Samenvatting - ouderenzorg (E0E78A)

H1: Epidemiologie en fysiologie van het verouderen​ 8
1.1 Epidemiologie van veroudering​ 8
1.1.1 Vergrijzing & verzilvering​ 8
1.1.1.1 Globale veroudering: nu vs verwachte groei in 2050​ 8
1.1.1.2 Europese veroudering​ 8
1.1.1.3 Demografie België​ 8
1.1.2 Levensverwachting​ 11
1.1.2.1 Evolutie van overlevingscurve in België​ 11
1.1.2.2 Levensverwachting met invloed van aandoeningen​ 11
1.1.2.3 Morbiditeit in België​ 13
1.1.3 Exceptional ageing​ 15
1.1.4 Longevity & healthy ageing​ 15
1.2 Verouderingstheorieën​ 16
1.2.1 Wat is veroudering?​ 16
1.2.2 Hoe?​ 18
1.2.3 Waarom?​ 19
1.2.3.1 Evolutionaire verouderingstheorieën​ 19
1.2.3.2 Veroudering veroorzaakt door ziekten​ 19
1.2.4 Wat er aan te doen?​ 19
1.2.4.1 Caloriebeperking (CR)​ 19
1.2.4.2 Optimale voedingspatronen voor gezond ouder worden​ 20
1.2.4.3 Nieuwe concepten: nutritionele senotherapie​ 20
1.2.4.4 Blue zones​ 20
H2: Rol van de VS en LAW’s in het interprofessionele team​ 22
2.1 Inleiding​ 22
2.1.1 Vergrijzing​ 22
2.1.2 Gerontologie en geriatrie​ 22
2.1.3 Gevolgen en cijfers van veroudering​ 22
2.1.3.1 Kwetsbaarheid en valincidenten bij oudere personen​ 22
2.1.3.2 Thuisondersteuning​ 23
2.1.3.3 Chirurgie en hospitalisatie​ 24
2.1.3.4 Multimorbiditeit en polyfarmacie​ 25
2.1.4 Kenmerken van veroudering en het verouderingsfenotype​ 25
2.2 Comprehensief geriatrisch assessment (CGA)​ 26
2.2.1 Inleiding​ 26
2.2.2 Screening​ 27
2.2.3 Assessment​ 29
2.2.3.1 Medische evaluatie​ 29
2.2.3.2 Logopedie en audiologie​ 29
2.2.3.3 Functioneel assessment​ 29
2.2.3.4 Cognitief assessment​ 29



1

, 2.2.3.5 Sociaal assessment​ 30
2.2.3.6 Algemene screening vs screening op basis van geriatrisch syndroom​ 30
2.2.4 Individueel zorgplan en follow-up​ 30
2.2.5 Kenmerken van sterke interprofessionele teams​ 30
2.2.6 Rollen voor elke discipline​ 30
2.2.6.1 Minimale rol van de VS geriatrie​ 30
2.2.6.2 Rol van de logopedist​ 31
2.3 Casus​ 31
H3: Geriatrische zorgmodellen​ 32
3.1 Geriatrische zorgmodellen voor gehospitaliseerde patiënten​ 32
3.1.1 Overzicht van zorgprogramma​ 32
3.1.1.1 Zorgmodellen​ 32
3.1.1.2 Coördinatie van het zorgprogramma​ 33
3.1.2 Acute geriatrische diensten​ 33
3.1.3 Geriatrisch dagziekenhuis​ 35
3.1.4 Geriatrische ambulante consultatie​ 36
3.1.5 Interne geriatrische liason​ 36
3.1.6 Externe geriatrische liasion​ 40
3.1.6.1 Transmurale zorg: WZC - ziekenhuis​ 40
3.1.6.2 Ontwikkeling SHIFT- zorgmodel​ 41
3.2 Zorgmodellen in de eerstelijnszorg​ 43
3.2.1 Vlaams Instituut Voor de Eerste Lijn (VIVEL)​ 43
3.2.2 Regionale zorgzone​ 43
3.2.3 Eerstelijnszones​ 43
3.2.4 Wijkgezondheidscentra​ 44
3.2.5 Problemen​ 44
3.2.6 Geïntegreerde zorg​ 45
3.2.6.1 Overzicht geïntegreerde zorgmodellen​ 45
3.2.6.2 INTEGRO​ 45
3.2.6.3 Zorgzaam Leuven​ 45
H4: Pijn, palliatieve zorgen en advance care planning​ 46
4.1 Pijn​ 46
4.1.1 Incidentie en oorzaken van pijn​ 46
4.1.2 Pijnperceptie: anders bij ouderen?​ 46
4.1.2.1 Wat is pijn?​ 46
4.1.2.2 Classificatie pijn​ 46
4.1.2.3 Pathofysiologie van pijn​ 47
4.1.2.4 Pijndrempel vs. pijntolerantie​ 47
4.1.2.5 Pijn en dementie​ 47
4.1.2.6 Pijn is meer dan alleen nociceptie​ 48
4.1.3 Pijnevaluatie​ 48
4.1.3.1 Via zelfrapportage​ 48


2

, 4.1.3.2 Observatieschalen​ 49
4.1.4 Behandeling van pijn bij ouderen​ 49
4.1.4.1 Onderbehandeling van pijn​ 49
4.1.4.2 Sleutel tot optimale pijnbehandeling​ 50
4.1.4.3 WHO pijnladder​ 50
4.1.5 Take home messages​ 51
4.2 Vroegtijdige zorgplanning​ 52
4.2.1 Wat is vroegtijdige zorgplanning​ 52
4.2.2 Voordelen van vroegtijdige zorgplanning​ 53
4.2.3 Met welke patiënt?​ 53
4.2.4 DNR code​ 54
4.2.5 Waarden, wensen en doelen​ 54
4.2.6 VZP-gesprek​ 54
4.3 Palliatieve zorg​ 55
4.3.1 Palliatief zorgmodel​ 55
4.3.2 Palliative indicator tool (PICT)​ 56
4.3.3 Wetgeving en ethiek​ 56
4.3.4 Inschatten wilsbekwaamheid​ 57
4.3.5 Wilsverklaringen​ 57
4.3.5.1 Wat is een wilsverklaring?​ 57
4.3.5.2 Soorten wilsverklaringen​ 57
4.3.6 Palliatieve sedatie​ 59
4.3.7 Hulp bij zelfdoding​ 59
4.3.8 Take home messages​ 59
H5: Voeding & ondervoeding bij de geriatrische patiënt​ 60
5.1 Lichaamssamenstelling & sarcopenie​ 60
5.2 Nutritionele behoeften bij de oudere patiënt​ 60
5.2.1 Energie en algemene begrippen​ 61
5.2.2 Eiwit​ 62
5.2.3 Vet​ 63
5.2.4 Koolhydraten​ 63
5.2.5 Vocht​ 63
5.2.6 Vitaminen​ 64
5.3 Ondervoeding bij ouderen​ 64
5.3.1 Ontstaan van ondervoeding/ongewild gewichtsverlies​ 64
5.3.2 Prevalentie en de gevolgen van ondervoeding​ 65
5.3.3 Opsporen van ondervoeding​ 65
5.3.4 Diagnostiek van ondervoeding/ongewild gewichtsverlies​ 65
5.3.5 Behandeling van ondervoeding​ 66
5.3.5.1 Normale voeding langs orale weg (+/- indikken of aanpassen textuur)​ 67
5.3.5.2 Sondevoeding (enterale voeding, EN)​ 67
5.3.5.3 Parenterale voeding (PN) (+/- vitamines/mineralen)​ 69


3

, 5.3.5.4 Besluit behandeling​ 69
H6: Frailty, sarcopenie en osteoporose​ 70
6.1 Inleiding​ 70
6.1.1 De evolutie van levensverwachting vanaf de geboorte​ 70
6.1.2 Leeftijdsgerelateerde achteruitgang van organen​ 70
6.2 Frailty​ 70
6.2.1 Concept frailty of ouderdomsgebonden kwetsbaarheid​ 70
6.2.2 Operationele definitie van frailty​ 71
6.2.3 Behandeling van frailty​ 72
6.2.4 Besluit​ 73
6.3 Sarcopenie​ 73
6.3.1 Concept van sarcopenie​ 73
6.3.1.1 Verlies van spiermassa​ 73
6.3.1.2 Verlies van spierkracht​ 73
6.3.1.3 Definitie van sarcopenie​ 74
6.3.1.4 Gevolgen​ 74
6.3.1.5 Etiologie​ 74
6.3.2 Diagnostische criteria​ 75
6.3.2.1 Screening​ 75
6.3.2.2 Spierkracht meten​ 75
6.3.2.3 Spier hoeveelheid of kwaliteit -> DXA, BIA, CT, MRI​ 76
6.3.2.4 Fysieke performantie​ 76
6.3.3 Behandeling​ 77
6.3.3.1 Anabole resistentie bij oudere personen​ 77
6.3.3.2 Fysieke beweging​ 77
6.3.3.3 Proteine en aminozuren​ 78
6.3.3.4 Vitamine D​ 80
6.3.4 Conclusie​ 80
6.4 Osteoporose​ 81
6.4.1 Introductie​ 81
6.4.1.1 Definitie​ 81
6.4.1.2 Epidemiologie​ 81
6.4.1.3 Gevolgen​ 82
6.4.2 Pathophysiologie vane osteoporose​ 83
6.4.3 Diagnose van osteoporose​ 83
6.4.3.1 DXA​ 83
6.4.3.2 Osteoportische fracturen​ 84
6.4.4 Indicaties voor behandeling​ 84
6.4.5 Behandeling van osteoporose​ 85
6.4.5.1 Calcium en Vitamine D​ 85
6.4.5.2 Medicatie: AR en anabolen​ 85
6.4.6 Besluit​ 85


4