Samenvatting Ouderenzorg- Deel Vanleerberghe (3de jaar) ()

ELDERSPEAK
OUDERENZORG: VAN EEN FOCUS OP TEKORTEN NAAR EEN FOCUS OP COMPETENTIES

 Toenemende vergrijzing  meer aandacht op de betaalbaarheid van de zorgverlening
 Tijdens WOII: collectieve huisverstiging
o 10 ouders samen op zaal verblijven
o Minimale zorg wordt voorzien
o Opeenstapeling van tekorten en gebreken
o Deficitair denken: centraal
o Geen bijdrage meer aan de samenleving ( disengagement theorie)
 In de loop der jaren  visie op ouderen veranderd
 Ouderen= actieve burgers en participanten
 Verderzetting van de volwassenheid
 Activiteitstheorie
o Van ouderen wordt verwacht dat ze zo lang moglijk actief blijven door verlies van bepaalde
activiteiten te compenseren door zich te richten op nieuwe activiteiten
 Continuïteitstheorie
o Van ouderen wordt niet zozeer verwacht dat ze zoeken naar nieuwe activiteiten/rollen, maar
wel dat ze hun activiteitenpatroon en leefstijl uit de vroegere levensstadia voortzetten
(activiteiten liggen in het verlengde van vroegere activiteiten).
 Waarden als zelfredzaamheid, zelfregie en autonomie  centraal
 Participerende burgerschapsmodel
 Huidige generatie zo lang mogelijk actief in het leven staan en als actieve en evenwaardige burger

WAARDIGHEID BIJ OUDEREN

 Centraal in het verdag van de Verenigde Naties
 Steeds meer in zorgbeleid voor
 Na WOII nav mens-onwaardige situaties
 In de universele verklaring van de rechten van de mens
 In een WZC zorg en ondersteuning wordt geboden op vlak van lichamelijk, geestelijk, sociaal en
spiritueel welbevinden waarbij de zorg op menswaardig en respectvolle manier uitgevoerd

OPKOMST VAN HET BEGRIP

 Vaag begrip
 Gebruikt in situaties waar waardigheid geschonden wordt
 Intrede in gezondheidszorg, minder in ouderenzorg
 Moreel goed handelen onder begrepen

HET BEGRIP IN DE ZORGCONTEXT

 Waardigheid in gedrang
o Negatief ouderdromsbeleid

, o Niet gezien wordden als een persoon met eigen identiteit
o Op kinderlijke, betuttelende of onvriendelijke wijze aangesproken worden
o …
 Ouderen, familieleden en zorgverleners  zoomen in op situaties in voorzieningen
 Weinig op zorgsituaties in thuiscontext
 Zowel leven in voorziening als ziekte, kwetsbaarheid of verminderd functioneren als bedreiging voor
waardigheid
 Belangrijk: gevoel regie te hebben
o Eens weg kunnen gaan
o Kunnen kiezen wat te doen
o Kunnen kiezen iets te doen
o Weten wat er te gebeuren staat
o …
 Beeld van waardigheid  divers en fluctueren in tijd
 Aanpassen aan hun nieuwe situatie
 Ouderen in functie van hun waardigheid belangrijk vinden niet altijd hetzelfde is als wat
zorgverleners/familie van belang vinden
 Perspectief van jonge, oude, zorgbehoevende en gezonde mensen kan sterk verschillen
 Waardigheid: subjectieve waardering
 Waardige zorg verlenen  aandacht en interesse voor de persoon

COMMUNICATIE IN DE OUDERENZORG

 Hebben van sociale contacten  groot belang
 Vervullen van de behoefte van de sociale contacten  beschermend effect op fysieke en mentale
gezondheid en invloed op de levenskwaliteit van ouderen en tevredenheid
 Nu: zowel de kwaniteit en de kwaliteit van het contact niet optimaal
o Beperkt aantal gesprekken
o Communicatie inhoudelijk te vaak gaat over de zorg en niet over persoonlijke zaken
o Elderspeak: kinderlijke wijze communiceren

HET BEGRIP ELDERSPEAK

 Verschillende definities
 Kenmerken van deze communicatiestijl
o Langzaam spreken
o Overdreven intonatie
o Verhoogde toonhoogte en verhoogd stemvolume
o Vereenvoudigd woordgebruik, verkleinwoorden, ongepaste bijnamen
o Verminderde grammaticale complexiteit
o Gebruike van collectieve voornaamwoorden
o Veelvuldige tussenwerpsels
o Gewijzgid non-verbaal gedrag
o Veelvuldige verduidelijking en herhaling
 Inhoud van de boodschap wijzigt niet
 Wel verandert de wijze waarop de boodschap wordt overgebracht door het gebruik van een
infantilliseerde communicatiestijl

ELDERSPEAK BEKEKEN VANUIT COMMUNICATIETHEORIEËN