Samenvatting Farmacologie (2de jaar) ()

FARMACOLOGIE
INLEIDING

ONTWIKKELING VAN FARMACA

 Oorsprong farmaca
o Verleden
 Oorsprong vooral natuurlijk
 Extractie uit planten: vb. Morfine (papaver)
 Afgescheiden door schimmels : vb. Penicilline (Penicillium species)
 Extractie uit dierlijke organen: vb. Insuline (koeien, paarden, varkens)
o Nu
 Chemische formule namaken
 Synthetisch design: nieuwe geneesmiddelen en structurele modificaties
 Geneesmiddelen maken met minder bijwerkingen
 Dierexperimenten
o Dieren in contact brengen met het medicijn/molecule
o Toxiciteit  vanaf welke dosis, wat gebeurt er
o Werkingsmechanisme
o Farmacokinetische aspecten (Absorptie Distributie Metabolisatie en Eliminatie) hoe lang
duurt het om geabsorbeerd te worden en verdeeld te worden in lichaam, gemetaboliseerd in
lichaam en geëlimineerd
 Humaan farmalogische onderzoek
o Na de dierexperimenten als alles weten over toxiciteit en werkingsmechanisme
o Fase 1: lage dosis aan gezonde vrijwilligers  geen onderliggende aandoening kans dat
molecule anders gaat werken
o Fase 2: therapeutische werkzaamheid in vergelijking met placebo  kijken wat verschil is in
werkzaamheid en hoe hoog of laag de dosis moet zijn om het te laten werken
o Fase 3: op grote schaal – statistische analyse  bij veel vrijwilligers
o Fase 4: opvolgen nevenwerkingen pas wanneer geneesmiddel op de markt is

GENEESMIDDELENREPERTORIUM

 BCFI verdeelt en communiceert zijn (geüpdatete) informatie (geneesmiddelen die in België
gecommercialiseerd zijn) op 3 manieren:
o Via het Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium (GGR) dat jaarlijks wordt uitgegeven
(= groene boekje)
o Via de website www.bcfi.be (ook het repertorium kan je daar terugvinden van verschillende
jaren)
 website wordt regelmatig geüpdated
 samenvatting van de kenmerken van het product (SKP), dit is de info uit de
wetenschappelijke bijsluiter en ook de patiëntenbijsluiter
 Via de app “BCFI”, gratis te installeren



1

,FARMACEUTISCHE VORMEN

 Vaste formuleringen
o Tabletten  poeder samengedrukt tot een tablet
o Gelules
o Suppositoria/ suppo’s
 Halfvaste formuleringen
o Zalven: niet afwasbaar
o Crèmes: afwasbaar
o gelen
 Vloeibare formuleringen
o Oplossingen
o Siropen
o Emulsies: 2 fasen vet en water fase  niet mengbaar emulgator toevoegen  opgelost, eerst
opschudden
o Suspensies  eerst opschudden

WERKEN MET DE WEBSITE BCFI

 Repertorium  beginscherm van online groenboekje
 Inhoudstabel links
 Niet van belang
o Totstandkoming
o Prijzen en terugbetaling
o Repertorium online
 Handleiding bij repertorium
 Indicaties bij elk geneesmiddel  bij welke situatie
 Contra-indicatie in welke situaties niet gebruiken
 Neveneffecten, bijwerkingen
 Zwangerschap en borstvoeding
 Interactie: meerdere geneesmiddelen kunnen op elkaar inwerken
 Bijzondere voorzorgen vb besturen auto
 Dosering en toediening
 Specialiteiten, symbolen en afkortingen
o Deelb: breukstreep, deelbaar
o Filmomh: omhulsel rond medicijn
o Disp.: dipergeerbare, oplosbare tabletten in water
o Orodispergeerbare tabletten: lossen snel in de mond op onder invloed van speeksel
o Bucc: = buccaal tussen tandvlees en wang
o Subling= sublinguaal, onder de tong
o Oromuc: oromucosaal, ter hoogte van mondslijmvlies
o Gingiv= gingivaal, toediening thv tandvlees
o Verl= verlengde afgifte
o R/=schriftelijke aanvraag patiënt
o Verdovend middel: specialiteiten onderworpen aan de reglementering van de
verdovingsmiddelen
o Gelijkgesteld aan de verdovende middelen= reglementering gelijkaardig aan deze van de
verdovingsmiddelen


2

, o H.G= hospitaalgebruik, geen publieksprijs
o Weesgeneesmiddel: het middel gebruikt wordt bij ernstige en zeldzame ziekten
o (D) = specialiteiten die altijd verboden zijn of enkel in wedstrijdverband of bij bepaalde
sporten
o (d)= specialiteiten op basis van codeïne of corticosteroïden of adrenaline  kunnen positieve
dopingcontrole geven
 Goed gebruik van geneesmiddelen
o Doseringsaanpassing
 Vb pediatrisch, geriatrisch
o Ongewenste effecten
o Interacties van geneesmiddelen
 Zie verder
 Tabel 1C belangrijk
o Geneesmiddelen bij zwangerschap en borstvoeding
o Overschakelen van de ene specialiteit naar andere
 Geneesmiddelenintoxicaties en medische urgenties

FARMACOKINETIEK

= Hoe, hoeveel en hoe snel gaat een geneesmiddel vanuit de buitenwereld naar de plaats van werking?

BIOTRANSFORMATIE

 Eliminatie = biotransformatie en excretie
o Biotransformatie
 Metabolisatie
 (bio)chemische omzetting van het farmacon tot een andere stof, meestal hydrofieler
zodat deze in de urine kan worden uitgescheiden
o Excretie
 = effectieve verwijdering uit het lichaam van het onveranderd farmacon of van zijn
metabolieten ➔via de nieren in de urine
 via de gal en de faeces (= biliaire excretie)
 via de uitgeademde lucht (= alveolaire excretie)
 Metabolisatie
o Verschillende organen➔metabolisatie
 lever
 darm
 longen
 nieren
 plasma
o Metabolisatie ➔(bijna altijd) het meer hydrofiel maken van farmaca om te excreteren via de
urine
o Intracellulair: in de hepatocyten gebeuren twee belangrijke biotransformatiereacties:
 fase I-reacties (verandering chemische structuur door reactie; cytochroom P450)
 Voorbeelden van Fase I-reacties = functionalisatiereacties
- oxidatie
- reductie
- hydrolyse



3