SAMENVATTING RECHT
ENKELE BASISBEGINSELEN VAN HET RECHT
ZIJN REGELS NOODZAKELIJK?
Samenleven = onderling afspraken of regels maken. onuitgesproken, gesproken,
geschreven of niet-geschreven. Afspraken = binnen elke vorm van samenleving.
Vragen die we ons kunnen stellen bij deze regels: welke zijn er? Welke rechtsregels zijn
juridisch bindend en afdwingbaar of wat is het verschil met religieuze en morele regels?...
Regels = niet eeuwigdurend dynamisch/
Ideale situatie = alle leden van een samenleving de regels billijk en rechtvaardig vinden.
20e eeuw wereldwijd consensus over aantal fundamentele mensenrechten. universeel,
internationaal verbod op slavernij, genocide, foltering,…
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens alle landen ondertekend. niet
rechten op zelfde manier interpreteren. Meningsverschillend en conflicten over
interpretatie van de regels.
Regels beïnvloeden ons handelen ten aanzien van de cliënt.
HET ONTSTAAN EN DE ONTWIKKELING VAN HET RECHT
3500 v. Chr. In Nabije Oosten = schrift uitgevonden. regels vastgelegd. = vlugger en
over grotere afstand bekend gemaakt.
2100 – 1700 v.Chr. Mesopotamische rijk = kleitabletten met wetten.
Zuil met het wetboek van koning Hammoerabi
Slavernij, misdaad, huwelijk, koop-verkoop van bier: oog om oog, tand om tand.
Het recht van goddelijke oorsprong: gods wil is wet. farao’s, koningen, keizers hielden
hun onderdanen voor dat ze de macht hadden van god: hoe onderdanen met elkaar
moesten omgaan.
Daarnaast regels die ontstaan zijn door traditie.
Gewoonterecht: ongeschreven regels van generatie op generatie.
Mensen zochten naar een bepaalde vormgeving om te kunnen samenleven met elkaar.--
> op zoek naar regels opdat het samenleven geordend kon verlopen. = onderling
afspraken die voor iedereen golden.
Ontstonden politieke, administratieve en gerechtelijke instellingen die taak kregen
rechtsregels te formuleren, uit te voeren, toe te passen, te handhaven en af te
dwingen.
Wereldoorlog 2 op internationaal niveau samengekomen. = mensenrechten.
Recht = dynamisch & complex onderhevig aan verandering + weerspiegeling van wat
leeft in de maatschappij.
Internationaal + nationaal veranderingen nodig. Re-evaluatie van welzijn- en
gezondheidssystemen.
Een juridisering van de samenleving belang van recht en regels neemt toe. In zorg- en
hulpverleningssector = juridisering = toenemende regulering van maatschappelijke
verhoudingen.
Nadeel = abstractie van concrete omstandigheden
, Voordeel = rechtsbescherming + mogelijkheid tot emancipatie voor cliënt in zorg.
Cliënt is in onevenwichtige ongelijke machtsverhouding en situatie. door nood aan zorg
is hij afhankelijk van de zorgaanbieder en staat hij in zijn positie als zorgvrager kwetsbaar
die dient te worden beschermd.
Wat is nu het verschil tussen recht en Godsdienst?:
Regels in Godsdienst = geacht van goddelijke oorsprong. Betreft Gods aan de mensen
geopenbaarde wil. (Tien geboden). Godsdienst = voorschriften met betrekking tot de
verhouding tussen mensen onderling en tussen men en God.
Niet naleving = sanctie
Niet-geseculariseerde samenleving = geen strikte scheiding tussen rechtsregels en
godsdienstige regels. = geen scheiding van Kerk en Staat.
Geseculariseerde samenleving = wel scheiding van Kerk en Staat.
België = geseculariseerde samenleving. De scheiding is niet absoluut = voorzien in
belangrijke financiering van de erkende erediensten: 6 erediensten:
- Katholieke
- Protestantse
- Israëlitische
- Anglicaanse
- Islamitische
- Orthodoxe
Niet-confessionele levensbeschouwing : vrijzinnig humanisme ook erkend.
In grondwet aantal principes verhouding Kerk en Staat: vrijheid van eredienst en vrijheid
van levensbeschouwing. + niemand verplicht een bepaalde godsdienst te belijden.
Verhouding tussen recht en moraal?
Rechtsnorm geldt voor alle burgers. Morele norm verstoken van algemeenheid als
noodzakelijk kenmerk. kan algemeen zijn kan ook persoonlijk zijn.
Bron van moraal = mens zelf.
Bron van recht = overheid.
Bron van godsdienst = goddelijk gezag.
Sanctie rechtsvorm = duidelijk en moet omschreven zijn in wetteksten.
Voor veel morele normen = geen sanctie. (schuldgevoel wel).
Geen eensgezindheid tot wat tot de moreel behoort. ethisch pluralisme. Vb.
verschillende opvattingen over abortus, euthanasie.
Rechtsregels kunnen wel in overeenstemming zijn met moraal.
Rechtsregels kunnen ook niet in overeenstemming zijn met eenieders moraal. Sommige
zaken stroken niet met iemand moraal maar worden wel toegelaten tot het recht.
Rechtsregel kan een burger verplichten tot war hij immoreel vindt. (belastingen betalen
die mede financiering van bepaald wetenschappelijk onderzoek of ter financiering van de
aankoop van wapens).
EEN DEFINITIE VAN HET RECHT
Geen universele definitie andere regels in verschillende landen. Heeft veel gedaantes,
evolueert mee met de maatschappij en met opvattingen die daarin heersen.
Recht is het product van samenlevingsverband in een bepaalde gemeenschap, niet alle
gemeenschappen hebben dezelfde graad van ontwikkeling en dezelfde interne
structuren.
Omschrijving en functie verschilt van land tot land.
Continentaal West Europa (België) geldt een recht dat sterk beïnvloed is geweest door
het Duits en Frans recht en ziet er anders uit dan het recht in Groot-Brittannië of de VS.
ENKELE BASISBEGINSELEN VAN HET RECHT
ZIJN REGELS NOODZAKELIJK?
Samenleven = onderling afspraken of regels maken. onuitgesproken, gesproken,
geschreven of niet-geschreven. Afspraken = binnen elke vorm van samenleving.
Vragen die we ons kunnen stellen bij deze regels: welke zijn er? Welke rechtsregels zijn
juridisch bindend en afdwingbaar of wat is het verschil met religieuze en morele regels?...
Regels = niet eeuwigdurend dynamisch/
Ideale situatie = alle leden van een samenleving de regels billijk en rechtvaardig vinden.
20e eeuw wereldwijd consensus over aantal fundamentele mensenrechten. universeel,
internationaal verbod op slavernij, genocide, foltering,…
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens alle landen ondertekend. niet
rechten op zelfde manier interpreteren. Meningsverschillend en conflicten over
interpretatie van de regels.
Regels beïnvloeden ons handelen ten aanzien van de cliënt.
HET ONTSTAAN EN DE ONTWIKKELING VAN HET RECHT
3500 v. Chr. In Nabije Oosten = schrift uitgevonden. regels vastgelegd. = vlugger en
over grotere afstand bekend gemaakt.
2100 – 1700 v.Chr. Mesopotamische rijk = kleitabletten met wetten.
Zuil met het wetboek van koning Hammoerabi
Slavernij, misdaad, huwelijk, koop-verkoop van bier: oog om oog, tand om tand.
Het recht van goddelijke oorsprong: gods wil is wet. farao’s, koningen, keizers hielden
hun onderdanen voor dat ze de macht hadden van god: hoe onderdanen met elkaar
moesten omgaan.
Daarnaast regels die ontstaan zijn door traditie.
Gewoonterecht: ongeschreven regels van generatie op generatie.
Mensen zochten naar een bepaalde vormgeving om te kunnen samenleven met elkaar.--
> op zoek naar regels opdat het samenleven geordend kon verlopen. = onderling
afspraken die voor iedereen golden.
Ontstonden politieke, administratieve en gerechtelijke instellingen die taak kregen
rechtsregels te formuleren, uit te voeren, toe te passen, te handhaven en af te
dwingen.
Wereldoorlog 2 op internationaal niveau samengekomen. = mensenrechten.
Recht = dynamisch & complex onderhevig aan verandering + weerspiegeling van wat
leeft in de maatschappij.
Internationaal + nationaal veranderingen nodig. Re-evaluatie van welzijn- en
gezondheidssystemen.
Een juridisering van de samenleving belang van recht en regels neemt toe. In zorg- en
hulpverleningssector = juridisering = toenemende regulering van maatschappelijke
verhoudingen.
Nadeel = abstractie van concrete omstandigheden
, Voordeel = rechtsbescherming + mogelijkheid tot emancipatie voor cliënt in zorg.
Cliënt is in onevenwichtige ongelijke machtsverhouding en situatie. door nood aan zorg
is hij afhankelijk van de zorgaanbieder en staat hij in zijn positie als zorgvrager kwetsbaar
die dient te worden beschermd.
Wat is nu het verschil tussen recht en Godsdienst?:
Regels in Godsdienst = geacht van goddelijke oorsprong. Betreft Gods aan de mensen
geopenbaarde wil. (Tien geboden). Godsdienst = voorschriften met betrekking tot de
verhouding tussen mensen onderling en tussen men en God.
Niet naleving = sanctie
Niet-geseculariseerde samenleving = geen strikte scheiding tussen rechtsregels en
godsdienstige regels. = geen scheiding van Kerk en Staat.
Geseculariseerde samenleving = wel scheiding van Kerk en Staat.
België = geseculariseerde samenleving. De scheiding is niet absoluut = voorzien in
belangrijke financiering van de erkende erediensten: 6 erediensten:
- Katholieke
- Protestantse
- Israëlitische
- Anglicaanse
- Islamitische
- Orthodoxe
Niet-confessionele levensbeschouwing : vrijzinnig humanisme ook erkend.
In grondwet aantal principes verhouding Kerk en Staat: vrijheid van eredienst en vrijheid
van levensbeschouwing. + niemand verplicht een bepaalde godsdienst te belijden.
Verhouding tussen recht en moraal?
Rechtsnorm geldt voor alle burgers. Morele norm verstoken van algemeenheid als
noodzakelijk kenmerk. kan algemeen zijn kan ook persoonlijk zijn.
Bron van moraal = mens zelf.
Bron van recht = overheid.
Bron van godsdienst = goddelijk gezag.
Sanctie rechtsvorm = duidelijk en moet omschreven zijn in wetteksten.
Voor veel morele normen = geen sanctie. (schuldgevoel wel).
Geen eensgezindheid tot wat tot de moreel behoort. ethisch pluralisme. Vb.
verschillende opvattingen over abortus, euthanasie.
Rechtsregels kunnen wel in overeenstemming zijn met moraal.
Rechtsregels kunnen ook niet in overeenstemming zijn met eenieders moraal. Sommige
zaken stroken niet met iemand moraal maar worden wel toegelaten tot het recht.
Rechtsregel kan een burger verplichten tot war hij immoreel vindt. (belastingen betalen
die mede financiering van bepaald wetenschappelijk onderzoek of ter financiering van de
aankoop van wapens).
EEN DEFINITIE VAN HET RECHT
Geen universele definitie andere regels in verschillende landen. Heeft veel gedaantes,
evolueert mee met de maatschappij en met opvattingen die daarin heersen.
Recht is het product van samenlevingsverband in een bepaalde gemeenschap, niet alle
gemeenschappen hebben dezelfde graad van ontwikkeling en dezelfde interne
structuren.
Omschrijving en functie verschilt van land tot land.
Continentaal West Europa (België) geldt een recht dat sterk beïnvloed is geweest door
het Duits en Frans recht en ziet er anders uit dan het recht in Groot-Brittannië of de VS.
