SCHEMA’S
STRAF(PROCES)RECHT
,Inhoudsopgave
Schema I. Poging en voorbereiding ...................................................................... 3
Schema II. Opsporingsmiddelen ......................................................................... 17
Schema III. Nemo-teneturbeginsel...................................................................... 39
Schema IV. Daderschap ...................................................................................... 48
Schema V. Deelnemingsvormen ......................................................................... 54
Schema VI. Verdachte en zijn raadsman ............................................................ 65
Schema VII. Opzet en schuld .............................................................................. 76
Schema VIII. Bewijs ........................................................................................... 88
Schema IX. Straffen en maatregelen ................................................................. 100
Schema X. Strafuitsluitingsgronden.................................................................. 116
Schema XI. Instrumentaliteit en rechtsbescherming......................................... 127
Schema XII. Beslissen en motiveren (verkort) ................................................. 128
Schema XIII. Strafuitsluitingsgronden (verkort) .............................................. 130
2
, Schema I. Poging en voorbereiding
Schema
‘Poging’
Stap Nevenstap Omschrijving Wetsartikel/Jurisprudentie
Poging Titel IV, Eerste Boek, Algemene
(commune strafrecht) Bepalingen, Wetboek van
Strafrecht, art. 45.
1. Reikwijdte
a. Het is mogelijk dat een gedraging die níét
aan alle voorwaarden van een strafbaar feit
voldoet strafbaar is, bijvoorbeeld wanneer
het delict niet is voltooid. Dit geval
noemen we poging. Poging wordt
algemeen geformuleerd (in het algemeen
deel van het Wetboek van Strafrecht, zie
nr. 2) en is van toepassing op alle doleuze
misdrijven.
b. Reikwijdte strafbaarstelling (art. 45 Sr):
‘Poging tot misdrijf is strafbaar, wanneer het
voornemen van de dader zich door een begin van
uitvoering heeft geopenbaard.’
Hieruit zijn drie eisen af te leiden:
- a. Het moet gaan om een misdrijf
(dus een poging tot overtreding is niet
strafbaar).
- b. Er moet sprake zijn van een
voornemen van de dader.
- c. Er moet een begin van uitvoering
zijn.
2. Pogingsvormen
a. Dogmatiek maakt een onderscheid tussen
de voltooide en onvoltooide poging.
a1. De voltooide poging (‘delit manque’) is
een situatie waarin de dader niet tot
voltooiing van het voorgenomen misdrijf is
gekomen, maar wel alles wat maar
mogelijk was is gedaan om die voltooiing
te bereiken.
Vb. De dader B heeft zich helemaal voorbereid om
A te beroven. A blijkt tijdens de poging van B veel
sterker dan B had verwacht, waardoor B
dus niet over kan gaan tot beroving van A en van de
strafbare handeling afziet.
a2. De onvoltooide poging (‘tentative’) een
situatie waarin reeds in een vroeg
stadium van de uitvoering het misdrijf een
verhindering optreedt om dit
misdrijf te kunnen voltooien.
Vb. Een oplettende buurman betrapt 2 inbrekers
wanneer zij de inbraak net zijn gestart. De inbrekers
slaan vervolgens op de vlucht.
3
, b. Bovendien is er de mogelijkheid dat de
poging niet tot een geslaagd misdrijf kon
leiden, ofwel doordat het gebruikte middel
niet toereikend was, ofwel doordat het niet
mogelijk was het betreffende misdrijf
tegen het gekozen object te plegen. Er
worden vier ondeugdelijke-pogingsituaties
onderscheiden:
b1. Het object is absoluut ondeugdelijk.
Vb. iemand schiet op een ander, die reeds overleden
blijkt te zijn.
b2. Het middel is absoluut ondeugdelijk.
Vb. iemand doet i.p.v. het bedoelde arsenicum,
poedersuiker in de koffie van een ander.
b3. Het object is relatief ondeugdelijk.
Vb. iemand steekt zijn hand in een lege winkelkassa
of leeg geldzakje in de kerk.
b4. Het middel is relatief ondeugdelijk.
Vb. iemand strooit arsenicum in de koffie van een
ander, maar gebruikt daarvoor een te kleine
hoeveelheid om dodelijk te zijn.
Voorwaarden strafbare poging
3. I. Is er sprake van een misdrijf? Boek 2 Sr.
a. Het misdrijf – gronddelict – dient (immer)
in combinatie genoemd te worden met art.
45 Sr.
Vb. art. 310 jo. 45 Sr.
4. II. Is er sprake van een voornemen van
de dader?
a. Het voornemen van de dader is een vorm
van opzet (willens en wetens
handelen). Het voornemen is hier niet
helemaal hetzelfde als voorwaardelijke
opzet. Het voornemen is namelijk alleen
toekomstgericht en er is slechts sprake
van wanneer dit voornemen betrekking
heeft op situaties die niet tot een voltooid
misdrijf hebben geleid.
b. In het algemeen wordt vanuit de
jurisprudentie gesteld dat voor de
vaststelling van het voornemen deze kan
worden aangenomen bij de
vaststelling van de voorwaardelijke
opzet. Voorwaardelijke opzet is aanwezig
indien de verdachte bewust de
aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat een
bepaald gevolg zal intreden.
4
STRAF(PROCES)RECHT
,Inhoudsopgave
Schema I. Poging en voorbereiding ...................................................................... 3
Schema II. Opsporingsmiddelen ......................................................................... 17
Schema III. Nemo-teneturbeginsel...................................................................... 39
Schema IV. Daderschap ...................................................................................... 48
Schema V. Deelnemingsvormen ......................................................................... 54
Schema VI. Verdachte en zijn raadsman ............................................................ 65
Schema VII. Opzet en schuld .............................................................................. 76
Schema VIII. Bewijs ........................................................................................... 88
Schema IX. Straffen en maatregelen ................................................................. 100
Schema X. Strafuitsluitingsgronden.................................................................. 116
Schema XI. Instrumentaliteit en rechtsbescherming......................................... 127
Schema XII. Beslissen en motiveren (verkort) ................................................. 128
Schema XIII. Strafuitsluitingsgronden (verkort) .............................................. 130
2
, Schema I. Poging en voorbereiding
Schema
‘Poging’
Stap Nevenstap Omschrijving Wetsartikel/Jurisprudentie
Poging Titel IV, Eerste Boek, Algemene
(commune strafrecht) Bepalingen, Wetboek van
Strafrecht, art. 45.
1. Reikwijdte
a. Het is mogelijk dat een gedraging die níét
aan alle voorwaarden van een strafbaar feit
voldoet strafbaar is, bijvoorbeeld wanneer
het delict niet is voltooid. Dit geval
noemen we poging. Poging wordt
algemeen geformuleerd (in het algemeen
deel van het Wetboek van Strafrecht, zie
nr. 2) en is van toepassing op alle doleuze
misdrijven.
b. Reikwijdte strafbaarstelling (art. 45 Sr):
‘Poging tot misdrijf is strafbaar, wanneer het
voornemen van de dader zich door een begin van
uitvoering heeft geopenbaard.’
Hieruit zijn drie eisen af te leiden:
- a. Het moet gaan om een misdrijf
(dus een poging tot overtreding is niet
strafbaar).
- b. Er moet sprake zijn van een
voornemen van de dader.
- c. Er moet een begin van uitvoering
zijn.
2. Pogingsvormen
a. Dogmatiek maakt een onderscheid tussen
de voltooide en onvoltooide poging.
a1. De voltooide poging (‘delit manque’) is
een situatie waarin de dader niet tot
voltooiing van het voorgenomen misdrijf is
gekomen, maar wel alles wat maar
mogelijk was is gedaan om die voltooiing
te bereiken.
Vb. De dader B heeft zich helemaal voorbereid om
A te beroven. A blijkt tijdens de poging van B veel
sterker dan B had verwacht, waardoor B
dus niet over kan gaan tot beroving van A en van de
strafbare handeling afziet.
a2. De onvoltooide poging (‘tentative’) een
situatie waarin reeds in een vroeg
stadium van de uitvoering het misdrijf een
verhindering optreedt om dit
misdrijf te kunnen voltooien.
Vb. Een oplettende buurman betrapt 2 inbrekers
wanneer zij de inbraak net zijn gestart. De inbrekers
slaan vervolgens op de vlucht.
3
, b. Bovendien is er de mogelijkheid dat de
poging niet tot een geslaagd misdrijf kon
leiden, ofwel doordat het gebruikte middel
niet toereikend was, ofwel doordat het niet
mogelijk was het betreffende misdrijf
tegen het gekozen object te plegen. Er
worden vier ondeugdelijke-pogingsituaties
onderscheiden:
b1. Het object is absoluut ondeugdelijk.
Vb. iemand schiet op een ander, die reeds overleden
blijkt te zijn.
b2. Het middel is absoluut ondeugdelijk.
Vb. iemand doet i.p.v. het bedoelde arsenicum,
poedersuiker in de koffie van een ander.
b3. Het object is relatief ondeugdelijk.
Vb. iemand steekt zijn hand in een lege winkelkassa
of leeg geldzakje in de kerk.
b4. Het middel is relatief ondeugdelijk.
Vb. iemand strooit arsenicum in de koffie van een
ander, maar gebruikt daarvoor een te kleine
hoeveelheid om dodelijk te zijn.
Voorwaarden strafbare poging
3. I. Is er sprake van een misdrijf? Boek 2 Sr.
a. Het misdrijf – gronddelict – dient (immer)
in combinatie genoemd te worden met art.
45 Sr.
Vb. art. 310 jo. 45 Sr.
4. II. Is er sprake van een voornemen van
de dader?
a. Het voornemen van de dader is een vorm
van opzet (willens en wetens
handelen). Het voornemen is hier niet
helemaal hetzelfde als voorwaardelijke
opzet. Het voornemen is namelijk alleen
toekomstgericht en er is slechts sprake
van wanneer dit voornemen betrekking
heeft op situaties die niet tot een voltooid
misdrijf hebben geleid.
b. In het algemeen wordt vanuit de
jurisprudentie gesteld dat voor de
vaststelling van het voornemen deze kan
worden aangenomen bij de
vaststelling van de voorwaardelijke
opzet. Voorwaardelijke opzet is aanwezig
indien de verdachte bewust de
aanmerkelijke kans heeft aanvaard dat een
bepaald gevolg zal intreden.
4
