Samenvatting Geschiedenis van China (UGent: AJ 2020-21)

GESCHIEDENIS VAN CHINA
Voor overzicht chronologie: zie cursus.
Zie ppt voor foto’s en kaarten
Onderlijnde namen = kennen

Deel I: oudheid tot 1839
1. Preagrarisch China (ca.800 000v.C.-…)..................................................................................................................2
2. Het neolithicum (ca.8000-1500v.C.)......................................................................................................................2
3. De eerste (legendarische) dynastie (ca.1900-1350v.C.)........................................................................................4
4. De Shang-dynastie (ca.16e-11e eeuw v.C.).............................................................................................................6
5. De Zhou-dynastie (ca.11e eeuw-256v.C.)..............................................................................................................8
6. De Qin-dynastie (221-207v.C.)............................................................................................................................13
7. De Han-dynastie (206v.C-220n.C).......................................................................................................................16
8. De Drie Koninkrijken en de Westelijke Jin-dynastie (220-316)...........................................................................22
9. Zuidelijke en Noordelijke dynastieën (317-589).................................................................................................23
10. Sui-dynastie (581/589-617/8)...........................................................................................................................27
11. Tang-dynastie (618-907)...................................................................................................................................28
12. De Vijf Dynastieën en de Tien Koninkrijken (907-960).....................................................................................32
13. De Song-Dynastie (960-1271/9)........................................................................................................................34
14. De Yuan-dynastie (1271/9-1368)......................................................................................................................38
15. De Ming-dynastie (1368-1644)..........................................................................................................................40
16. De Qing-dynastie (1644-...)...............................................................................................................................44
17. Inleiding: bronnen voor de studie van het moderne China..............................................................................47
18. Deel I: van het keizerrijk naar de republiek......................................................................................................48
19. Deel II: de Republiek China tot 1949.................................................................................................................54
20. Deel III: de volksrepubliek China.......................................................................................................................57
21. Deel IV: De republiek China na 1949.................................................................................................................74
22. Deel V: Hongkong..............................................................................................................................................76
23. Deel VI: macao...................................................................................................................................................78
24. Deel VII: De Belgische concessie te Tianjin 1902-31.........................................................................................78




Deel I: oudheid tot 1839
1

,1. PREAGRARISCH CHINA (CA.800 000V.C.-…)
 Geografisch gebied, maar onduidelijke grenzen.
o Wel: activiteiten op dat gebied.
 Homo erectus: oudste sporen in Hubei en Shenxi.
o Lantian-mens (1963-4): ca. 1,2 miljoen jaar oud.
o Kenmerken:
 Rechtop lopen.
 Werktuigen (o.a. voor jacht).
 Herseninhoud en schedel.
 Opgraving Zhoukoudian: jaren 1920, Davidson Black (paleo-antropoloog).
o Pekingmens.
o Sporen tot ca.680 000-780 000 jaar geleden.
o Ca. 15 schedels teruggevonden.
o Vondsten bewaard in Westen.
o 1937 inval Japan: veel vondsten raken verloren, waaronder Pekingmens.
 Homo sapiens: oudste resten ca. 100 000vC.
o Andere schedelvorm en grotere schedelinhoud.
o Verfijndere werktuigen: naalden wijzen op abstract denkvermogen.
 100 000-10 000vC: jagers, verzamelaars en vissers.
o Grote migratiebewegingen over continenten.
 Algemene info over China die ze hier heeft verteld wegens redenen die niemand kent:
o Oosten: veel water -> uitgebreide landbouw en grote bevolking.
 Meeste Chinezen leven hier.
 Inkomenskloof met westen.
o Grote delen China niet of moeilijk bewoonbaar: gebergtes, woestijnen…
 Constant tekort aan grond.
2. HET NEOLITHICUM (CA.8000-1500V.C.)
 Weer wat algemene Chinese info want yolo.
o Veel betwiste regio’s in en rond huidige China.
o Myanmar: soort extra haven voor China.
 Want eigen havens in oosten: redelijk dicht bij vijandelijke staten + aanwezigheid VS
in Zuid-Chinese Zee.
o Conflicten met India, Pakistan, Japan, Rusland…
o Opdeling China in provincies: grote diversiteit.
o Nog geen duidelijke grenzen.
 Kenmerken Neolithicum:
o Stenen voorwerpen.
o Aardewerk.
o Primitieve landbouw.
 Toename # nederzettingen vanaf ca.5000vC.
 Gele Rivier: zeer vruchtbare regio door afzetting löss.
o Maar ook zeer kwetsbaar: groot overstromingsgevaar.
o Eerste grote nederzettingen rond middenloop.
o Ordosgebergte: sedentair bestaan mogelijk, 3000m
hoogte.
o Eerste grote steden ca.1000vC.
o 2 belangrijke regio’s:
 Yangshao-cultuur (grotere cirkel).
 Longshan-cultuur (kleinere cirkel).
 2 niet-Chinese cultuurgebieden:
o 1) Langs de Lange Rivier.

2

,  Jacht en visvangst, rijst.
 Aardewerk.
 O.a. provincie Sichuan: omringd door bergen, heel vruchtbaar.
o 2) Valleien van Fujian en Guangdong.
 Planten en fruit, rijst (vanaf ca.3000vC).
 Aardewerk.
 Parelrivier: pas vanaf Han cultureel belangrijk.
o Regio van Kanton en Hongkong.
 Weinig transportopties noord-zuid.
o Waterwegen lopen allemaal west-oost.
o Zeer vroeg nadenken over kanalen, eerste gegraven in 6e eeuw.
1.1 DE YANGSHAO-CULTUUR
 Belangrijkste site: Banpo (5000-4000vC).
o Vrij groot voor die periode.
o 3 bewoningslagen.
 Bovenste laag: grotere woning.
 Wijst op klassenstructuur.
 Nederzettingen bij rivier.
 Huizen in verschillende vormen, ongeveer half onder de grond (kuilwoningen).
 Omringd met lage muren om vee binnen en roofdieren buiten te houden.
 Aardewerk:
o Grijs alledaags.
o Fancier met geometrische figuren in zwarte of rode verf.
o Vaak vismotieven of menselijke figuren.
o Geen pottenbakkerswiel.
 Stenen voorwerpen: meestal niet gepolijst.
o Behalve indien speerpunten en bijlen.
 Belangrijkste landbouwproduct: gierst.
o Honden: meestal niet voor consumptie maar voor bescherming en verdelging ongedierte.
o Varkens en zijderupsen.
 Doden begraven net buiten nederzetting.
o Eerst individueel graf, later overgebracht naar collectief graf.
 Latere teksten: discussies over hoe lang ziel nog bij lichaam blijft -> na weggaan ziel
collectieve begrafenis?
 Waarschijnlijk sjamanisme.
 Regionale verschillen!
1.2 DE LONGSHAN-CULTUUR (CA.3000-2000V.C.)
 Vrij veel regionale verschillen.
o Bouwde in sommige regio’s verder op Yangshao.
 Kleinere nederzettingen dan in Yangshao.
o Op kleine heuvels.
o Vaak versterkt: wijst op meer militaire cultuur.
o Huizen lijken op die van Yangshao.
 Aardewerk:
o Alledaags zoals in Yangshao.
o Fancier: fijn, hard en zwart.
 Veel teruggevonden in Shandong.
 Gebruik pottenbakkerswiel.
 Zeer warm gebakken.
 Lijkt op brons.
 Gebruik beenderen en gepolijste steen in werktuigen.
 Honden, varkens, schapen, runderen en kippen.
3

, o Gierst, rijst en tarwe.
o Aanleggen reserves: wijst op meer militaire cultuur.
 Doden begraven binnen nederzetting.
o Sommige doden: meer grafgiften en grotere graven.
o Grafgiften kunnen na dood gebruikt worden.
 Vorm van voorouderverering.
o Gelijkenissen met oudste teksten.
o Belang steun voorouders.
o Wordt soms gezien als begin Chinese cultuur omdat voorouderverering nog steeds bestaat.
 Waarzeggen adhv beenderen blootgesteld aan vuur.
o Bv. Schildpadschild met gaatjes in waarin warm houtskool gehouden wordt -> schild barst ->
barsten = tekens.
 Later ook opschrijven voorspellingen.
1.3 “NIET-CHINESE” CULTUREN
 Liangzhu (ca.3300-2200vC).
o Benedenloop Lange Rivier.
o Vooral bekend voor jaden voorwerpen elitecultuur.
o Hypothese: verdwenen door grote overstromingen.
 Zeer plots einde.
o Cong: pilaren die onderaan vierkant waren en bovenaan rond en die versieringen en zo
hadden.
 Functie onbekend.
 Symboliseren aarde vanonder en hemel vanboven?
 Hemel geassocieerd met rond.
 Shijiahe (ca.2500-2000vC)
o Middenloop Lange Rivier.
o Grote omwalde site: wss regionaal centrum.
o Veel dierenfiguren: waarom?
o Veel jade.
o Schrift ontstaat niet in zuiden: kunnen niets afleiden uit schrift voor eerdere periodes.
 Sanxingdui (12e-11e eeuw vC).
o Bronzen tijdperk.
 Van hieruit brons verspreid naar Gele Rivier?
o Ongeveer gelijktijdig met ontstaan schrift.
o Regio Sichuan en Chengdu.
o Mss Shu-cultuur waarnaar oude Chinese bronnen verwijzen.
o Grote omwalde stad met kanalen.
o Opgravingen vanaf 1986: veranderen idee van “ontstaan v/e Chinese cultuur” enkel vanuit
middenloop Gele Rivier.


3. DE EERSTE (LEGENDARISCHE) DYNASTIE (CA.1900-1350V.C.)
 Eerste geschreven bronnen: ten vroegste ca.1300vC.
 Geschiedkundige werken 200vC-200nC: veel verhalen over “het grijze verleden” (periode voor
1300vC).
o Wereld ontstaan uit Pangu.
 Oerwezen dat leefde i/h binnenste v/d eivormige wereld.
 Groeide zodat aarde en hemel uit elkaar gegroeid waren toen hij stierf.
 Andere versie: bij overlijden veranderde hij in alle elementen v/h universum.
o Cultuurhelden: brachten mensen verschillende elementen van beschaving bij.
 Verschillende tradities hierover.
 Sima Qian (ca.145-86vC), Shiji (“optekeningen v/d historiograaf”):

4