Samenvatting Psychiatrie ( )

PSYCHIATRIE
INTRODUCTIE IN DE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG

INLEIDING

 In westerse cultuur afwijkend gedrag bepaald door overheersend wereldbeeld
 Veel samenlevingen gedachte dat ziekte straf is van god
 Wereldbeeld verschoven naar geloof in wetenschap
 In onze cultuur
o Lichamelijke en of psychosociale factoren invloed hebben op afwijkend gedrag
 Psychiatrie
o Klinisch vak
o Observaties, gevoelens en gedachten  bepaalde manier van handelen
 Klinische psychologie
o Confronteren met aspecten van onszelf waar we niet blij mee zijn
 Psychopathologie
o Oorzaken en gevolgen en behandelmogelijkheden van afwijkend gedrag
 Zelfmanagement wordt steeds belangrijker
 Kennis voor psychische problemen
o Wetenschappers: oorzaken en behandelingen
o Persoonlijke verhalen
 Diagnostische criteria
o Bepaalde verschijnselen moeten voldoen aan bepaalde voorwaarden voordat ze als afwijkend
worden beschouwd

CRITERIA VOOR ABNORMALITEIT

 Uitzonderlijk
o Dingen zien en horen  afwijkend
o In sommige culturen niet als afwijkend
o Zeldzaamheid of statische afwijking niet voldoende om gedrag afwijkend te noemen
 Sociaal afwijkend
o Gedrag van mensen in de ene cultuur normaal in de andere afwijkend
o Normen ontwikkelen zicht uit gewoonten en opvattingen van specifieke cultuur
o Rekening houden met culturele verschillen en verschillende generaties
 Foute perceptie of interpretatie van de realiteit
o Hallucineren  onderliggende psychische stoornis in westerse cultuur
 Aanzienlijk emotioneel lijden van de personen
o Persoonlijk lijden door emoties en angst
o Angst en depressie normale reacties
o Afwezigheid van emotionele reactie  afwijkend
o Bij lang aanhouden  afwijkend
 Ongepast of contraproductief gedrag


1

, o Gedrag dat ons beperkt in ons vermogen om bepaalde rollen te vervullen
o Agorafobie: angst om in openbare ruimten te bevinden
 Gevaar
o Gedrag dat gevaar oplevert
o Sociale context van belang
o Zelfdoding door druk van dagelijks leven  afwijkend
o Elke vorm van extremisme  afwijkend
 Afwijkend gedrag op meerdere manieren worden gedefinieerd
o Meestal combinatie van criteria  afwijkend gedrag
 Moderne visie
o Biologisch van aard
o Psychologisch of sociologisch

WAT IS AFWIJKEND GEDRAG

 Psychische stoornis minder snel herkend
 Soms afwijking in de hersenen waarneembaar
 Klinische diagnostiek
o Klachten en verschijnselen van de patiënt
o Classificeren vereist een klinisch oordeel en berust niet op de uitkomst
 Meer gedragingen die balanceren op de grens van normaal en afwijkend
 Homoseksualiteit
o Geestesstoornis
o DSM voegt stoornissen toe en verwijdert sommige
 Ziekte vaststellen
o Dunne lijn abnormaal en normaal
o Symptomen en diagnostische criteria
o Gebruik maken van wetenschappelijke criteria
 Prevalentie
o ½ rechtstreeks in contact met diagnosticeerbare stoornis
o 1/5 tot 1/3 heeft diagnosticeerbare psychische stoornis

VISIES OP AFWIJKEND GEDRAG, DENKMODELLEN OVER VERPLEEGKUNDE EN
BEHANDELMETHODEN

INLEIDING

 Genetica grote invloed op veel vormen van afwijkend gedrag
 Biopsychosociale perspectief
o Samenspel van meerdere factoren: biologisch, psychologisch en sociale factoren
 Neuman systems model
o Systeemtheorie
o Stresscopingtheorie
o Preventietheorie
o Denkkader voor verpleegkundig handelen
 Onderscheid maken van welke gevolgen en oorzaken er zijn
o Mens met eigenaardigheden
o Goed herkenbare verschijnselen


2

, o Sociale, relationele en fysieke omgeving
o De houding van de behandelaar tegenover de patiënt en zijn visie

HET BIOLOGISCH PERSPECTIEF

 Biologische fundamenten van afwijkend gedrag en gebruik van biologie gebaseerde benaderingen
 Medische model
o Afwijkend gedrag een uiting van onderliggende stoornissen en ziekten
o Meer biologische hoofdoorzaken
 Genetica grote invloed
 Functioneren van zenuwstelsel spelen een rol in ontwikkeling van afwijkend gedrag


HET ZENUWSTELSEL

 Opgebouwd uit neuronen die signalen doorgeven
 Elk neuron heeft cellichaam waarin zuurstof omgezet wordt in energie
 Dendriet
o Ontvangen de boodschappen van de neuronen
 Axon
o Elke neuron heeft dit
o Verschillende richtingen vertakken
o Zenuwimpulsen zich voortplanten
 Eindknopje
o Kleine verdikking aan het einde van een axon
 Myelineschede: snellere prikkelgeleiding
 Neurotransmitter
o Chemische stof die neurale boodschappen van het ene neuron naar het andere vervoert
 Synaps
o Verbinding tussen 2 neuronen
o Spleet tussen eindkopje en dendriet
o Impulsen worden doorgegeven
 Receptorplaats
o Deel van een dendriet van het ontvangende neuron dat gevoelig is voor bepaalde
neurotransmitters
 Verdwaalde neuronen
o Door synaptische spleet afgebroken
o Opgenomen door de eindknopjes van het axon
 Psychofarmaca
o Beïnvloeden de beschikbaarheid van neurotransmitters
 Verband tussen depressie en verstoring chemisch evenwicht in de hersenen
o Serotonine niet goed functioneert
o =chemische stof in de hersenen voor regulatie van stemmingen
o Medicijnen tegen depressie: beschikbaarheid van serotonine verhogen
 Verband ziekte van alzheimer en hersenziekte
o Geheugen cognitieve functies achteruitgaan en afname van de neurotransmitter
acetylcholine
 Antipsychotische medicijnen
o Behandeling schizofrenie
o Blokkeren van dopaminereceptoren

3

, EVALUATIE VAN DE BIOLOGISCHE PERSPECTIEVEN OP AFWIJKEND GEDRAG

 Verband tussen psychologische stoornis en verstoorde werking van neurotransmitter
 Ziekte van alzheimer
o Verband tussen biologische processen en stoornis
 DNA-reeksen bepalen hoe groot het risico is dat we bepaalde lichamelijke of geestesstoornissen zullen
ontwikkelen
 Genetisch materiaal manipuleren  psychische stoornissen voorkomen
 Meeste stoornissen een interactie tussen biologische factoren en omgevingsfactoren

EPIGENETICA, DE STUDIE VAN DE INVLOED VAN DE OMGEVING OP DE GENETISCHE
EXPRESSIE

 Genetische code
o Bepaalt welke cellen zullen ontwikkelen
o Fysieke eigenschappen bepalen
o Invloed op ontwikkeling van bepaalde gedragskenmerken
 Omgevingsinvloeden
o Expressie van genen beïnvloeden door vrijmaken van bepaalde stoffen
o Stoffen kunnen genen activeren of deactiveren
o Ervaringen bepalen van genen geactiveerd worden

CONTROVERSES IN DE PSYCHIATRIE

 Genen spelen belangrijke rol in veel psychische stoornissen
 Complexe interacties tussen genen en omgevingsfactoren  meer inzichten in de determinanten
 Genen schrijven geen gedragsmatige eigenschappen voor
 Genetische factoren scheppen aanleg of waarschijnlijkheid geen zekerheid dat bepaald gedrag of
bepaalde stoornis zal ontwikkelen
o Omgevingsfactoren en ingrijpende gebeurtenissen bepalen de uitkomst
o Etnische achtergrond en gender invloed hebben op de werking van onze genen
 Multigenetisch determinisme
o Genetische factoren rol spelen in psychologische stoornissen  meerdere genen
 Interactie tussen genetische factoren en omgevingsinvloeden bepaalt hoe onze persoonlijkheid
eruitziet en hoe gevoelig we zijn voor bepaalde psychologische stoornissen

HET BIOPSYCHOSOCIALE PERSPECTIEF

 Samenspel biologische, psychologisch en sociale factoren in de ontwikkeling van abnormale
gedragspatronen
 Oorzaken voornamelijk van biologisch van aard
 Andere stoornissen rechtstreeks gevolg van leerervaringen
 De meeste psychische stoornissen hebben meerdere oorzaken


HET DIATHESE-STRESSMODEL

 Stoornissen ontstaan door combinatie van of interactie tussen een diathese (kwetsbaarheid) en stress
 Stoornis ontwikkelt is afhankelijk van het soort en de ernst van de stressoren die de betrokkene in zijn
of haar leven ervaart


4