Samenvatting Beeld in de module zorg op klas- en schoolniveau.

Leerdomein Beeldopvoeding
1. Verbondenheid
 Ontstaan uit vaststelling dat wanneer iemand kwaad berokkent er sprake is van ontbreken of
verbreken van een band
- Kleine vormen van respectloos gedrag
 Pesten, agressiviteit, brutaliteit…

- Maatschappelijke of culturele vormen van respectloos gedrag
 Racisme, oorlog, uitbuiting van de natuur of de “derde wereld.”

 Veel initiatieven proberen vooral symptomen van respectloos gedrag te vermijden
- Vb.: pestactieplan, afvalplan…

 In project verbondenheid focussen op preventief werken
- Verbondenheid het fundamentele antwoord op deliquentie
 Ontbreken van een link of band

 Met schoolteam, klas… oefening maken hoe je meer verbonden kan zijn met
“omgevingsdimensies.”

 Verbondenheid in 5 omgevingscirkels of dimensies
1. Band met zichzelf
2. Band met de andere(n)
3. Band met de voorwerpen/materialen
4. Band met de groep, samenleven, cult(u)r(en)
5. Band met het levensgeheel, de natuurlijke kringloop
 Verbondenheid naamwaardig als de band met één domein de verbondenheid met de
andere levensgehelen ook versterkt.

2. Betekenislagen van een beeldend kunstwerk
 4 betekenislagen (kunsthistoricus Wittkover)
- De letterlijk – representionele betekenislaag
- De enkelvoudig – thematische betekenislaag
- De meervoudig – thematische betekenislaag
- De formeel – expressieve betekenislaag
 Een kunstwerk bestaat uit een “WAT – WAAROM – HOE”

2.1 WAT? (1)
 Wat zie je in één oogopslag? Wat representeert het?
- Beeld: weergave van de visuele werkelijkheid
- Gewone opsomming van wat je ziet
 Sommige kunstenaars doorbreken het vanzelfsprekende van het representatieve kijken
- Vb.: René Magritte, Escher…
- Kleuters houden van deze visuele humor
- Kleuters zoeken graag logische verklaringen voor niet te verklaren dingen.

, 2.2 WAT? (2)
 Beschouwer heeft achtergrondinformatie nodig
- Achterliggende verhalen, symbolen en belevingen
- Culturele bagage moet worden aangesproken
- Begeleider kan de brugfunctie bij het situeren van het verhaal vervullen

2.3 HOE?
 Gebruikte materialen, technieken en beeldaspecten bepalen hoe wij iets beschouwen
- Licht, kleur, lijn, compositie, ruimte, textuur en vorm.

 Abstracte kust of non – figuratieve kunst
- Verwijzen niet naar de visuele werkelijkheid of naar een bepaalde werkelijkheid

2.4 WAAROM?
 Om kunstwerk te begrijpen, moet je weten waarom het gemaakt werd
 Vaak achtergrondinformatie nodig in verband met de historische en kunsthistorische context
- Beroep doen op een gids, naslagwerk, interview met de kunstenaar, artikel…
- Extra info bij jonge kinderen voldoende doseren en helpen vertalen

3. De ontwikkeling van het beschouwen van beelden
3.1 Inleiding
 Beschouwer probeert de verschillende betekenislagen de begrijpen
 Betekenis die kijker kan opvangen afhankelijk van
- De toegankelijkheid van het werk
- Bestaande “informatie” over het werk
- Het ontwikkelingsniveau van de beschouwer

3.2 Vijf stadia in het beschouwen
3.2.1 Stadium van het “favoritisme”
 Peuters en kleuters reageren erg associatief op kunst
- Wij hebben ook zo een hondje, zo een mooi rood…

 Kinderen hebben voorkeur voor felle kleuren
 Kinderen hebben geen problemen met non – figuratieve beelden
 Sociaal: kind gaat niet in op reactie anderen
- Wat de andere vind is nog niet belangrijk (= sterke ik – betrokkenheid)

 Welke werken vinden kinderen fijn
- Kleurrijke aquarellen van Paul Klee, Kandinsky…
- Abstract – expressionisme van Jackson Pollock
- Bram Bogaert
- Cobra : Alechinsky, Appel…
- Werken waarop dingen staan die kinderen fijn vinden

3.2.2 Stadium van het “realisme”
 Kinderen lagere schoolleeftijd hebben het moeilijk met non – figuratieve kunst
 Het gaat van schematisch realisme naar fotografisch realisme
 De kunst moet aangename gevoelens oproepen