Internationaal recht
Deel 1: Inleiding
Begrip IR:
● Het geheel van rechtsregels die de internationale betrekkingen (mondiale belangen)
regelen tussen internationale betrekkingen (voornamelijk staten)
Het internationaal recht regelt:
● De mondiale belangen
Mondiale belangen:
● Voorbeeld: klimaat, mensenrechten, vluchtelingen, economie, handel, vrede,…
De rol/ het belang van het IR:
= Het zorgt ervoor dat staten naast elkaar kunnen bestaan (co-existentie) en dat ze kunnen
samenwerken (coöperatie)
● IR bakent de bevoegdheden van staten af
- IR bepaalt wie waar regeert
- beginsel territoriale soevereiniteit
- IR bepaalt wanneer een entiteit een staat is en hoe nieuwe staten ontstaan
● IR regelt de interacties tussen staten
- Wat als staten een geschil hebben? Hoe lossen ze dit op?
- Wat als staten mensenrechten niet respecteren?
● IR zorgt ervoor dat staten kunnen samenwerken
- Binnen internationale organisaties
- Door verdragen te ondertekenen
Soevereiniteit:
● Een staat kan de regels maken binnen zijn grondgebied, niet daarbuiten
● Elke staat kan ten aanzien van zijn grondgebied en bevolking onafhankelijk (zonder
dwang) zijn gezag uitoefenen
Kenmerken van het IR:
1. Het IR is een horizontale (decentrale) rechtsorde elke staat is gelijk, elke staat is
soeverein
2. Er bestaat geen centrale rechter in het IR
- Algemene Vergadering van de VN neemt enkel niet bindende resoluties
- een staat is wetgever en rechtsonderhorige
- een staat is grotendeels gebonden door rechtsregels die ze zelf heeft
aanvaard via gedragen (uitzondering: Jus Cogens)
- deze zijn bindend voor alle staten, geen één kan hiervan afwijken
- In het IR bestaat geen centrale rechter
- Het IGH heeft immers geen verplichte rechtsmacht
Vb.: Als 2 staten een geschil hebben, dan zal het IGH pas bevoegd zijn, als die 2 staten de rechtsmacht
van het Hof aanvaarden.
⇒ EU & Nationaal rechtscolleges, die hebben wel rechtsmacht
- In het IR bestaat geen wereldpolitie
, - Wel aantal mechanismen om het IR af te dwingen & conflicten op te
lossen.
VN Veiligheidsraad kan:
● Afdwingingsmaatregelen opleggen aan staten die wereldvrede bedreigen of
verbreken.
● Ze kunnen staten ook toelaten om geweld te gebruiken
- IR is voor de uitvoering ervan grotendeels afhankelijk van het nationale recht
● In sommige landen wordt het IR veel beter toegepast dan in andere
Vb.: mensenrechten
- IR is zeer breed zeer uitgebreid
● Omvat alle mogelijke rechtsgebieden
● Algemeen IR, regionaal IR en bijzonder IR
- IR wordt grotendeels beïnvloed door de internationale politiek
Vb.: samenstelling van de VN-Veiligheidsraad wordt beïnvloed door de politiek→ 5 permanente leden
= de winnaars van WOII
Jus Cogens:
● Regels van het IR die zo fundamenteel zijn, dat ze door Internationale
gemeenschap in haar geheel zijn aanvaard.
Deel 2: Actoren: rechtssubjecten
Rechtssubject:
● Entiteiten of personen die de bekwaamheid bezitten deel te nemen aan het
rechtsverkeer in de internationale rechtsorde; die internationale rechtspersoonlijkheid
bezitten
Iemand die in het IR rechtssubjectiviteit bevat, kan:
● Internationale rechtshandelingen verrichten. bv. verdragen sluiten
● Internationale rechten bezitten
● Internationale verplichtingen hebben
● Rechten op internationaal niveau afdwingen (bv. een vordering instellen voor het
internationaal gerechtshof)
● Internationaalrechtelijk aansprakelijk worden gesteld wegens schenden van zijn
verplichtingen.
Volledige rechtssubjectiviteit
● Het subject kan op elk van de bovenstaande manieren aan het rechtsverkeer
deelnemen bv. staten
Beperkte rechtssubjectiviteit:
● Het subject heeft sommige maar niet elk van deze bekwaamheden bv. individuen
hebben wel rechten en verplichtingen onder IR, maar kunnen geen verdragen sluiten
,Wie?
Staten Niet-statelijke actoren
Tot ver in de 20ste eeuw enkel staten - Internationale organisaties
- Individuen
- Multinationals
- Heilige stoel= bestuursorgaan van
het Vaticaan= beperkte rechten
Volledige rechtssubjectiviteit Beperkte rechtssubjectiviteit
Primaire rechtssubjecten Afgeleide rechtssubjecten
Een Staat:
● Een entiteit die soeverein is en beschikt over een bevolking, een grondgebied & een
regering
Constitutieve bestanddelen van een staat:
● 1. Grondgebied
- De ruimte waarover een staat daadwerkelijk, geldig en op exclusieve wijze zijn
bevoegdheden uitoefent (= territoriale soevereiniteit).
Betreft volgende elementen:
● Grond
● Ondergrond
● Binnenwateren
● Territoriale zee
● Luchtruim erboven
Grootte van een staat:
● De grootte van een staat speelt geen rol. Ook kleine gebieden kunnen een staat zijn.
Grondgebied moet:
● Voldoende bepaalbaar zijn, grenzen moeten niet vastliggen want nog veel
grensconflicten.
● 2 Bevolking
- het geheel van personen dat op duurzame wijze met een staat is verbonden
door de rechtsband van de nationaliteit.
Moet:
● permanent zijn ( Antarctica heeft geen permanente bevolking en is daarom geen
staat)
● Geen minimumaantal vereist
● Moet geen homogene groep zijn
● Personen moeten de nationaliteit van de staat hebben (geen vreemdeling)
● 3 Er bestaat een overheid die effectief gezag uitoefent
, Interne dimensie :
● De overheid moet in staat zijn om alle staatsfuncties uit te oefenen ten aanzien van
zijn bevolking en binnen zijn grondgebied.
Externe dimensie:
● De overheid moet bekwaam zijn om betrekkingen met andere staten te onderhouden
en internationale verplichtingen na te komen. (uit het zenden en ontvangen van
diplomatieke vertegenwoordigers, het afsluiten van internationale verdragen etc.)
Fundamentele kenmerken van een staat:
● 1 Soevereiniteit
- Een staat heeft exclusief gezag ten aanzien van zijn grondgebied en de
toebehorende bevolking, en dit onafhankelijk van enig ander gezag
- Het gaat hierbij wel om juridische onafhankelijkheid; niet om feitelijke
onafhankelijkheid. Zo waren de vroegere Oostbloklanden juridisch wel
onafhankelijk maar feitelijk sterk bepaald door Rusland
● 2 Gelijkheid
- Alle staten hebben gelijke rechten en plichten bv. in de algemene vergadering
van de VN: zowel de USA als België hebben elk één stem.
- Maar juridische gelijkheid is niet gelijk aan politieke gelijkheid
● 3 Eenheid van de staat
- Rechtssubjectiviteit komt toe aan de gehele staat.
- Hoewel elke staat bestaat uit onderdelen (deelstaten, provincies,…) is dit een
interne aangelegenheid. Het IR houdt daar geen rekening mee.
Toch:
● kunnen onderdelen van staten een zelfstandige bevoegdheid hebben om
internationale rechtsbetrekkingen aan te gaan.
Hoe komt een staat tot stand:
● 1 Dekolonisatie
- Jaren ‘60 (Sedert de tweede wereldoorlog zijn er in de wereld ongeveer 150
staten bij gekomen. Dit komt grotendeels door de dekolonisatiegolf)
- Recht op zelfbeschikking = houdt in dat volkeren het recht hebben om een
eigen staat te vormen met een politiek bestel naar hun keuze, zelf
regeringsleiders aan te stellen etc . Dit alles zonder inmenging van andere
staten.
Bestaan er nog Kolonies:
● ja, maar weinig
● 2 Ontbinding
- Uiteenvallen van een staat in 2 of meer nieuwe staten waarvan enkel geacht
wordt de identiteit van de vorige over te nemen, tenzij hierover een akkoord
bestaat.
● 3 Fusie – aaneensluiting
- 2 of meer staten vormen een nieuwe staat en houden daarbij op, zelf te bestaan
- Soms gaat de ene staat op in andere staat.
- 4 Afscheiding
- Een staat scheidt zich af van een andere staat, de moederstaat
Deel 1: Inleiding
Begrip IR:
● Het geheel van rechtsregels die de internationale betrekkingen (mondiale belangen)
regelen tussen internationale betrekkingen (voornamelijk staten)
Het internationaal recht regelt:
● De mondiale belangen
Mondiale belangen:
● Voorbeeld: klimaat, mensenrechten, vluchtelingen, economie, handel, vrede,…
De rol/ het belang van het IR:
= Het zorgt ervoor dat staten naast elkaar kunnen bestaan (co-existentie) en dat ze kunnen
samenwerken (coöperatie)
● IR bakent de bevoegdheden van staten af
- IR bepaalt wie waar regeert
- beginsel territoriale soevereiniteit
- IR bepaalt wanneer een entiteit een staat is en hoe nieuwe staten ontstaan
● IR regelt de interacties tussen staten
- Wat als staten een geschil hebben? Hoe lossen ze dit op?
- Wat als staten mensenrechten niet respecteren?
● IR zorgt ervoor dat staten kunnen samenwerken
- Binnen internationale organisaties
- Door verdragen te ondertekenen
Soevereiniteit:
● Een staat kan de regels maken binnen zijn grondgebied, niet daarbuiten
● Elke staat kan ten aanzien van zijn grondgebied en bevolking onafhankelijk (zonder
dwang) zijn gezag uitoefenen
Kenmerken van het IR:
1. Het IR is een horizontale (decentrale) rechtsorde elke staat is gelijk, elke staat is
soeverein
2. Er bestaat geen centrale rechter in het IR
- Algemene Vergadering van de VN neemt enkel niet bindende resoluties
- een staat is wetgever en rechtsonderhorige
- een staat is grotendeels gebonden door rechtsregels die ze zelf heeft
aanvaard via gedragen (uitzondering: Jus Cogens)
- deze zijn bindend voor alle staten, geen één kan hiervan afwijken
- In het IR bestaat geen centrale rechter
- Het IGH heeft immers geen verplichte rechtsmacht
Vb.: Als 2 staten een geschil hebben, dan zal het IGH pas bevoegd zijn, als die 2 staten de rechtsmacht
van het Hof aanvaarden.
⇒ EU & Nationaal rechtscolleges, die hebben wel rechtsmacht
- In het IR bestaat geen wereldpolitie
, - Wel aantal mechanismen om het IR af te dwingen & conflicten op te
lossen.
VN Veiligheidsraad kan:
● Afdwingingsmaatregelen opleggen aan staten die wereldvrede bedreigen of
verbreken.
● Ze kunnen staten ook toelaten om geweld te gebruiken
- IR is voor de uitvoering ervan grotendeels afhankelijk van het nationale recht
● In sommige landen wordt het IR veel beter toegepast dan in andere
Vb.: mensenrechten
- IR is zeer breed zeer uitgebreid
● Omvat alle mogelijke rechtsgebieden
● Algemeen IR, regionaal IR en bijzonder IR
- IR wordt grotendeels beïnvloed door de internationale politiek
Vb.: samenstelling van de VN-Veiligheidsraad wordt beïnvloed door de politiek→ 5 permanente leden
= de winnaars van WOII
Jus Cogens:
● Regels van het IR die zo fundamenteel zijn, dat ze door Internationale
gemeenschap in haar geheel zijn aanvaard.
Deel 2: Actoren: rechtssubjecten
Rechtssubject:
● Entiteiten of personen die de bekwaamheid bezitten deel te nemen aan het
rechtsverkeer in de internationale rechtsorde; die internationale rechtspersoonlijkheid
bezitten
Iemand die in het IR rechtssubjectiviteit bevat, kan:
● Internationale rechtshandelingen verrichten. bv. verdragen sluiten
● Internationale rechten bezitten
● Internationale verplichtingen hebben
● Rechten op internationaal niveau afdwingen (bv. een vordering instellen voor het
internationaal gerechtshof)
● Internationaalrechtelijk aansprakelijk worden gesteld wegens schenden van zijn
verplichtingen.
Volledige rechtssubjectiviteit
● Het subject kan op elk van de bovenstaande manieren aan het rechtsverkeer
deelnemen bv. staten
Beperkte rechtssubjectiviteit:
● Het subject heeft sommige maar niet elk van deze bekwaamheden bv. individuen
hebben wel rechten en verplichtingen onder IR, maar kunnen geen verdragen sluiten
,Wie?
Staten Niet-statelijke actoren
Tot ver in de 20ste eeuw enkel staten - Internationale organisaties
- Individuen
- Multinationals
- Heilige stoel= bestuursorgaan van
het Vaticaan= beperkte rechten
Volledige rechtssubjectiviteit Beperkte rechtssubjectiviteit
Primaire rechtssubjecten Afgeleide rechtssubjecten
Een Staat:
● Een entiteit die soeverein is en beschikt over een bevolking, een grondgebied & een
regering
Constitutieve bestanddelen van een staat:
● 1. Grondgebied
- De ruimte waarover een staat daadwerkelijk, geldig en op exclusieve wijze zijn
bevoegdheden uitoefent (= territoriale soevereiniteit).
Betreft volgende elementen:
● Grond
● Ondergrond
● Binnenwateren
● Territoriale zee
● Luchtruim erboven
Grootte van een staat:
● De grootte van een staat speelt geen rol. Ook kleine gebieden kunnen een staat zijn.
Grondgebied moet:
● Voldoende bepaalbaar zijn, grenzen moeten niet vastliggen want nog veel
grensconflicten.
● 2 Bevolking
- het geheel van personen dat op duurzame wijze met een staat is verbonden
door de rechtsband van de nationaliteit.
Moet:
● permanent zijn ( Antarctica heeft geen permanente bevolking en is daarom geen
staat)
● Geen minimumaantal vereist
● Moet geen homogene groep zijn
● Personen moeten de nationaliteit van de staat hebben (geen vreemdeling)
● 3 Er bestaat een overheid die effectief gezag uitoefent
, Interne dimensie :
● De overheid moet in staat zijn om alle staatsfuncties uit te oefenen ten aanzien van
zijn bevolking en binnen zijn grondgebied.
Externe dimensie:
● De overheid moet bekwaam zijn om betrekkingen met andere staten te onderhouden
en internationale verplichtingen na te komen. (uit het zenden en ontvangen van
diplomatieke vertegenwoordigers, het afsluiten van internationale verdragen etc.)
Fundamentele kenmerken van een staat:
● 1 Soevereiniteit
- Een staat heeft exclusief gezag ten aanzien van zijn grondgebied en de
toebehorende bevolking, en dit onafhankelijk van enig ander gezag
- Het gaat hierbij wel om juridische onafhankelijkheid; niet om feitelijke
onafhankelijkheid. Zo waren de vroegere Oostbloklanden juridisch wel
onafhankelijk maar feitelijk sterk bepaald door Rusland
● 2 Gelijkheid
- Alle staten hebben gelijke rechten en plichten bv. in de algemene vergadering
van de VN: zowel de USA als België hebben elk één stem.
- Maar juridische gelijkheid is niet gelijk aan politieke gelijkheid
● 3 Eenheid van de staat
- Rechtssubjectiviteit komt toe aan de gehele staat.
- Hoewel elke staat bestaat uit onderdelen (deelstaten, provincies,…) is dit een
interne aangelegenheid. Het IR houdt daar geen rekening mee.
Toch:
● kunnen onderdelen van staten een zelfstandige bevoegdheid hebben om
internationale rechtsbetrekkingen aan te gaan.
Hoe komt een staat tot stand:
● 1 Dekolonisatie
- Jaren ‘60 (Sedert de tweede wereldoorlog zijn er in de wereld ongeveer 150
staten bij gekomen. Dit komt grotendeels door de dekolonisatiegolf)
- Recht op zelfbeschikking = houdt in dat volkeren het recht hebben om een
eigen staat te vormen met een politiek bestel naar hun keuze, zelf
regeringsleiders aan te stellen etc . Dit alles zonder inmenging van andere
staten.
Bestaan er nog Kolonies:
● ja, maar weinig
● 2 Ontbinding
- Uiteenvallen van een staat in 2 of meer nieuwe staten waarvan enkel geacht
wordt de identiteit van de vorige over te nemen, tenzij hierover een akkoord
bestaat.
● 3 Fusie – aaneensluiting
- 2 of meer staten vormen een nieuwe staat en houden daarbij op, zelf te bestaan
- Soms gaat de ene staat op in andere staat.
- 4 Afscheiding
- Een staat scheidt zich af van een andere staat, de moederstaat
