1GRONDWETTELIJK RECHT
Behrendt
Inhoudsopgave
INLEIDEND DEEL............................................................................................................................................. 7
1 DE BEKENDMAKING EN INWERKINGTREDING VAN DE IN BELGIË VAN TOEPASSING ZIJNDE RECHTSNORMEN..............................7
1.1 De bekendmaking van de in België van toepassing zijnde rechtsnormen....................................................................7
1.2 De bekendmaking van de normen in een publicatieblad.............................................................................................7
1.3 Het Belgisch Staatsblad, het publicatieblad van de nationale rechtsorde...................................................................8
1.4 Inwerkingtreding van de normen binnen de Belgische rechtsorde.............................................................................8
2 FEDERAAL BELGIË: HET GRONDGEBIED EN DE ONDERVERDELINGEN ERVAN........................................................................9
2.1 De bekrachtiging van de federale structuur van het land............................................................................................9
2.2 De wijziging van de internationale grenzen van het Koninkrijk.................................................................................10
2.3 De vier taalgebieden van het Koninkrijk....................................................................................................................10
2.3.1 Evolutie van de taalkwestie en ontstaan van het begrip taalgebied..................................................................10
2.3.2 De procedure betreffende de wijziging van de grenzen van de taalgebieden...................................................12
2.4 De drie gewesten van het Koninkrijk.........................................................................................................................13
2.4.1 Het jaar 1970 en de fictieve oprichting van de drie gewesten...........................................................................13
2.4.2 Het jaar 1980 en de effectieve oprichting van het Waalse en Vlaamse gewest.................................................14
2.4.3 Het jaar 1989 en de effectieve oprichting van het Brusselse Hoofdstedelijke gewest.......................................14
2.5 De provincies............................................................................................................................................................. 14
2.5.1 De indeling van het nationale grondgebied in provincies..................................................................................14
A Historische evolutie............................................................................................................................................14
B Bijdrage van de zesde staatshervorming............................................................................................................15
C De onttrekking van een grondgebied aan de indeling in provincies...................................................................15
D De functie van de gouverneur............................................................................................................................15
2.5.2 De wijzigingen van de provincie- en gemeentegrenzen (artikel 7 partim).........................................................16
A De wijziging van de provinciegrenzen................................................................................................................16
B De wijziging van de gemeentegrenzen...............................................................................................................16
2.5.3 De onderverdeling van de provincies: de arrondissementen (artikel 6)............................................................16
A De administratieve arrondissementen...............................................................................................................16
B De gerechtelijke arrondissementen....................................................................................................................17
2.6 De drie gemeenschappen van het Koninkrijk (artikel 2)............................................................................................17
3 DE ALGEMENE BELEIDSDOELSTELLINGEN VAN HET FEDERALE BELGIË (BESPREKING VAN TITEL IBIS GW)................................17
EERSTE DEEL: DE ORGANEN VAN DE FEDERALE OVERHEID, VAN DE GEMEENSCHAPPEN EN VAN DE GEWESTEN
.................................................................................................................................................................... 19
1 INLEIDENDE AFDELING: UITPUTTEND KARAKTER VAN DE PARLEMENTAIRE WEG – NIET- BESTAAN VAN HET GRONDWETGEVEND EN
WETGEVEND REFERENDUM – STATUUT VAN DE VOLKSRAADPLEGING…..............................................................................19
2 DE FEDERALE WETGEVENDE MACHT........................................................................................................................20
2.1 De samenstelling van de Kamer van volksvertegenwoordigers.................................................................................20
2.1.1 De kieskringen en de verdeling van de zetels....................................................................................................20
A De indeling van het nationale grondgebied in kieskringen.................................................................................20
B De verdeling van de afgevaardigden onder de kieskringen in verhouding brengen met de bevolking...............21
C De evenredige vertegenwoordiging...................................................................................................................21
D De verdeling van de zetels in de lijsten..............................................................................................................21
2.1.2 Het kiezerskorps en den eigenschappen van de stemming...............................................................................22
A het kiezerskorps.................................................................................................................................................22
B De eigenschappen van de stemming..................................................................................................................23
2.1.3 De verkiesbaarheidsvoorwaarden.....................................................................................................................23
2.1.4 Duur van het mandaat van federaal volksvertegenwoordiger...........................................................................24
2.1.5 De indeling van de federale volksvertegenwoordigers in taalgroepen..............................................................24
2.2 De samenstelling van de senaat................................................................................................................................24
2.2.1 De verschillende categorieën van senatoren.....................................................................................................24
2.2.2 De verdeling van de zetels tussen de verschillende politieke formaties............................................................25
A De aanwijzing van de deelsenatoren..................................................................................................................25
B De aanwijzing van de gecoöpteerde senatoren..................................................................................................25
2.2.3 De aanwijzingsvoorwaarden..............................................................................................................................25
[Typ hier]
, 2.2.4 Duur van het mandaat van senator...................................................................................................................25
2.2.5 De indeling van de leden van de Senaat in taalgroepen....................................................................................25
3 DE WETGEVENDE VERGADERINGEN VAN DE DEELGEBIEDEN..........................................................................................26
3.1 De samenstelling van de Gewestparlementen..........................................................................................................26
3.1.1 Het parlement van het Waalse Gewest.............................................................................................................26
3.1.2 Het parlement van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest................................................................................26
3.2 De samenstelling van de Gemeenschapsparlementen..............................................................................................27
3.2.1 Het Parlement van de Vlaamse Gemeenschap..................................................................................................27
3.2.2 Het Parlement van de Franse Gemeenschap.....................................................................................................27
3.2.3 Het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap...............................................................................................28
3.3 De onverenigbaarheden tussen meerdere parlementaire mandaten.......................................................................28
3.4 Gemeenschappelijke regels.......................................................................................................................................28
3.5 De Brusselse vergadering..........................................................................................................................................28
3.5.1 De verenigde vergadering van de GGC..............................................................................................................29
3.5.2 De vergadering van de COCOF...........................................................................................................................29
4 DE WERKING VAN DE WETGEVENDE VERGADERING....................................................................................................29
4.1 De installatie van de vergaderingen..........................................................................................................................29
4.2.1 Onderzoek van de geloofsbrieven.....................................................................................................................29
4.2.2 De eedaflegging.................................................................................................................................................29
4.2 De parlementaire zittingen........................................................................................................................................30
4.3 De interne organisatie...............................................................................................................................................30
4.4 De openbaarheid van de parlementaire werkzaamheden.........................................................................................31
4.5 Het einde van de zittingsperiode...............................................................................................................................31
4.5.1 Het einde van de federale zittingsperiode (van buiten kennen)........................................................................31
A Het gewone einde van de zittingsperiode (1).....................................................................................................32
B De vervroegde ontbinding na het aannemen van een motie van wantrouwen of het verwerpen van een motie
van vertrouwen (mogelijk examenvraag) (2).........................................................................................................32
C De vervroegde ontbinding na het spontane ontslag van de regering (3)............................................................33
D De vervroegde ontbinding na de bekendmaking in het B.S. van een verklaring van grondwetsherziening (4). .33
4.5.2 Het einde van de zittingsperiode van de wetgevende vergadering van de deelgebieden.................................34
5 HET STATUUT VAN DE PARLEMENTSLEDEN................................................................................................................34
5.1 Onverenigbaarheden.................................................................................................................................................34
5.1.1 De onverenigbaarheden tussen meerdere parlementaire mandaten................................................................34
5.1.2 De onverenigbaarheden tussen een parlementair mandaat en een functie van een andere aard....................34
A Op federaal niveau.............................................................................................................................................34
B Op het niveau van de deelgebieden...................................................................................................................35
5.2 De parlementaire onschendbaarheden.....................................................................................................................35
5.2.1 De vrijheid van meningsuiting van de parlementsleden....................................................................................35
A Toepassingsgebied.............................................................................................................................................35
B Gevolgen............................................................................................................................................................ 36
5.2.2 De parlementaire onschendbaarheid................................................................................................................36
A Toepassingsgebied.............................................................................................................................................37
B De aanhouding van een parlementslid of zijn verwijzing naar een rechterlijke instantie...................................37
C De bijzondere garanties die de parlementsleden genieten in de loop van een strafprocedure..........................38
D De schorsing van de vervolging en hechtenis van een parlementslid.................................................................38
E Interacties tussen artikel 58 en 59 GW...............................................................................................................38
5.3 De deontologische regels, de lijst van mandaten en de vermogensaangifte.............................................................39
6 DE WETTELIJKE NORMEN......................................................................................................................................39
6.1 De betekenis van de term wet in de GW...................................................................................................................39
6.2 De wettelijke normen van de federale overheid........................................................................................................39
6.3 De wettelijke normen van de gemeenschappen........................................................................................................40
6.4 De wettelijke normen van de gewesten....................................................................................................................40
6.4.1 De decreten van het Waalse gewest (cfr pagina 196?)......................................................................................40
6.4.2 De ordonnanties van het Brusselse Hoofdstedelijke gewest.............................................................................40
6.4.3 De decreten van de Vlaamse gemeenschap in gewestelijke aangelegenheden.................................................41
6.5 De normen van de GGC.............................................................................................................................................41
6.6 Andere wettelijke normen in formele zin..................................................................................................................41
7 DE PROCEDURE BETREFFENDE HET TOT STANDBRENGEN VAN DE WETTELIJKE NORMEN......................................................41
7.1 De pre-parlementaire fase.........................................................................................................................................41
7.1.1 Het onderscheid tussen een ontwerp en een voorstel (ofwel regering ofwel parlement).................................41
7.1.2 De respectievelijke bevoegdheden van de kamer van volksvertegenwoordigers en van de senaat voor wat het
aannemen van wetten betreft PARLEMENTEAIRE FASE.............................................................................................42
A De verschillende procedures naargelang de materie.........................................................................................42
[Typ hier]
, B Bepaling van de van toepassing zijnde procedure..............................................................................................42
7.1.3 Het initiatiefrecht..............................................................................................................................................42
7.1.4 Het raadplegen van de afdeling wetgeving van de Raad van State....................................................................43
7.2 De parlementaire fase...............................................................................................................................................43
7.2.1 Het in overweging nemen van de voorstellen, en het onderzoeken van de voostellen en ontwerpen in
commissie en in plenaire zitting.................................................................................................................................43
7.2.2 De optionele raadpleging door de vergadering van de afdeling wetgeving van de RvSt....................................44
7.2.3 Het recht om een tweede lezing te vragen........................................................................................................44
7.2.4 De opschorting van de procedure......................................................................................................................44
7.2.6 De werking van een politieke week...................................................................................................................45
7.2.6 De meerderheids- en quorumvoorwaarden......................................................................................................45
A De gewone meerderheids- en quorumvoorwaarden.........................................................................................45
B Afwijkende stelsels.............................................................................................................................................45
C Een bijzondere modaliteit bij het stemmen: stemafspraken => randnummer 310.............................................46
7.3 De post-parlementaire fase.......................................................................................................................................46
7.3.1 De bekrachtiging en afkondiging.......................................................................................................................46
7.3.2 De bekendmaking en inwerkingtreding.............................................................................................................47
7.3.4 De authentieke interpretatie van de wettelijke normen........................................................................................48
8 DE CONTROLEBEVOEGDHEID VAN DE WETGEVENDE VERGADERINGEN VAAK EXAMENVRAGEN HIEROVER................................48
8.1 Het recht om de aanwezigheid te eisen van een lid van de regering en om hem vragen te stellen..........................48
8.2 Het recht om de politieke verantwoordelijkheid van de regering in het geding te brengen......................................49
8.2.1 Het interpellatierecht........................................................................................................................................49
8.2.2 De verschillende moties van wantrouwen.........................................................................................................49
A Het recht om de politieke verantwoordelijkheid van de regering op federaal niveau in het geding te brengen 49
B Het recht om de politieke verantwoordelijkheid van de regering op gemeenschaps- en gewestniveau in het
geding te brengen.................................................................................................................................................51
8.3 Het onderzoeksrecht.................................................................................................................................................51
8.3.1 Algemeenheden................................................................................................................................................51
8.3.2 Werking............................................................................................................................................................. 52
8.3.3 Onderzoeksbevoegdheden en voorwaarden voor de uitoefening daarvan.......................................................52
8.3.4 Samenloop met een gerechtelijke procedure – aanvullende opmerkingen.......................................................53
8.4 Het petitierecht......................................................................................................................................................... 53
1 DE KONING EN DE FEDERALE REGERING...................................................................................................................54
1.1 De koning................................................................................................................................................................... 54
1.1.1 Een erfelijke constitutionele monarchie............................................................................................................54
1.1.2 De koninklijke onschendbaarheid en het uitvloeisel daarvan, de ministeriële verantwoordelijkheid...............54
1.1.3 De koning, het hoofd van een andere Staat.......................................................................................................55
1.1.4 De civiele lijst.....................................................................................................................................................56
1.1.5 De orde van troonsopvolging.............................................................................................................................56
1.1.6 Het overlijden of de troonafstand van de koning..............................................................................................57
1.1.7 De eedaflegging.................................................................................................................................................57
1.1.8 De minderjarigheid van de koning.....................................................................................................................57
1.1.9 De onmogelijkheid om te regeren.....................................................................................................................57
A De onmogelijkheid te regeren en de koningskwestie van 1940-1950................................................................58
B De episode van 1990 m.b.t. het wetsontwerp betreffende abortus (de mini-koningskwestie van 1990)...........58
1.2 De federale regering..................................................................................................................................................58
1.2.1 Het benoemen en ontslaan van de leden van de federale regering..................................................................58
1.2.2 Regels voor de samenstelling van de federale regering.....................................................................................59
A De ministers....................................................................................................................................................... 59
B De staatssecretarissen........................................................................................................................................60
1.2.3 Investituurstemming door de kamer van volksvertegenwoordigers..................................................................61
1.2.4 Het geval van de minderheidsregering..............................................................................................................61
2 DE REGERINGEN VAN DE DEELGEBIEDEN...................................................................................................................61
2.1 Het algemene stelsel.................................................................................................................................................61
2.2 Het Brusselse stelsel..................................................................................................................................................62
3 DE WERKING VAN DE UITVOERENDE MACHT.............................................................................................................63
3.1 De beraadslaging in de regering en de besluitvorming met consensus.....................................................................63
3.2De verdeling van de ministerportefeuilles..................................................................................................................64
3.3 de ministeriele kabinneten (471) pagina 364............................................................................................................64
3.4 De verhoudingen tussen de regering en de koning, staatshoofd...............................................................................65
3.5 Het spontane ontslag van de regering (art. 96 tweede lid.........................................................................................65
3.5.1 Spontaan ontslag op federaal niveau (kan een mooeie examen vraag zijn)......................................................65
A Officieuze aanvaarding van het ontslag van de regering door de koning...........................................................65
[Typ hier]
, B Weigering van het ontslag door de koning (pagina 373)....................................................................................66
C Het in overweging nemen van het ontslag door de koning................................................................................66
3.5.2 Spontaan ontslag op gemeenschaps- of gewestniveau.....................................................................................66
3.6 Lopende zaken........................................................................................................................................................... 67
3.7 De beschermingen die de leden van de regering genieten........................................................................................68
3.7.1 Vrijheid van meningsuiting................................................................................................................................68
3.7.2 Een voorrecht van rechtsmacht en specifieke proceduregaranties...................................................................68
4 DE PREROGATIEVEN VAN DE UITVOERENDE MACHT (PAGINA 390)................................................................................68
4.1 De prerogatieven van de federale uitvoerende macht..............................................................................................68
4.1.1 De regelgevende bevoegdheid..........................................................................................................................69
A De algemene bevoegdheid van het ten uitvoer brengen van de wetten............................................................69
B De toegekende regelgevende bevoegdheid.......................................................................................................69
4.1.2 De mogelijkheid om de kamer te ontbinden, de kamer in buitengewone zitting bijeen te roepen, de zittingen
uit te stellen en de sluiting van hun zittingen uit te spreken......................................................................................70
4.1.3 Deelname aan de uitoefening van de wetgevende functie en van de grondwetgevende functie.....................70
4.1.4 De leiding van het bestuur.................................................................................................................................70
4.1.5 De leiding van de internationale betrekkingen..................................................................................................70
4.1.6 Het bevelhebberschap van het leger.................................................................................................................71
A Het historische onderscheid, afgeschaft in 1949, tussen het bevelhebberschap in oorlogstijd en in vredestijd 71
B Het onderscheid, vanaf 1949, tussen het eminent bevelhebberschap en het daadwerkelijke bevelhebberschap
.............................................................................................................................................................................. 71
C Geen uitzonderingstoestand mogelijk in het Belgisch recht...............................................................................72
D De aan de wetgevende macht voorbehouden prerogatieven............................................................................72
4.1.7 Deelname aan de uitoefening van de rechterlijke macht..................................................................................72
4.1.8 Het recht munt te slaan.....................................................................................................................................72
4.1.9 Het recht adeldom te verlenen (niet kennen)....................................................................................................72
4.1.10 Het recht magistraten te benoemen en de gerechtelijke beslissingen uit te voeren.......................................73
4.2 De prerogatieven van de uitvoerende machten van de deelgebieden......................................................................73
1 HET ONTWERP EN DE GOEDKEURING VAN DE GRONDWET (PAGINA 420).......................................................................73
2 DE HERZIENING VAN DE GRONDWET.......................................................................................................................73
2.1 De procedure van grondwetsherziening....................................................................................................................73
2.2 Beperkingen m.b.t. de herziening van de grondwet..................................................................................................74
2.3 Het verschijnsel van de impliciete herziening............................................................................................................74
3 DE GROTE VERANDERINGEN IN DE GRONDWET, VAN 1831 TOT OP HEDEN.....................................................................74
TWEEDE DEEL: DE BEVOEGDHEDEN VAN DE FEDERALE OVERHEID, DE GEMEENSCHAPPEN EN DE GEWESTEN
(PAGINA 443)............................................................................................................................................... 76
1 DE BEGINSELEN EN DE VERDELING VAN DE BEVOEGDHEDEN REGELEN.............................................................................76
1.1 Het exclusiviteitsbeginsel van de bevoegdheden......................................................................................................76
1.2 De hiërarchische gelijkheid tussen de federale overheid en de deelgebieden..........................................................76
1.3 Toepassing van het spreekwoord in foro interno, in foro externo (wanneer u intern bevoegd bent bent u ook
internationaal domein bevoegd).....................................................................................................................................76
1.4 De afwezigheid, de jure, van subnationaliteiten 17/4/2023......................................................................................77
2 DE BEVOEGDHEDEN VAN DE FEDERALE OVERHEID......................................................................................................77
3 DE BEVOEGDHEDEN VAN DE GEMEENSCHAPPEN........................................................................................................77
3.1 De bevoegdheden van de Vlaamse, de Franse en de Duitstalige gemeenschappen..................................................77
3.1.1 Culturele aangelegenheden en onderwijs.........................................................................................................78
A De culturele aangelegenheden...........................................................................................................................78
B Onderwijs........................................................................................................................................................... 78
C De nationale en internationale samenwerking inzake culturele aangelegenheden en onderwijs......................78
3.1.2 De persoonsgebonden aangelegenheden.........................................................................................................79
3.1.3 Het gebruik der talen.........................................................................................................................................80
3.1.4 Andere bevoegdheden......................................................................................................................................81
3.2 De bevoegdheden van de GGC..................................................................................................................................81
3.3 De bevoegdheden van de COCOF en van de VGC, als ondergeschikte organen van de Franse en Vlaamse
gemeenschap.................................................................................................................................................................. 81
3.4 De gedeeltelijke regionalisering van de uitoefening van bepaalde gemeenschapsbevoegdheden: de Sint-Kwintens-
clausule........................................................................................................................................................................... 82
4 DE BEVOEGDHEDEN VAN DE GEWESTEN...................................................................................................................82
4.1 De bevoegdheden van het Vlaamse, het Waalse en het Brusselse Hoofdstedelijke gewest......................................82
4.1.1 De lijst van gewestelijke bevoegdheden............................................................................................................83
4.1.2 De uitoefening van de gewestbevoegdheden....................................................................................................84
[Typ hier]
Behrendt
Inhoudsopgave
INLEIDEND DEEL............................................................................................................................................. 7
1 DE BEKENDMAKING EN INWERKINGTREDING VAN DE IN BELGIË VAN TOEPASSING ZIJNDE RECHTSNORMEN..............................7
1.1 De bekendmaking van de in België van toepassing zijnde rechtsnormen....................................................................7
1.2 De bekendmaking van de normen in een publicatieblad.............................................................................................7
1.3 Het Belgisch Staatsblad, het publicatieblad van de nationale rechtsorde...................................................................8
1.4 Inwerkingtreding van de normen binnen de Belgische rechtsorde.............................................................................8
2 FEDERAAL BELGIË: HET GRONDGEBIED EN DE ONDERVERDELINGEN ERVAN........................................................................9
2.1 De bekrachtiging van de federale structuur van het land............................................................................................9
2.2 De wijziging van de internationale grenzen van het Koninkrijk.................................................................................10
2.3 De vier taalgebieden van het Koninkrijk....................................................................................................................10
2.3.1 Evolutie van de taalkwestie en ontstaan van het begrip taalgebied..................................................................10
2.3.2 De procedure betreffende de wijziging van de grenzen van de taalgebieden...................................................12
2.4 De drie gewesten van het Koninkrijk.........................................................................................................................13
2.4.1 Het jaar 1970 en de fictieve oprichting van de drie gewesten...........................................................................13
2.4.2 Het jaar 1980 en de effectieve oprichting van het Waalse en Vlaamse gewest.................................................14
2.4.3 Het jaar 1989 en de effectieve oprichting van het Brusselse Hoofdstedelijke gewest.......................................14
2.5 De provincies............................................................................................................................................................. 14
2.5.1 De indeling van het nationale grondgebied in provincies..................................................................................14
A Historische evolutie............................................................................................................................................14
B Bijdrage van de zesde staatshervorming............................................................................................................15
C De onttrekking van een grondgebied aan de indeling in provincies...................................................................15
D De functie van de gouverneur............................................................................................................................15
2.5.2 De wijzigingen van de provincie- en gemeentegrenzen (artikel 7 partim).........................................................16
A De wijziging van de provinciegrenzen................................................................................................................16
B De wijziging van de gemeentegrenzen...............................................................................................................16
2.5.3 De onderverdeling van de provincies: de arrondissementen (artikel 6)............................................................16
A De administratieve arrondissementen...............................................................................................................16
B De gerechtelijke arrondissementen....................................................................................................................17
2.6 De drie gemeenschappen van het Koninkrijk (artikel 2)............................................................................................17
3 DE ALGEMENE BELEIDSDOELSTELLINGEN VAN HET FEDERALE BELGIË (BESPREKING VAN TITEL IBIS GW)................................17
EERSTE DEEL: DE ORGANEN VAN DE FEDERALE OVERHEID, VAN DE GEMEENSCHAPPEN EN VAN DE GEWESTEN
.................................................................................................................................................................... 19
1 INLEIDENDE AFDELING: UITPUTTEND KARAKTER VAN DE PARLEMENTAIRE WEG – NIET- BESTAAN VAN HET GRONDWETGEVEND EN
WETGEVEND REFERENDUM – STATUUT VAN DE VOLKSRAADPLEGING…..............................................................................19
2 DE FEDERALE WETGEVENDE MACHT........................................................................................................................20
2.1 De samenstelling van de Kamer van volksvertegenwoordigers.................................................................................20
2.1.1 De kieskringen en de verdeling van de zetels....................................................................................................20
A De indeling van het nationale grondgebied in kieskringen.................................................................................20
B De verdeling van de afgevaardigden onder de kieskringen in verhouding brengen met de bevolking...............21
C De evenredige vertegenwoordiging...................................................................................................................21
D De verdeling van de zetels in de lijsten..............................................................................................................21
2.1.2 Het kiezerskorps en den eigenschappen van de stemming...............................................................................22
A het kiezerskorps.................................................................................................................................................22
B De eigenschappen van de stemming..................................................................................................................23
2.1.3 De verkiesbaarheidsvoorwaarden.....................................................................................................................23
2.1.4 Duur van het mandaat van federaal volksvertegenwoordiger...........................................................................24
2.1.5 De indeling van de federale volksvertegenwoordigers in taalgroepen..............................................................24
2.2 De samenstelling van de senaat................................................................................................................................24
2.2.1 De verschillende categorieën van senatoren.....................................................................................................24
2.2.2 De verdeling van de zetels tussen de verschillende politieke formaties............................................................25
A De aanwijzing van de deelsenatoren..................................................................................................................25
B De aanwijzing van de gecoöpteerde senatoren..................................................................................................25
2.2.3 De aanwijzingsvoorwaarden..............................................................................................................................25
[Typ hier]
, 2.2.4 Duur van het mandaat van senator...................................................................................................................25
2.2.5 De indeling van de leden van de Senaat in taalgroepen....................................................................................25
3 DE WETGEVENDE VERGADERINGEN VAN DE DEELGEBIEDEN..........................................................................................26
3.1 De samenstelling van de Gewestparlementen..........................................................................................................26
3.1.1 Het parlement van het Waalse Gewest.............................................................................................................26
3.1.2 Het parlement van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest................................................................................26
3.2 De samenstelling van de Gemeenschapsparlementen..............................................................................................27
3.2.1 Het Parlement van de Vlaamse Gemeenschap..................................................................................................27
3.2.2 Het Parlement van de Franse Gemeenschap.....................................................................................................27
3.2.3 Het Parlement van de Duitstalige Gemeenschap...............................................................................................28
3.3 De onverenigbaarheden tussen meerdere parlementaire mandaten.......................................................................28
3.4 Gemeenschappelijke regels.......................................................................................................................................28
3.5 De Brusselse vergadering..........................................................................................................................................28
3.5.1 De verenigde vergadering van de GGC..............................................................................................................29
3.5.2 De vergadering van de COCOF...........................................................................................................................29
4 DE WERKING VAN DE WETGEVENDE VERGADERING....................................................................................................29
4.1 De installatie van de vergaderingen..........................................................................................................................29
4.2.1 Onderzoek van de geloofsbrieven.....................................................................................................................29
4.2.2 De eedaflegging.................................................................................................................................................29
4.2 De parlementaire zittingen........................................................................................................................................30
4.3 De interne organisatie...............................................................................................................................................30
4.4 De openbaarheid van de parlementaire werkzaamheden.........................................................................................31
4.5 Het einde van de zittingsperiode...............................................................................................................................31
4.5.1 Het einde van de federale zittingsperiode (van buiten kennen)........................................................................31
A Het gewone einde van de zittingsperiode (1).....................................................................................................32
B De vervroegde ontbinding na het aannemen van een motie van wantrouwen of het verwerpen van een motie
van vertrouwen (mogelijk examenvraag) (2).........................................................................................................32
C De vervroegde ontbinding na het spontane ontslag van de regering (3)............................................................33
D De vervroegde ontbinding na de bekendmaking in het B.S. van een verklaring van grondwetsherziening (4). .33
4.5.2 Het einde van de zittingsperiode van de wetgevende vergadering van de deelgebieden.................................34
5 HET STATUUT VAN DE PARLEMENTSLEDEN................................................................................................................34
5.1 Onverenigbaarheden.................................................................................................................................................34
5.1.1 De onverenigbaarheden tussen meerdere parlementaire mandaten................................................................34
5.1.2 De onverenigbaarheden tussen een parlementair mandaat en een functie van een andere aard....................34
A Op federaal niveau.............................................................................................................................................34
B Op het niveau van de deelgebieden...................................................................................................................35
5.2 De parlementaire onschendbaarheden.....................................................................................................................35
5.2.1 De vrijheid van meningsuiting van de parlementsleden....................................................................................35
A Toepassingsgebied.............................................................................................................................................35
B Gevolgen............................................................................................................................................................ 36
5.2.2 De parlementaire onschendbaarheid................................................................................................................36
A Toepassingsgebied.............................................................................................................................................37
B De aanhouding van een parlementslid of zijn verwijzing naar een rechterlijke instantie...................................37
C De bijzondere garanties die de parlementsleden genieten in de loop van een strafprocedure..........................38
D De schorsing van de vervolging en hechtenis van een parlementslid.................................................................38
E Interacties tussen artikel 58 en 59 GW...............................................................................................................38
5.3 De deontologische regels, de lijst van mandaten en de vermogensaangifte.............................................................39
6 DE WETTELIJKE NORMEN......................................................................................................................................39
6.1 De betekenis van de term wet in de GW...................................................................................................................39
6.2 De wettelijke normen van de federale overheid........................................................................................................39
6.3 De wettelijke normen van de gemeenschappen........................................................................................................40
6.4 De wettelijke normen van de gewesten....................................................................................................................40
6.4.1 De decreten van het Waalse gewest (cfr pagina 196?)......................................................................................40
6.4.2 De ordonnanties van het Brusselse Hoofdstedelijke gewest.............................................................................40
6.4.3 De decreten van de Vlaamse gemeenschap in gewestelijke aangelegenheden.................................................41
6.5 De normen van de GGC.............................................................................................................................................41
6.6 Andere wettelijke normen in formele zin..................................................................................................................41
7 DE PROCEDURE BETREFFENDE HET TOT STANDBRENGEN VAN DE WETTELIJKE NORMEN......................................................41
7.1 De pre-parlementaire fase.........................................................................................................................................41
7.1.1 Het onderscheid tussen een ontwerp en een voorstel (ofwel regering ofwel parlement).................................41
7.1.2 De respectievelijke bevoegdheden van de kamer van volksvertegenwoordigers en van de senaat voor wat het
aannemen van wetten betreft PARLEMENTEAIRE FASE.............................................................................................42
A De verschillende procedures naargelang de materie.........................................................................................42
[Typ hier]
, B Bepaling van de van toepassing zijnde procedure..............................................................................................42
7.1.3 Het initiatiefrecht..............................................................................................................................................42
7.1.4 Het raadplegen van de afdeling wetgeving van de Raad van State....................................................................43
7.2 De parlementaire fase...............................................................................................................................................43
7.2.1 Het in overweging nemen van de voorstellen, en het onderzoeken van de voostellen en ontwerpen in
commissie en in plenaire zitting.................................................................................................................................43
7.2.2 De optionele raadpleging door de vergadering van de afdeling wetgeving van de RvSt....................................44
7.2.3 Het recht om een tweede lezing te vragen........................................................................................................44
7.2.4 De opschorting van de procedure......................................................................................................................44
7.2.6 De werking van een politieke week...................................................................................................................45
7.2.6 De meerderheids- en quorumvoorwaarden......................................................................................................45
A De gewone meerderheids- en quorumvoorwaarden.........................................................................................45
B Afwijkende stelsels.............................................................................................................................................45
C Een bijzondere modaliteit bij het stemmen: stemafspraken => randnummer 310.............................................46
7.3 De post-parlementaire fase.......................................................................................................................................46
7.3.1 De bekrachtiging en afkondiging.......................................................................................................................46
7.3.2 De bekendmaking en inwerkingtreding.............................................................................................................47
7.3.4 De authentieke interpretatie van de wettelijke normen........................................................................................48
8 DE CONTROLEBEVOEGDHEID VAN DE WETGEVENDE VERGADERINGEN VAAK EXAMENVRAGEN HIEROVER................................48
8.1 Het recht om de aanwezigheid te eisen van een lid van de regering en om hem vragen te stellen..........................48
8.2 Het recht om de politieke verantwoordelijkheid van de regering in het geding te brengen......................................49
8.2.1 Het interpellatierecht........................................................................................................................................49
8.2.2 De verschillende moties van wantrouwen.........................................................................................................49
A Het recht om de politieke verantwoordelijkheid van de regering op federaal niveau in het geding te brengen 49
B Het recht om de politieke verantwoordelijkheid van de regering op gemeenschaps- en gewestniveau in het
geding te brengen.................................................................................................................................................51
8.3 Het onderzoeksrecht.................................................................................................................................................51
8.3.1 Algemeenheden................................................................................................................................................51
8.3.2 Werking............................................................................................................................................................. 52
8.3.3 Onderzoeksbevoegdheden en voorwaarden voor de uitoefening daarvan.......................................................52
8.3.4 Samenloop met een gerechtelijke procedure – aanvullende opmerkingen.......................................................53
8.4 Het petitierecht......................................................................................................................................................... 53
1 DE KONING EN DE FEDERALE REGERING...................................................................................................................54
1.1 De koning................................................................................................................................................................... 54
1.1.1 Een erfelijke constitutionele monarchie............................................................................................................54
1.1.2 De koninklijke onschendbaarheid en het uitvloeisel daarvan, de ministeriële verantwoordelijkheid...............54
1.1.3 De koning, het hoofd van een andere Staat.......................................................................................................55
1.1.4 De civiele lijst.....................................................................................................................................................56
1.1.5 De orde van troonsopvolging.............................................................................................................................56
1.1.6 Het overlijden of de troonafstand van de koning..............................................................................................57
1.1.7 De eedaflegging.................................................................................................................................................57
1.1.8 De minderjarigheid van de koning.....................................................................................................................57
1.1.9 De onmogelijkheid om te regeren.....................................................................................................................57
A De onmogelijkheid te regeren en de koningskwestie van 1940-1950................................................................58
B De episode van 1990 m.b.t. het wetsontwerp betreffende abortus (de mini-koningskwestie van 1990)...........58
1.2 De federale regering..................................................................................................................................................58
1.2.1 Het benoemen en ontslaan van de leden van de federale regering..................................................................58
1.2.2 Regels voor de samenstelling van de federale regering.....................................................................................59
A De ministers....................................................................................................................................................... 59
B De staatssecretarissen........................................................................................................................................60
1.2.3 Investituurstemming door de kamer van volksvertegenwoordigers..................................................................61
1.2.4 Het geval van de minderheidsregering..............................................................................................................61
2 DE REGERINGEN VAN DE DEELGEBIEDEN...................................................................................................................61
2.1 Het algemene stelsel.................................................................................................................................................61
2.2 Het Brusselse stelsel..................................................................................................................................................62
3 DE WERKING VAN DE UITVOERENDE MACHT.............................................................................................................63
3.1 De beraadslaging in de regering en de besluitvorming met consensus.....................................................................63
3.2De verdeling van de ministerportefeuilles..................................................................................................................64
3.3 de ministeriele kabinneten (471) pagina 364............................................................................................................64
3.4 De verhoudingen tussen de regering en de koning, staatshoofd...............................................................................65
3.5 Het spontane ontslag van de regering (art. 96 tweede lid.........................................................................................65
3.5.1 Spontaan ontslag op federaal niveau (kan een mooeie examen vraag zijn)......................................................65
A Officieuze aanvaarding van het ontslag van de regering door de koning...........................................................65
[Typ hier]
, B Weigering van het ontslag door de koning (pagina 373)....................................................................................66
C Het in overweging nemen van het ontslag door de koning................................................................................66
3.5.2 Spontaan ontslag op gemeenschaps- of gewestniveau.....................................................................................66
3.6 Lopende zaken........................................................................................................................................................... 67
3.7 De beschermingen die de leden van de regering genieten........................................................................................68
3.7.1 Vrijheid van meningsuiting................................................................................................................................68
3.7.2 Een voorrecht van rechtsmacht en specifieke proceduregaranties...................................................................68
4 DE PREROGATIEVEN VAN DE UITVOERENDE MACHT (PAGINA 390)................................................................................68
4.1 De prerogatieven van de federale uitvoerende macht..............................................................................................68
4.1.1 De regelgevende bevoegdheid..........................................................................................................................69
A De algemene bevoegdheid van het ten uitvoer brengen van de wetten............................................................69
B De toegekende regelgevende bevoegdheid.......................................................................................................69
4.1.2 De mogelijkheid om de kamer te ontbinden, de kamer in buitengewone zitting bijeen te roepen, de zittingen
uit te stellen en de sluiting van hun zittingen uit te spreken......................................................................................70
4.1.3 Deelname aan de uitoefening van de wetgevende functie en van de grondwetgevende functie.....................70
4.1.4 De leiding van het bestuur.................................................................................................................................70
4.1.5 De leiding van de internationale betrekkingen..................................................................................................70
4.1.6 Het bevelhebberschap van het leger.................................................................................................................71
A Het historische onderscheid, afgeschaft in 1949, tussen het bevelhebberschap in oorlogstijd en in vredestijd 71
B Het onderscheid, vanaf 1949, tussen het eminent bevelhebberschap en het daadwerkelijke bevelhebberschap
.............................................................................................................................................................................. 71
C Geen uitzonderingstoestand mogelijk in het Belgisch recht...............................................................................72
D De aan de wetgevende macht voorbehouden prerogatieven............................................................................72
4.1.7 Deelname aan de uitoefening van de rechterlijke macht..................................................................................72
4.1.8 Het recht munt te slaan.....................................................................................................................................72
4.1.9 Het recht adeldom te verlenen (niet kennen)....................................................................................................72
4.1.10 Het recht magistraten te benoemen en de gerechtelijke beslissingen uit te voeren.......................................73
4.2 De prerogatieven van de uitvoerende machten van de deelgebieden......................................................................73
1 HET ONTWERP EN DE GOEDKEURING VAN DE GRONDWET (PAGINA 420).......................................................................73
2 DE HERZIENING VAN DE GRONDWET.......................................................................................................................73
2.1 De procedure van grondwetsherziening....................................................................................................................73
2.2 Beperkingen m.b.t. de herziening van de grondwet..................................................................................................74
2.3 Het verschijnsel van de impliciete herziening............................................................................................................74
3 DE GROTE VERANDERINGEN IN DE GRONDWET, VAN 1831 TOT OP HEDEN.....................................................................74
TWEEDE DEEL: DE BEVOEGDHEDEN VAN DE FEDERALE OVERHEID, DE GEMEENSCHAPPEN EN DE GEWESTEN
(PAGINA 443)............................................................................................................................................... 76
1 DE BEGINSELEN EN DE VERDELING VAN DE BEVOEGDHEDEN REGELEN.............................................................................76
1.1 Het exclusiviteitsbeginsel van de bevoegdheden......................................................................................................76
1.2 De hiërarchische gelijkheid tussen de federale overheid en de deelgebieden..........................................................76
1.3 Toepassing van het spreekwoord in foro interno, in foro externo (wanneer u intern bevoegd bent bent u ook
internationaal domein bevoegd).....................................................................................................................................76
1.4 De afwezigheid, de jure, van subnationaliteiten 17/4/2023......................................................................................77
2 DE BEVOEGDHEDEN VAN DE FEDERALE OVERHEID......................................................................................................77
3 DE BEVOEGDHEDEN VAN DE GEMEENSCHAPPEN........................................................................................................77
3.1 De bevoegdheden van de Vlaamse, de Franse en de Duitstalige gemeenschappen..................................................77
3.1.1 Culturele aangelegenheden en onderwijs.........................................................................................................78
A De culturele aangelegenheden...........................................................................................................................78
B Onderwijs........................................................................................................................................................... 78
C De nationale en internationale samenwerking inzake culturele aangelegenheden en onderwijs......................78
3.1.2 De persoonsgebonden aangelegenheden.........................................................................................................79
3.1.3 Het gebruik der talen.........................................................................................................................................80
3.1.4 Andere bevoegdheden......................................................................................................................................81
3.2 De bevoegdheden van de GGC..................................................................................................................................81
3.3 De bevoegdheden van de COCOF en van de VGC, als ondergeschikte organen van de Franse en Vlaamse
gemeenschap.................................................................................................................................................................. 81
3.4 De gedeeltelijke regionalisering van de uitoefening van bepaalde gemeenschapsbevoegdheden: de Sint-Kwintens-
clausule........................................................................................................................................................................... 82
4 DE BEVOEGDHEDEN VAN DE GEWESTEN...................................................................................................................82
4.1 De bevoegdheden van het Vlaamse, het Waalse en het Brusselse Hoofdstedelijke gewest......................................82
4.1.1 De lijst van gewestelijke bevoegdheden............................................................................................................83
4.1.2 De uitoefening van de gewestbevoegdheden....................................................................................................84
[Typ hier]
