Samenvatting Voeding

Paragraaf‌‌2‌ ‌
- belangrijkste‌v ‌ oedingsstoffen‌:‌‌eiwitten,‌‌koolhydraten,‌‌vetten,‌‌water,‌‌
mineralen‌‌en‌‌vitaminen.‌ ‌
- gebruikt‌‌als‌b
‌ ouwstoffen‌‌‌→‌‌vorming‌‌van‌‌cellen/weefsels‌ ‌
- gebruikt‌‌als‌b
‌ randstoffen‌‌‌→‌‌leveren‌‌energie:‌‌nodig‌‌voor‌‌bewegen,‌‌
temperatuur,‌‌groei,‌‌ontwikkeling‌‌en‌‌herstel‌ ‌
‌
eiwitten‌‌(proteïnen)‌ ‌
- polymeren‌‌van‌a ‌ minozuurmoleculen‌‌‌→‌‌eiwitmoleculen‌‌worden‌‌bij‌
vertering‌‌gesplitst‌‌in‌‌aminozuurmoleculen‌‌en‌‌opgenomen‌‌in‌‌het‌‌bloed‌‌→‌‌
naar‌‌de‌‌organen‌→ ‌ ‌‌weer‌‌aan‌‌elkaar‌‌gekoppeld‌‌bij‌e ‌ iwitsynthese‌ ‌
- in‌‌proteïnen‌‌komen‌‌20‌‌soorten‌‌aminozuren‌‌voor‌‌→‌‌de‌‌mens‌‌kan‌‌er‌‌12‌‌zelf‌‌
maken‌→ ‌ ‌‌gevormd‌‌in‌‌lever‌‌uit‌‌andere‌‌aminozuren‌‌→‌‌overplaatsen‌‌van‌‌de‌‌
aminogroep‌‌→‌‌dit‌‌heet‌t‌ ransaminering‌ ‌
- overige‌‌8‌→ ‌ ‌‌komen‌‌uit‌‌voedsel‌‌→‌e ‌ ssentiële‌‌aminozuren‌ ‌
- Eiwitten‌‌zijn‌‌belangrijke‌‌bouwstoffen,‌‌reguleren‌‌veel‌‌processen‌ ‌
&‌‌zijn‌‌betrokken‌‌bij‌‌transport,‌‌signalen‌‌en‌‌chemische‌‌reacties.‌ ‌
- aminozuren‌‌die‌‌niet‌‌bij‌‌synthese‌‌gebruikt‌‌worden‌‌→‌‌gedissimileerd‌→ ‌ ‌ ‌
er‌‌ontstaat‌u ‌ reum‌‌‌dat‌‌via‌‌urine‌‌wordt‌‌uitgescheiden.‌ ‌
- stoffen‌‌kunnen‌‌verder‌‌gedissimileerd‌‌worden‌‌en‌‌energie‌‌leveren‌ ‌
‌
koolhydraten‌ ‌
- belangrijke‌b ‌ randstoffen‌,‌‌het‌‌wordt‌‌verbrand‌‌en‌‌levert‌‌energie‌ ‌
- koolhydraten‌‌worden‌‌ingedeeld‌‌in‌‌groepen:‌ ‌
- monosachariden‌‌‌→‌‌oa‌‌glucose,‌‌fructose,‌‌desoxyribose‌‌en‌‌ribose‌ ‌
- disachariden‌‌‌→‌‌oa‌‌sacharose‌‌en‌‌lactose‌ ‌
- polysachariden‌‌‌→‌‌oa‌‌zetmeel‌‌en‌‌glycogeen‌ ‌
- zoete‌‌producten‌→ ‌ ‌‌veel‌‌glucose,‌‌fructose‌‌en‌‌glycogeen‌ ‌
- brood,‌‌aardappelen,‌‌pasta‌‌etc‌‌→‌‌veel‌‌zetmeel‌ ‌
- melk‌→ ‌ ‌‌oa‌‌lactose‌ ‌
- overtollige‌‌koolhydraten‌→ ‌ ‌‌grootste‌‌deel‌‌wordt‌‌omgezet‌‌in‌‌vet‌‌→‌ ‌
klein‌‌deel‌‌omgezet‌‌in‌g ‌ lycogeen‌‌‌en‌‌opgeslagen‌‌in‌‌lever‌‌en‌‌spieren‌ ‌
- koolhydraten‌‌kunnen‌‌ook‌‌dienen‌‌als‌b ‌ ouwstof‌‌‌→‌‌DNA-molecuul‌‌bevat‌‌
bijvoorbeeld‌‌desoxyribose‌‌en‌‌RNA-molecuul‌‌bevat‌‌ribose‌‌en‌‌
celmembranen‌‌bevatten‌‌eiwitmoleculen.‌ ‌
‌
‌

, - voedingsvezels‌‌‌→‌‌stoffen‌‌die‌‌niet‌‌verteerd‌‌worden‌‌door‌‌de‌‌mens‌ ‌
- voornamelijk‌‌koolhydraten‌‌uit‌‌celwanden‌‌van‌‌plantaardig‌‌voedsel‌ ‌
- een‌‌deel‌‌kan‌‌door‌‌bacteriën‌‌in‌‌de‌‌darmen‌‌worden‌‌afgebroken‌ ‌
- belangrijk‌‌voor‌‌darmwerking‌‌en‌‌zorgen‌‌voor‌‌verzadigd‌‌gevoel‌ ‌
‌
vetten‌‌(lipiden)‌ ‌
- opgebouwd‌‌uit‌‌een‌‌glycerolmolecuul‌‌en‌‌drie‌‌vetzuurmoleculen‌ ‌
- zulke‌‌vetten‌‌en‌‌oliën‌‌worden‌t‌ riglyceriden‌‌‌genoemd‌ ‌
- vetten‌‌kunnen‌‌verzadigd‌‌of‌‌onverzadigd‌‌zijn‌ ‌
- molecuul‌‌van‌‌een‌v ‌ erzadigd‌‌vetzuur:‌b ‌ evat‌‌maximaal‌‌aantal‌‌
waterstofatomen‌‌en‌‌heeft‌‌rechte‌‌keten‌‌(dierlijke‌‌vetten‌‌bevatten‌‌dit‌‌veel)‌ ‌
- molecuul‌‌van‌o ‌ nverzadigd‌‌vetzuur:‌‌‌niet‌‌maximaal‌‌aantal‌‌
waterstofatomen,‌‌één‌‌of‌‌meer‌‌dubbele‌‌bindingen,‌‌dus‌‌geen‌‌rechte‌‌keten.‌‌ ‌
- enkelvoudige‌→ ‌ ‌‌één‌‌dubbele‌‌binding,‌‌meervoudige‌→ ‌ ‌‌2‌‌of‌‌meer‌ ‌
- zitten‌‌vooral‌‌in‌‌plantaardige‌‌oliën‌‌en‌‌vis‌ ‌
‌
- cholesterol‌:‌‌vet‌‌in‌‌celmembranen‌‌en‌‌in‌‌het‌‌bloedplasma‌ ‌
- meeste‌‌wordt‌‌aangemaakt‌‌door‌‌lever,‌‌klein‌‌deel‌‌via‌‌voedsel‌ ‌
- verzadigde‌‌vetzuren‌‌bevorderen‌‌afzetting‌‌van‌‌cholesterol‌‌tegen‌‌de‌‌
binnenwand‌‌van‌‌bloedvaten‌‌→‌‌worden‌‌nauwer,‌‌vooral‌‌wanneer‌‌
wanden‌‌beschadigd‌‌zijn‌‌→‌‌kan‌‌leiden‌‌tot‌‌hart-‌‌en‌‌vaatziektes‌ ‌
- overzadigde‌‌vetzuren‌‌gaan‌‌dit‌‌proces‌‌juist‌‌tegen‌ ‌
- lichaam‌‌kan‌‌meeste‌‌vetzuren‌‌zelf‌‌vormen‌‌→‌‌weinig‌‌nodig‌‌in‌‌voeding‌ ‌
- een‌‌aantal‌e ‌ ssentiële‌‌vetzuren‌‌‌moeten‌‌wel‌‌in‌‌voedsel‌‌voorkomen‌ ‌
- vetten‌‌dienen‌‌vooral‌‌als‌b ‌ randstoffen‌‌‌in‌‌je‌‌lichaam‌ ‌
- er‌‌komt‌‌energie‌‌vrij‌‌als‌‌vet‌‌verbandt‌‌wordt,‌‌de‌‌rest‌→‌ ‌‌reserves‌‌ ‌
- vetten‌‌kunnen‌‌ook‌‌als‌b ‌ ouwstoffen‌d ‌ ienen:‌f‌ osfolipiden‌‌‌(vetachtige‌‌
stoffen)‌‌zijn‌‌een‌‌bestanddeel‌‌van‌‌membranen.‌ ‌
‌
water‌ ‌
- water‌‌is‌‌een‌b ‌ ouwstof‌‌‌voor‌‌je‌‌lichaamscellen‌‌en‌‌een‌o ‌ plosmiddel‌.‌ ‌
- speelt‌‌rol‌‌bij‌‌het‌‌bepalen‌‌van‌‌de‌‌osmotische‌‌waarde‌ ‌
- water‌‌is‌‌ook‌‌een‌t‌ ransportmiddel‌‌‌(bijv.‌‌in‌‌bloed)‌ ‌
- speelt‌‌rol‌‌bij‌‌regeling‌‌van‌‌lichaamstemperatuur‌ ‌
- water‌‌verlies‌‌je‌‌weer‌‌door‌‌zweet,‌‌adem,‌‌urine‌‌en‌‌ontlasting‌ ‌
- klein‌‌deel‌‌wordt‌‌aangevult‌‌door‌‌dissimilatie,‌‌verder‌‌door‌‌eten‌‌en‌‌drinken‌ ‌
‌