel wordt wakker geschud
• Er was bijna geen coördinaties toen
• Burgers hielpen de gewonden niet veel hulpdiensten
• Onderzoekscommissie: kijken hoe de diensten beter op elkaar
afgestemd kunnen worden
Aanslag Zaventem was een stresstest voor de veiligheidsketen met veel actoren
• Dreiging & analyse: OCAD, VSSE, ADIV
• Crisisbesluitvorming: Crisiscentrum, minister Binnenlandse Zaken, gouverneurs, burgemeesters
• Operaties & hulpverlening: politie (lokaal/federaal), noodcentrales, brandweer, medische diensten,
ASTRID/telecom
• Opsporing & vervolging: federale politie (FGP/Terro), lokale politie (info/aanlevering), federaal parket
• Nazorg: overheid + slachtofferorganisaties en ondersteuningsmechanismen
De Antwerpse brandweer en ‘operation frontdraft’: zicht krijgen op de keten
De continue uitdaging van veiligheid
NEW KID ON THE BLOCK
• Onvoorspelbaarheid nr de wereld toe
• Op EU-niveau nadenken over de veiligheid voor de burgers
Alles staat of valt met het netwerk….en dat is al eeuwen zo… niet
kennen
• Sapiens: Blik op hoe het komt dat wij als mens erin geslaagd zijn
om dominant te zijn als diersoort en komt door hoe we
samenwerken bv. roddelen
• The network always wins: Niet grote overheidsstructuren maar
mensen die zich verbinden.
1
, Organisatie van de veiligheidssector II
DE KAART VAN DE VEILIGHEIDS- SECTOR
Veiligheidssector: formeel en informeel karakter
• Informeel: Hell’s Angels als ‘bewakingsfirma’ => ondermijning versus innovatie
• Formeel: alles wat wettelijk verankerd is => focus op formeel !
Wettelijk kader: de grondslag
Als gevolg van de oorlogssituatie met Nederland (tot 1838) en het internationaal precaire bestaan van België
heeft het Voorlopig Bewind beslist om in oktober 1830 de ‘Openbare Veiligheid’ op te richten.
De Belgische burgerlijke inlichtingen- en veiligheidsdienst is hiermee de oudste inlichtingendienst ter wereld die
ononderbroken heeft bestaan (de ‘Inquisitie’ van het Vaticaan uitgezonderd).
België’s Grondwet (1831) vormt de basis: rechten en vrijheden, organisatie van de machten, en het idee dat
openbare orde/veiligheid binnen wettelijke grenzen wordt bewaakt. Voor openbare bijeenkomsten “in open
lucht” verwijst de oorspronkelijke grondwet expliciet naar de “politiewetten”.
Wettelijk kader: Politie (kennen wat die twee wetten regelen etc)
Wet op het Politieambt (5 augustus 1992)
Bepaalt de opdrachten van de politie (bestuurlijk en gerechtelijk) en basisregels voor politiewerk.
Wet tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee niveaus (7 december 1998)
Legt de structuur vast: lokale politie + federale politie als één geïntegreerd geheel (twee niveaus).
1992 = “wat moet politie doen?” / 1998 = “hoe is politie georganiseerd?”
Wettelijk kader: Lokale bestuurlijke handhaving (gemeenten)
GAS-wetgeving geeft gemeenten instrumenten om op te treden tegen overlast via administratieve
sancties (eerste grote basis in 1999, later gemoderniseerd in 2013).
Wettelijk kader: Civiele veiligheid en crisisbeheer
Wet betreffende de civiele veiligheid (15 mei 2007): basis voor organisatie van o.a.
brandweer/hulpverleningszones en civiele bescherming in het brede hulpverleningslandschap.
Het federale crisisapparaat is historisch verankerd via o.a. het KB van 18 april 1988 tot oprichting van het
Coördinatie- en Crisiscentrum van de Regering (voorloper in het huidige crisisbeheer).
Pure organisatie in hulplandschap
Eenheid van commando: een commando gevoerd wordt bij een crisis
Wettelijk kader: Inlichtingen en dreigingsanalyse
Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (30 november 1998): wettelijke basis voor de
opdrachten/bevoegdheden van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.
Wet van 10 juli 2006 betreffende de analyse van de dreiging: basis voor OCAD en de samenwerking rond
terrorisme/extremisme
Doorheen de jaren een aantal aanpassingen: vb. rond methoden (digtialisering),
gegevensuitwisseling tussen politie en parket,…
2
, Organisatie van de veiligheidssector II
Wettelijk kader: Private veiligheid
Wet van 2 oktober 2017 tot regeling van de private en bijzondere veiligheid: regelt
bewaking/beveiliging en aanverwante activiteiten (vergunningen, voorwaarden, toezicht…).
! De grote strategische kapstok (wat stuurt het hele systeem)
Kadernota Integrale Veiligheid (KIV)
• Is het basisdocument voor het Belgische veiligheidsbeleid en zet de prioriteiten/veiligheidsfenomenen
en samenwerking centraal
Nationaal Veiligheidsplan (NVP) – Geïntegreerde Politie
• Vertaalt de KIV naar de politionele koers en prioriteiten voor de bestuursperiode.
Nationale Veiligheidsstrategie (NVS)
• Overkoepelend strategisch document (Premier) dat expliciet linkt met KIV en NVP
Hoe je dit praktisch gebruikt…
KIV = waarom en wat (fenomenen & integrale aanpak)
NVP = wat betekent dat voor politie (prioriteiten & werking) => instructies vr de politie in komende
bestuursperiode
NVS = strategische bovenlaag / nationale richting
Kadernota integrale veiligheid: Besafe en Kamer van volksvertegewoordigers (geen inhoudelelijke vragen
hierover, wel weten wat die uitleggen)
Nationaal veiligheidsplan: Federale politie
• Per politiezone
Nationale veiligheidsstrategie: op de site van premier.be
Stel: de veiligheidssector is een grote kaart, zoals op Google Maps..we zoomen in en uit…
3
, Organisatie van de veiligheidssector II
!!
Verschillende lagen op onze veiligheidskaart
Lokaal (stad/gemeente): frontlinie & regie
• Burgemeester/gemeentebestuur + preventie + BIN/LIVC → leefbaarheid, overlast, lokale veiligheid
Politie (straat → snelweg)
• Lokale politie = basiszorg in de zone • Federale politie = specialisatie & supralokaal + steun
Inspectie & Justitie (knooppunten & eindstations)
• Inspectiediensten (thematische controle) + Justitie
• (vervolging/afhandeling; federaal & Vlaams luik)
Private veiligheid (private plaatsen)
• Bewaking/beveiliging/advies/private opsporing binnen wettelijke grenzen
Internationale ring (buiten België)
• VN • NAVO • EU + Europol/Interpol (samenwerking over grenzen heen)
2 hoofd-routes (hoe een “zaak” beweegt)
• Bestuurlijke route: lokaal bestuur → maatregelen/handhaving → partners & preventie
• Gerechtelijke route: politie/inspectie → dossier → justitie → (eventueel) strafuitvoering
!Case :Toegelaten manifestatie → steekpartij aan Operaplein
Lokaal bestuur / openbare orde: het gaat om een toegelaten manifestatie (typisch: afspraken/voorwaarden
rond openbare orde).
Handhaving & ordebeheer: politie faciliteert en bewaakt het verloop (crowd management,
aanwezigheid, toezicht).
Nazorg / preventie (voorbeeld): na incident vaak extra toezicht (politioneel en cameratoezicht) en verhoogde
waakzaamheid in de stad.
Actoren (bestuurlijk)
• Stad Antwerpen (openbare orde/vergunningen)
• Politiezone Antwerpen (facilitatie, toezicht, ordehandhaving)
Gerechtelijke route (politie/inspectie → dossier → justitie → strafuitvoering)
Opsporing & onderzoek: “politie en parket onderzoeken” de steekpartij (start
gerechtelijke keten).
Justitiële aansturing: het Openbaar Ministerie communiceert via persbericht over het onderzoek.
(Eventueel) vervolging & strafuitvoering: als er voldoende elementen zijn → door naar raadkamer/correctionele
rechtbank → straf (cel/voorwaarden/…) en uitvoering.
Actoren (gerechtelijk)
• Openbaar Ministerie (onderzoek/vervolging)
4
