SAMENVATTING BELEIDSINFORMATIESYSTEMEN
Belangrijk: gebruik niet alleen deze samenvatting, gebruik hem met de slides
naast. De visualisatie van de slides is nodig om bepaalde begrippen goed te
begrijpen.
Deze samenvatting is in het nederlands geschreven. Het examen en de slides zijn
in het engels!!
Deze samenvatting is gebaseerd op de leerstof van TEW 2025-2026 (ik weet niet
of HIR helemaal hetzelfde is)
Deels gemaakt met Claude Pro
Hoofdstuk 1.1 - Wat is een Informatiesysteem?
Kernidee: IS als spiegel van de werkelijkheid
Een Informatiesysteem (IS) spiegelt de echte wereld om efficiënte
en gemakkelijke toegang tot informatie te bieden.
Het IS vangt relevante fenomenen uit de werkelijkheid op (input),
verwerkt deze, en stelt ze beschikbaar (output).
Niet elk fenomeen wordt gespiegeld - er is altijd een bewuste
selectie: wat willen we weten en vastleggen?
Data → Informatie → Kennis
Data: ruwe feiten zonder context (bv. €122,97)
Informatie: data voorzien van betekenis - beantwoordt wie, wat,
waar, wanneer (bv. €122,97 is de prijs van AirMax sneakers)
Kennis: toepassing van informatie om beslissingen te nemen of
patronen te herkennen - beantwoordt hoe en waarom (bv. dit
model verkoopt beter → meer inslaan)
Input: Engineering vereist
Fenomenen vastleggen vereist "engineering": de vertaling van
werkelijkheidsgebeurtenissen naar IS-fenomenen.
Dit vraagt begrip van:
o de eigenschappen van de werkelijkheid
o de mogelijkheden van technologie
Niet alles is eenvoudig te capteren (bv. een boek lenen vs. stelen).
,Soorten Informatiesystemen
Type IS Focus Gebruikers Beslissingen
Dagelijkse data-
Operationeel Routineus, korte
invoer & - Bedienden, kassiers
IS (bv. ERP) termijn
verwerking
Complexer,
Management Analyse & Midden-/
middel/lange
IS (bv. Power BI) visualisatie topmanagement
termijn
AI-based Operationeel
Historische data + Routineus maar
decision niveau &
modellen dataintensief
support middenkader
-Additional
of IS
types
OAS (Office
Tekstverwerking, e-
Automation Alle medewerkers Administratief
mail, video
systems)
KWS
Nieuwe kennis Wetenschappers,
(Knowledge Specialistisch
creëren ingenieurs
Work Systems)
Operationele IS-data vloeit door naar een Data Warehouse, dat als
basis dient voor Management IS en AI-systemen.
Conclusie: Een IS is een technologische spiegel van de werkelijkheid: het
zet ruwe data om in bruikbare informatie en kennis. Goed IS-ontwerp
vereist zowel inzicht in de werkelijkheid als in de technologische
mogelijkheden. Verschillende types IS dienen verschillende
organisatieniveaus.
Hoofdstuk 1.2 - IS-strategie (Digitale Strategie)
Kernvraag
Hoe zet je digitale technologieën strategisch en samenhangend
in ten behoeve van de organisatie?
, Centrale uitdaging: afstemming (alignment) tussen
bedrijfsstrategie, informatiebehoeften en technologie.
Het Strategic Alignment Model (Henderson & Venkatraman)
Drie lagen × drie domeinen → alles moet op elkaar afgestemd zijn:
Business Informatie Technologie
Strategi Informatiebehoeft
Bedrijfsdoelen IT-mogelijkheden
e en
Structu Organisatieontwer Informatieontwer
IS-architectuur
ur p p
Operati Dagelijkse Data-input/- Systemen in
es processen output gebruik
Strategische integratie: afstemming tussen bedrijfsstrategie en
IT-strategie (horizontaal boven)
Operationele integratie: afstemming tussen organisatieprocessen
en IS-infrastructuur (horizontaal onder)
Strategic fit: vertaling van strategie naar operaties (verticaal)
Functional fit: informatie- en informatieverwerkingsbehoeften
primeren boven technologie
De 4 Ontwikkelingspaden
Strategic Execution - Vertrek van bedrijfsstrategie → digitaliseer
bestaande processen (process largely "as is")
Technology Transformation - Vertrek van bedrijfsstrategie →
gebruik technologie om processen fundamenteel te hertekenen.
Voorbeeld Nike schoenen. Dankzij technologie kunnen er nu
eenvoudiger custom schoenen worden gemaakt en verkocht.
Competitive Potential - Vertrek van technologie → definieer een
nieuwe bedrijfsstrategie op basis van digitale kansen, bedrijf rond de
tech bouwen:
o Dematerialisatie: fysieke producten vervangen door digitale
equivalenten (bv. Streaming(CD/DVD-> online))
o Servitisatie: van producten naar diensten (bv. mobiliteit
verkopen i.p.v. auto's)
o Dataficatie: processen en gedrag omzetten naar analyseerbare
datastromen (bv. smart farming)
, Service Level - Ontwikkel diensten/platformen die andere
organisaties kunnen gebruiken
Combinaties van paden zijn mogelijk (bv. KU Leuven ICTS combineert
Strategic Execution + Service Level).
Value Chain & Value System
Waardeketen: opeenvolging van activiteiten waarmee inputs
worden omgezet in waardevolle outputs
o Primaire activiteiten: inbound logistiek, operaties, outbound
logistiek, marketing, after-sales
o Ondersteunende activiteiten: HR, R&D, inkoop, administratie
Waardenetwerk: verbonden waardeketens over leveranciers,
producenten, retailers en klanten heen
Verandering binnen de waardeketen (optimalisatie/innovatie van
processen):
Operationele efficiëntie: goedkoper, sneller, minder fouten, meer
gepersonaliseerd
Verandering van het waardenetwerk:
Disintermediatie: verwijdering van tussenschakels (bv. direct
verkoop aan consument)
Reintermediatie: nieuwe tussenschakels via digitale platformen
(bv. informatiemakelaars, marktplaatsen)
Alignment is moeilijk
Topmanagement: vaak slecht geïnformeerd en huiverig voor IT-
betrokkenheid
Eindgebruikers: ongeduldig maar bewuster
IT-professionals: missen strategisch overzicht
→ Wederzijds begrip tussen business en IT is de sleutel tot succes
Conclusie: Digitale strategie is meer dan technologie kiezen - het gaat
om de strategische afstemming tussen business, informatie en
technologie op alle niveaus. Het Henderson & Venkatraman-model biedt
vier concrete paden om die afstemming te bereiken, terwijl de
waardeketen- en -netwerkaanpak helpt om te bepalen waar en hoe
digitale technologie de meeste waarde creëert.
Belangrijk: gebruik niet alleen deze samenvatting, gebruik hem met de slides
naast. De visualisatie van de slides is nodig om bepaalde begrippen goed te
begrijpen.
Deze samenvatting is in het nederlands geschreven. Het examen en de slides zijn
in het engels!!
Deze samenvatting is gebaseerd op de leerstof van TEW 2025-2026 (ik weet niet
of HIR helemaal hetzelfde is)
Deels gemaakt met Claude Pro
Hoofdstuk 1.1 - Wat is een Informatiesysteem?
Kernidee: IS als spiegel van de werkelijkheid
Een Informatiesysteem (IS) spiegelt de echte wereld om efficiënte
en gemakkelijke toegang tot informatie te bieden.
Het IS vangt relevante fenomenen uit de werkelijkheid op (input),
verwerkt deze, en stelt ze beschikbaar (output).
Niet elk fenomeen wordt gespiegeld - er is altijd een bewuste
selectie: wat willen we weten en vastleggen?
Data → Informatie → Kennis
Data: ruwe feiten zonder context (bv. €122,97)
Informatie: data voorzien van betekenis - beantwoordt wie, wat,
waar, wanneer (bv. €122,97 is de prijs van AirMax sneakers)
Kennis: toepassing van informatie om beslissingen te nemen of
patronen te herkennen - beantwoordt hoe en waarom (bv. dit
model verkoopt beter → meer inslaan)
Input: Engineering vereist
Fenomenen vastleggen vereist "engineering": de vertaling van
werkelijkheidsgebeurtenissen naar IS-fenomenen.
Dit vraagt begrip van:
o de eigenschappen van de werkelijkheid
o de mogelijkheden van technologie
Niet alles is eenvoudig te capteren (bv. een boek lenen vs. stelen).
,Soorten Informatiesystemen
Type IS Focus Gebruikers Beslissingen
Dagelijkse data-
Operationeel Routineus, korte
invoer & - Bedienden, kassiers
IS (bv. ERP) termijn
verwerking
Complexer,
Management Analyse & Midden-/
middel/lange
IS (bv. Power BI) visualisatie topmanagement
termijn
AI-based Operationeel
Historische data + Routineus maar
decision niveau &
modellen dataintensief
support middenkader
-Additional
of IS
types
OAS (Office
Tekstverwerking, e-
Automation Alle medewerkers Administratief
mail, video
systems)
KWS
Nieuwe kennis Wetenschappers,
(Knowledge Specialistisch
creëren ingenieurs
Work Systems)
Operationele IS-data vloeit door naar een Data Warehouse, dat als
basis dient voor Management IS en AI-systemen.
Conclusie: Een IS is een technologische spiegel van de werkelijkheid: het
zet ruwe data om in bruikbare informatie en kennis. Goed IS-ontwerp
vereist zowel inzicht in de werkelijkheid als in de technologische
mogelijkheden. Verschillende types IS dienen verschillende
organisatieniveaus.
Hoofdstuk 1.2 - IS-strategie (Digitale Strategie)
Kernvraag
Hoe zet je digitale technologieën strategisch en samenhangend
in ten behoeve van de organisatie?
, Centrale uitdaging: afstemming (alignment) tussen
bedrijfsstrategie, informatiebehoeften en technologie.
Het Strategic Alignment Model (Henderson & Venkatraman)
Drie lagen × drie domeinen → alles moet op elkaar afgestemd zijn:
Business Informatie Technologie
Strategi Informatiebehoeft
Bedrijfsdoelen IT-mogelijkheden
e en
Structu Organisatieontwer Informatieontwer
IS-architectuur
ur p p
Operati Dagelijkse Data-input/- Systemen in
es processen output gebruik
Strategische integratie: afstemming tussen bedrijfsstrategie en
IT-strategie (horizontaal boven)
Operationele integratie: afstemming tussen organisatieprocessen
en IS-infrastructuur (horizontaal onder)
Strategic fit: vertaling van strategie naar operaties (verticaal)
Functional fit: informatie- en informatieverwerkingsbehoeften
primeren boven technologie
De 4 Ontwikkelingspaden
Strategic Execution - Vertrek van bedrijfsstrategie → digitaliseer
bestaande processen (process largely "as is")
Technology Transformation - Vertrek van bedrijfsstrategie →
gebruik technologie om processen fundamenteel te hertekenen.
Voorbeeld Nike schoenen. Dankzij technologie kunnen er nu
eenvoudiger custom schoenen worden gemaakt en verkocht.
Competitive Potential - Vertrek van technologie → definieer een
nieuwe bedrijfsstrategie op basis van digitale kansen, bedrijf rond de
tech bouwen:
o Dematerialisatie: fysieke producten vervangen door digitale
equivalenten (bv. Streaming(CD/DVD-> online))
o Servitisatie: van producten naar diensten (bv. mobiliteit
verkopen i.p.v. auto's)
o Dataficatie: processen en gedrag omzetten naar analyseerbare
datastromen (bv. smart farming)
, Service Level - Ontwikkel diensten/platformen die andere
organisaties kunnen gebruiken
Combinaties van paden zijn mogelijk (bv. KU Leuven ICTS combineert
Strategic Execution + Service Level).
Value Chain & Value System
Waardeketen: opeenvolging van activiteiten waarmee inputs
worden omgezet in waardevolle outputs
o Primaire activiteiten: inbound logistiek, operaties, outbound
logistiek, marketing, after-sales
o Ondersteunende activiteiten: HR, R&D, inkoop, administratie
Waardenetwerk: verbonden waardeketens over leveranciers,
producenten, retailers en klanten heen
Verandering binnen de waardeketen (optimalisatie/innovatie van
processen):
Operationele efficiëntie: goedkoper, sneller, minder fouten, meer
gepersonaliseerd
Verandering van het waardenetwerk:
Disintermediatie: verwijdering van tussenschakels (bv. direct
verkoop aan consument)
Reintermediatie: nieuwe tussenschakels via digitale platformen
(bv. informatiemakelaars, marktplaatsen)
Alignment is moeilijk
Topmanagement: vaak slecht geïnformeerd en huiverig voor IT-
betrokkenheid
Eindgebruikers: ongeduldig maar bewuster
IT-professionals: missen strategisch overzicht
→ Wederzijds begrip tussen business en IT is de sleutel tot succes
Conclusie: Digitale strategie is meer dan technologie kiezen - het gaat
om de strategische afstemming tussen business, informatie en
technologie op alle niveaus. Het Henderson & Venkatraman-model biedt
vier concrete paden om die afstemming te bereiken, terwijl de
waardeketen- en -netwerkaanpak helpt om te bepalen waar en hoe
digitale technologie de meeste waarde creëert.
