HC Borstvoedingsproblematiek
17/10/2025
BFHI Vuistregel 1 & 2: beleid en opleiding
Afspraken huid-op-huid contract: partus, sectio, kraamafdeling
Kolven met hand, elektrisch kolven: verloskamer – kraamafdeling (8-12x/24u) – uitleg
Lijst met veilige medicaties: protocol op afdeling – ziekenhuisapotheek
Supplementatiematerialen: lepel, cup, spuiten teer beschikking
Borstvoeding bij dystocie
Algemene principes
Instrumentele vaginale bevalling (zuignap/forceps)
Verwachte problemen
Neonatale hoofd/gezichtsletsels (cephalhematoom, zwelling, vernauwd
oog/gezichtsasymmetrie) => verminderd zuigvermogen, pijn of moeite met mond-neus
positie => slechte aanhap
Neonatale kneuzing of icterus (meer kans op geelzucht) => sufheid/zwakte =>
verminderde eerste voedingen en minder effectief zuigen
Moederlijke perineale trauma/pijn => problemen met comfortabele houdingen, minder
aanleggen
(Moeilijke geboorte – schouderdystocie!)
Zorgplan
Directe observatie van neonatale letsels door vroedvrouw/pediater; beoordeel zuigreflex
Skin-to-skin en begeleid eerste aanleggen met aangepaste houdingen
Bij neonatale pijn of onvermogen tot effectief zuigen: ondersteun met kolven binnen 1-3u
(frequent, 8-12x/24u) en – indien voeding nodig – gepastte houding – pijnmedicatie
Pijnmanagement moeder (orale analgesie, lokale zorg)
Extra lactatie-ondersteuning (lactatiekundige/ervaren vroedvrouw) check aanhap, positie,
voedingstechnieken…
Sectio
Verwachte problemen
Vertraging van huid-op-huid en eerste voeding wegens operatie/anesthesie/observatie =>
verminderd starten en hogere kans op supplementatie
Pijn/beperkte houdingesopties => aanleggen moeilijker (moeite met vooroverleunen,
rugligging)
Anesthesie/medicatie kan tijdelijk de alertheid veranderen maar veel anesthetica zijn
compatibel met borstvoeding; planning en info belangrijk
Zorgplan
Pro-actieve operatieplanning voor borstvoeding
Skin-to-skin in operatiekamer of recovery zodra medisch veilig (binnen 30-60min indien
mogelijk)
Begeleide, aangepaste houdingen voor aanleggen/toegankelijkheid baby
Pijnstilling
AB – gevoeligheid candida stijgt
, HC Borstvoedingsproblematiek
17/10/2025
Kolven direct bij scheiding moeder/kind (1-3u)
Voorlichting en follow-up: plan lactatiekundige consulten en controle op
pijn/wonde/medicatie bij ontslag
Pre-eclampsie
Verwachte problemen
Hospitalisatie/observatie postpartum => tijdelijke scheiding van moeder en kind =>
minder frequent contact => lagere startkans
Medicatie (anti-hypertensiva, magnesiumsulfaat): de meeste antihypertensiva zijn
compatibel met borstvoeding, maar magnesiumsulfaat (voor eclampsie profylaxe) kan
leiden tot slaperigheid van moeder/baby en vereist monitoring; medicatieregime kan
impact hebben op timing van aanleggen
Pre-eclampsie geassocieerd met prematuriteit of IUGR => premature / zwakkere
zuigreflexen
Zorgplan
Behandel hypertensie en stabiliseer moeder
Rooming-in/huid-op-huid mogelijk? => communicatie met neonatologie bij prematuren
Moeder magnesiumbehandeling of intensieve monitoring:
o Plan korte, veilige periodes van huid-op-huid en aanleggen als moeder voldoende alert
is
o Indien scheiding onvermijdelijk: direct kolven en frequent contact organiseren
Medicatiecheck voor borstvoeding
Extra ondersteuning bij prematuren of groeivertraagde zuigelingen
Placentaretentie
Verwachte problemen
S/ weinig volheid borsten, melk blijft colostrum, D3 nog steeds helder rood bloedverlies,
sub-involutie uterus + pijnlijk, onbevredigde baby
Risico op vertraagde lactogene II of lage melkproductie
Mogelijke scheiding moeder/kind en medische ingreep (manuele of chirurgische
verwijdering)
Zorgplan
Snelle diagnose en behandeling van placentaretentie
Kolven direct na stabilisatie
o (Binnen 1-3u) en frequent kolven (8-12x/24u) om stimulatie van lactogenese te
maximaliseren, ook als directe aanleg nog niet mogelijk is
o Monitor voor verlate lactogenese II en plan extra voedingsondersteuning (kolf
colostrum) indien nodig
Ondersteuning door deskundige vroedvrouw met follow-up
Voorkom onnodige en langdurige bijvoeding met zuigfles
Postpartumbloeding (PPH)
Verwachte problemen
Groot bloedverlies => hemodynamische instabiliteit, anemie => verminderde
fysiologische stimulatie van lactogenese II en minder energie/alertheid bij moeder =>
vertraagde of verminderde melkproductie en langere duur van exclusieve borstvoeding
Medische interventies/operaties, transfusies, separatie – minder huid-op-huid en
vertraagde start
Bloedcirculatie hypofyse!! => syndroom van Sheehan: bij milde vorm uitstel lactogenese
II
Zorgplan
Eerste prioriteit: stelselmatige behandeling PPH, zodra medisch stabiel, directe hervatting
huid-op-huid en aanleggen
Kolven vroeg en frequent
17/10/2025
BFHI Vuistregel 1 & 2: beleid en opleiding
Afspraken huid-op-huid contract: partus, sectio, kraamafdeling
Kolven met hand, elektrisch kolven: verloskamer – kraamafdeling (8-12x/24u) – uitleg
Lijst met veilige medicaties: protocol op afdeling – ziekenhuisapotheek
Supplementatiematerialen: lepel, cup, spuiten teer beschikking
Borstvoeding bij dystocie
Algemene principes
Instrumentele vaginale bevalling (zuignap/forceps)
Verwachte problemen
Neonatale hoofd/gezichtsletsels (cephalhematoom, zwelling, vernauwd
oog/gezichtsasymmetrie) => verminderd zuigvermogen, pijn of moeite met mond-neus
positie => slechte aanhap
Neonatale kneuzing of icterus (meer kans op geelzucht) => sufheid/zwakte =>
verminderde eerste voedingen en minder effectief zuigen
Moederlijke perineale trauma/pijn => problemen met comfortabele houdingen, minder
aanleggen
(Moeilijke geboorte – schouderdystocie!)
Zorgplan
Directe observatie van neonatale letsels door vroedvrouw/pediater; beoordeel zuigreflex
Skin-to-skin en begeleid eerste aanleggen met aangepaste houdingen
Bij neonatale pijn of onvermogen tot effectief zuigen: ondersteun met kolven binnen 1-3u
(frequent, 8-12x/24u) en – indien voeding nodig – gepastte houding – pijnmedicatie
Pijnmanagement moeder (orale analgesie, lokale zorg)
Extra lactatie-ondersteuning (lactatiekundige/ervaren vroedvrouw) check aanhap, positie,
voedingstechnieken…
Sectio
Verwachte problemen
Vertraging van huid-op-huid en eerste voeding wegens operatie/anesthesie/observatie =>
verminderd starten en hogere kans op supplementatie
Pijn/beperkte houdingesopties => aanleggen moeilijker (moeite met vooroverleunen,
rugligging)
Anesthesie/medicatie kan tijdelijk de alertheid veranderen maar veel anesthetica zijn
compatibel met borstvoeding; planning en info belangrijk
Zorgplan
Pro-actieve operatieplanning voor borstvoeding
Skin-to-skin in operatiekamer of recovery zodra medisch veilig (binnen 30-60min indien
mogelijk)
Begeleide, aangepaste houdingen voor aanleggen/toegankelijkheid baby
Pijnstilling
AB – gevoeligheid candida stijgt
, HC Borstvoedingsproblematiek
17/10/2025
Kolven direct bij scheiding moeder/kind (1-3u)
Voorlichting en follow-up: plan lactatiekundige consulten en controle op
pijn/wonde/medicatie bij ontslag
Pre-eclampsie
Verwachte problemen
Hospitalisatie/observatie postpartum => tijdelijke scheiding van moeder en kind =>
minder frequent contact => lagere startkans
Medicatie (anti-hypertensiva, magnesiumsulfaat): de meeste antihypertensiva zijn
compatibel met borstvoeding, maar magnesiumsulfaat (voor eclampsie profylaxe) kan
leiden tot slaperigheid van moeder/baby en vereist monitoring; medicatieregime kan
impact hebben op timing van aanleggen
Pre-eclampsie geassocieerd met prematuriteit of IUGR => premature / zwakkere
zuigreflexen
Zorgplan
Behandel hypertensie en stabiliseer moeder
Rooming-in/huid-op-huid mogelijk? => communicatie met neonatologie bij prematuren
Moeder magnesiumbehandeling of intensieve monitoring:
o Plan korte, veilige periodes van huid-op-huid en aanleggen als moeder voldoende alert
is
o Indien scheiding onvermijdelijk: direct kolven en frequent contact organiseren
Medicatiecheck voor borstvoeding
Extra ondersteuning bij prematuren of groeivertraagde zuigelingen
Placentaretentie
Verwachte problemen
S/ weinig volheid borsten, melk blijft colostrum, D3 nog steeds helder rood bloedverlies,
sub-involutie uterus + pijnlijk, onbevredigde baby
Risico op vertraagde lactogene II of lage melkproductie
Mogelijke scheiding moeder/kind en medische ingreep (manuele of chirurgische
verwijdering)
Zorgplan
Snelle diagnose en behandeling van placentaretentie
Kolven direct na stabilisatie
o (Binnen 1-3u) en frequent kolven (8-12x/24u) om stimulatie van lactogenese te
maximaliseren, ook als directe aanleg nog niet mogelijk is
o Monitor voor verlate lactogenese II en plan extra voedingsondersteuning (kolf
colostrum) indien nodig
Ondersteuning door deskundige vroedvrouw met follow-up
Voorkom onnodige en langdurige bijvoeding met zuigfles
Postpartumbloeding (PPH)
Verwachte problemen
Groot bloedverlies => hemodynamische instabiliteit, anemie => verminderde
fysiologische stimulatie van lactogenese II en minder energie/alertheid bij moeder =>
vertraagde of verminderde melkproductie en langere duur van exclusieve borstvoeding
Medische interventies/operaties, transfusies, separatie – minder huid-op-huid en
vertraagde start
Bloedcirculatie hypofyse!! => syndroom van Sheehan: bij milde vorm uitstel lactogenese
II
Zorgplan
Eerste prioriteit: stelselmatige behandeling PPH, zodra medisch stabiel, directe hervatting
huid-op-huid en aanleggen
Kolven vroeg en frequent
