Gemaakt door Tess Prins
Rechtsstaat
Dilemma van de rechtsstaat: In Nederland willen we graag bescherming tegen criminaliteit,
maar we vinden ook dat we recht hebben op vrijheid en privacy. Veiligheidsutopie: het
onhaalbare verlangen van maximale veiligheid en maximale vrijheid. Het dilemma gaat dus
ook over hoeveel vrijheid willen we opofferen ten gunste van bescherming tegen
criminaliteit. Met dit dilemma ontstaan veel spanningen, voorbeelden zijn de wetten die
onze vrijheid beperken zoals de identificatieplicht of mondkapjesplicht. Maar ook heeft de
politie meer opsporingsbevoegdheden gekregen en meer taken. Ze moeten niet meer alleen
opsporen maar ook hulpverlenen of handhaven. Het OM heeft ook dubbele taken, hier
moet een goede balans tussen worden gevonden want anders ontstaan er spanningen die
tot ongewenste gevolgen kunnen leiden.
Rechten:
- Klassieke grondrechten zijn de burgerlijke en politieke rechten.
o Vrijheid van godsdienst
o Vrijheid van meningsuiting
o Recht op privacy
o Kiesrecht
- Sociale grondrechten zijn de rechten die de overheid verplichten om voor de burgers
te zorgen zoals:
o Ieder kind moet onderwijs krijgen
o Recht op pensioen
o Genoeg woningen en banen
De grote verschillen zijn dat bij klassieke grondrechten de overheid verbiedt sommige
dingen te doen bijvoorbeeld discrimineren. Terwijl bij sociale grondrechten wordt de
overheid juist verplicht sommige dingen te doen zoals ieder kind onderwijs aanbieden. Ook
zijn sociale grondrechten niet afdwingbaar bij de rechter terwijl klassieke grondrechten dat
zijn.
Beginselen: ook wel basisprincipe, hoofdregel, overtuiging of grondregel.
- Onschuldpresumptie -> onschuldig tot het tegendeel is bewezen
- Legaliteitsbeginsel -> alles wat de overheid doet moet gebaseerd zijn op de wet.
Nieuwe wetten mogen niet met terugwerkende kracht worden toegepast. Stel jij
hebt een bank beroofd toen het nog niet in de wet stond dat dat niet mag, en een
aantal jaar later komt er een wet waarin staat dat je geen bank mag beroven. Dan
mag jij niet meer veroordeeld worden.
- Gelijkheidsbeginsel -> allen die zich in Nederland bevinden moeten in alle gevallen
gelijk behandeld worden.
Straffen:
De doelen van straffen zijn:
- De dader te laten boeten voor de gepleegde daad
- Voorkomen dat de dader nog eens de fout in gaat
- Afschrikken
- Beschermen van de samenleving
Rechtsstaat
Dilemma van de rechtsstaat: In Nederland willen we graag bescherming tegen criminaliteit,
maar we vinden ook dat we recht hebben op vrijheid en privacy. Veiligheidsutopie: het
onhaalbare verlangen van maximale veiligheid en maximale vrijheid. Het dilemma gaat dus
ook over hoeveel vrijheid willen we opofferen ten gunste van bescherming tegen
criminaliteit. Met dit dilemma ontstaan veel spanningen, voorbeelden zijn de wetten die
onze vrijheid beperken zoals de identificatieplicht of mondkapjesplicht. Maar ook heeft de
politie meer opsporingsbevoegdheden gekregen en meer taken. Ze moeten niet meer alleen
opsporen maar ook hulpverlenen of handhaven. Het OM heeft ook dubbele taken, hier
moet een goede balans tussen worden gevonden want anders ontstaan er spanningen die
tot ongewenste gevolgen kunnen leiden.
Rechten:
- Klassieke grondrechten zijn de burgerlijke en politieke rechten.
o Vrijheid van godsdienst
o Vrijheid van meningsuiting
o Recht op privacy
o Kiesrecht
- Sociale grondrechten zijn de rechten die de overheid verplichten om voor de burgers
te zorgen zoals:
o Ieder kind moet onderwijs krijgen
o Recht op pensioen
o Genoeg woningen en banen
De grote verschillen zijn dat bij klassieke grondrechten de overheid verbiedt sommige
dingen te doen bijvoorbeeld discrimineren. Terwijl bij sociale grondrechten wordt de
overheid juist verplicht sommige dingen te doen zoals ieder kind onderwijs aanbieden. Ook
zijn sociale grondrechten niet afdwingbaar bij de rechter terwijl klassieke grondrechten dat
zijn.
Beginselen: ook wel basisprincipe, hoofdregel, overtuiging of grondregel.
- Onschuldpresumptie -> onschuldig tot het tegendeel is bewezen
- Legaliteitsbeginsel -> alles wat de overheid doet moet gebaseerd zijn op de wet.
Nieuwe wetten mogen niet met terugwerkende kracht worden toegepast. Stel jij
hebt een bank beroofd toen het nog niet in de wet stond dat dat niet mag, en een
aantal jaar later komt er een wet waarin staat dat je geen bank mag beroven. Dan
mag jij niet meer veroordeeld worden.
- Gelijkheidsbeginsel -> allen die zich in Nederland bevinden moeten in alle gevallen
gelijk behandeld worden.
Straffen:
De doelen van straffen zijn:
- De dader te laten boeten voor de gepleegde daad
- Voorkomen dat de dader nog eens de fout in gaat
- Afschrikken
- Beschermen van de samenleving
