KWALITEITSBEVORDERAAR
POWERPOINTS DE MAEYER
KWALITEIT VAN ZORG: EEN INTRODUCTIE
Deze studie behandelt de essentiële aspecten van kwalitatieit van zorg, inclusief de
definitie, kenmerken en de cruciale rol van patiëntveiligheid.
DEFINITIE EN KENMERKEN VAN KWALITEITSVOLLE ZORG 🌟
Kwaliteitsvolle zorg wordt gekenmerkt door verschillende dimensies die samen zorgen
voor effectieve en veilige patiëntenzorg.
KENMERKEN VAN KWALITEITSVOLLE ZORG
Zorg kan als kwalitatief worden beschouwd wanneer deze voldoet aan de volgende
criteria:
Doeltreffendheid: De zorg bereikt de beoogde resultaten, zoals
levensverlenging, pijnverlichting of verbetering van de levenskwaliteit.
Bijvoorbeeld, de resultaten met betrekking tot de overleving van
rectumkankerpatiënten in Vlaamse ziekenhuizen tonen aan hoe effectiviteit wordt
gemeten en openbaar gemaakt.
Doelmatig: Zorg wordt geleverd met een maatschappelijk aanvaardbare balans
tussen de bereikte resultaten en de ingezette middelen. Dit betekent efficiëntie in
het gebruik van middelen.
Patiëntgestuurd: De zorgprocessen worden geleid door de objectieve
zorgbehoeften, vragen, verwachtingen en voorkeuren van de patiënt, wat verschilt
van vraaggestuurde zorg.
Tijdig: Zorg wordt onmiddellijk verstrekt wanneer de patiënt deze nodig heeft,
zonder onnodige vertraging.
Veilig: De zorg zelf of het zorgsysteem veroorzaakt geen schade bij de patiënt.
Geïntegreerd: Zorg wordt op een niet-gefragmenteerde manier verstrekt, waarbij
de bijdragen van alle zorgverleners onderling worden afgestemd.
Continu: De zorg is zo gestructureerd dat er een naadloze overgang en
continuïteit is tussen opeenvolgende zorgmomenten of in verschillende
zorgomgevingen.
Billijk: Gelijke zorg wordt verstrekt aan iedereen, ongeacht de persoonlijke
kenmerken van de zorgvrager.
PATIËNTVEILIGHEID 👩 ⚕ ️
Patiëntveiligheid is een fundamenteel onderdeel van kwalitatieve zorg en richt zich op het
voorkomen van schade aan patiënten.
DEFINITIE VAN PATIËNTVEILIGHEID (WAGNER ET AL., 2005)
Patiëntveiligheid wordt gedefinieerd als het (nagenoeg) ontbreken van (de kans op)
aan de patiënt toegebrachte schade (lichamelijke/psychische schade) die is ontstaan
door het niet volgens de professionele standaard handelen van hulpverleners en/of door
tekortkomingen van het zorgsysteem.
OMVANG VAN PATIËNTVEILIGHEIDSPROBLEMEN
Ondanks de focus op veiligheid, komen medische fouten en vermijdbare sterfgevallen
nog steeds voor.
Jaartal Vermijdbare schade Vermijdbare sterfte
(%) (%)
2004 2,3% 4,1% (1735 pat.)
2008 2,9 % 5,5,% (1960 pat.)
2013 1,6% 2,6%
, Deze cijfers uit Nederland (EMGO/NIVEL) tonen de prevalentie van vermijdbare schade en
sterfte in de zorg.
BELANG VAN OPENHEID EN COMMUNICATIE
Het verhaal van Josie King en de speech van Sorrel benadrukken het belang van:
Feilbaarheid onder ogen zien: Erkennen dat fouten kunnen gebeuren.
Bereidheid tot verandering: Noodzakelijke aanpassingen maken om de zorg te
verbeteren.
Luisteren naar patiënten en ouders: Hun stem en ervaringen serieus nemen.
Communiceren met elkaar: Open en effectieve communicatie tussen
zorgverleners.
Kijken naar de patiënt: De patiënt als individu centraal stellen.
Deze aspecten zijn cruciaal voor het creëren van een veilige en kwalitatief hoogstaande
zorgomgeving.
✨ BEGRIPPENKADER PATIËNTVEILIGHEID
Dit document, gebaseerd op het artikel "Voor een goed begrip" van Wagner en Wal
(2005), legt cruciale concepten uit met betrekking tot patiëntveiligheid in de zorg. Het
doel is om een eenduidig begrippenkader te scheppen voor het analyseren en verbeteren
van de kwaliteit van zorg.
🩹 SCHADE
Schade refereert aan een nadeel voor de patiënt dat door zijn ernst leidt tot een
verlenging of verzwaren van de behandeling. Dit kan leiden tot tijdelijk of blijvend
lichamelijk, psychisch, en/of sociaal functieverlies, of zelfs tot overlijden. Hierbij wordt
onderscheid gemaakt tussen iatrogene schade (veroorzaakt door medische handelingen)
en nosocomiale schade (opgelopen in het ziekenhuis).
📊 PROFESSIONELE STANDAARD
De professionele standaard beschrijft de optimale wijze van handelen in een specifieke
situatie. Deze standaard omvat de meest recente inzichten en evidence, zoals vastgelegd
in richtlijnen en protocollen van beroepsgroepen. Het omvat ook het handelen dat men
mag verwachten van een redelijk ervaren en bekwame beroepsgenoot onder gelijke
omstandigheden.
🚨 INCIDENT
Een incident is een onbedoelde gebeurtenis tijdens het zorgproces die schade aan de
patiënt heeft veroorzaakt, had kunnen veroorzaken, of (nog) zou kunnen
veroorzaken. Het is een breed begrip dat de basis vormt voor het analyseren van
onvoorziene gebeurtenissen in de zorg.
NEAR MISS
Een near miss is een specifieke vorm van een incident. Het betreft een onbedoelde
gebeurtenis die geen nadelen voor de patiënt heeft opgeleverd. Dit kan zijn omdat de
gevolgen ervan tijdig zijn onderkend en gecorrigeerd, of omdat de gevolgen geen invloed
hadden op het fysieke, psychische of sociale functioneren van de patiënt.
VOORBEELD NEAR MISS:
Een anesthesioloog koos een laryngeaal masker voor een acute operatie, wetende dat de
patiënt kort daarvoor had gedronken. Tijdens de narcose braakte de patiënt. Snel
handelen (patiënt opzij leggen en braaksel wegzuigen) gevolgd door endotracheale
intubatie voorkwam aspiratie of hypoxie, waardoor de ingreep kon worden voortgezet
zonder schade voor de patiënt.
🩺 COMPLICATIE
Een complicatie is een onbedoelde en ongewenste uitkomst die optreedt tijdens of
volgend op een medische handeling van een zorgverlener. Deze uitkomst is zodanig
nadelig voor de gezondheid van de patiënt dat een aanpassing van de behandeling
noodzakelijk is, dan wel dat er sprake is van onherstelbare schade.
VOORBEELD COMPLICATIE (DOOR ONDERLIGGENDE ZIEKTE):
Een 80-jarige man met een hartinfarct overlijdt aan cardiogene shock, ondanks
POWERPOINTS DE MAEYER
KWALITEIT VAN ZORG: EEN INTRODUCTIE
Deze studie behandelt de essentiële aspecten van kwalitatieit van zorg, inclusief de
definitie, kenmerken en de cruciale rol van patiëntveiligheid.
DEFINITIE EN KENMERKEN VAN KWALITEITSVOLLE ZORG 🌟
Kwaliteitsvolle zorg wordt gekenmerkt door verschillende dimensies die samen zorgen
voor effectieve en veilige patiëntenzorg.
KENMERKEN VAN KWALITEITSVOLLE ZORG
Zorg kan als kwalitatief worden beschouwd wanneer deze voldoet aan de volgende
criteria:
Doeltreffendheid: De zorg bereikt de beoogde resultaten, zoals
levensverlenging, pijnverlichting of verbetering van de levenskwaliteit.
Bijvoorbeeld, de resultaten met betrekking tot de overleving van
rectumkankerpatiënten in Vlaamse ziekenhuizen tonen aan hoe effectiviteit wordt
gemeten en openbaar gemaakt.
Doelmatig: Zorg wordt geleverd met een maatschappelijk aanvaardbare balans
tussen de bereikte resultaten en de ingezette middelen. Dit betekent efficiëntie in
het gebruik van middelen.
Patiëntgestuurd: De zorgprocessen worden geleid door de objectieve
zorgbehoeften, vragen, verwachtingen en voorkeuren van de patiënt, wat verschilt
van vraaggestuurde zorg.
Tijdig: Zorg wordt onmiddellijk verstrekt wanneer de patiënt deze nodig heeft,
zonder onnodige vertraging.
Veilig: De zorg zelf of het zorgsysteem veroorzaakt geen schade bij de patiënt.
Geïntegreerd: Zorg wordt op een niet-gefragmenteerde manier verstrekt, waarbij
de bijdragen van alle zorgverleners onderling worden afgestemd.
Continu: De zorg is zo gestructureerd dat er een naadloze overgang en
continuïteit is tussen opeenvolgende zorgmomenten of in verschillende
zorgomgevingen.
Billijk: Gelijke zorg wordt verstrekt aan iedereen, ongeacht de persoonlijke
kenmerken van de zorgvrager.
PATIËNTVEILIGHEID 👩 ⚕ ️
Patiëntveiligheid is een fundamenteel onderdeel van kwalitatieve zorg en richt zich op het
voorkomen van schade aan patiënten.
DEFINITIE VAN PATIËNTVEILIGHEID (WAGNER ET AL., 2005)
Patiëntveiligheid wordt gedefinieerd als het (nagenoeg) ontbreken van (de kans op)
aan de patiënt toegebrachte schade (lichamelijke/psychische schade) die is ontstaan
door het niet volgens de professionele standaard handelen van hulpverleners en/of door
tekortkomingen van het zorgsysteem.
OMVANG VAN PATIËNTVEILIGHEIDSPROBLEMEN
Ondanks de focus op veiligheid, komen medische fouten en vermijdbare sterfgevallen
nog steeds voor.
Jaartal Vermijdbare schade Vermijdbare sterfte
(%) (%)
2004 2,3% 4,1% (1735 pat.)
2008 2,9 % 5,5,% (1960 pat.)
2013 1,6% 2,6%
, Deze cijfers uit Nederland (EMGO/NIVEL) tonen de prevalentie van vermijdbare schade en
sterfte in de zorg.
BELANG VAN OPENHEID EN COMMUNICATIE
Het verhaal van Josie King en de speech van Sorrel benadrukken het belang van:
Feilbaarheid onder ogen zien: Erkennen dat fouten kunnen gebeuren.
Bereidheid tot verandering: Noodzakelijke aanpassingen maken om de zorg te
verbeteren.
Luisteren naar patiënten en ouders: Hun stem en ervaringen serieus nemen.
Communiceren met elkaar: Open en effectieve communicatie tussen
zorgverleners.
Kijken naar de patiënt: De patiënt als individu centraal stellen.
Deze aspecten zijn cruciaal voor het creëren van een veilige en kwalitatief hoogstaande
zorgomgeving.
✨ BEGRIPPENKADER PATIËNTVEILIGHEID
Dit document, gebaseerd op het artikel "Voor een goed begrip" van Wagner en Wal
(2005), legt cruciale concepten uit met betrekking tot patiëntveiligheid in de zorg. Het
doel is om een eenduidig begrippenkader te scheppen voor het analyseren en verbeteren
van de kwaliteit van zorg.
🩹 SCHADE
Schade refereert aan een nadeel voor de patiënt dat door zijn ernst leidt tot een
verlenging of verzwaren van de behandeling. Dit kan leiden tot tijdelijk of blijvend
lichamelijk, psychisch, en/of sociaal functieverlies, of zelfs tot overlijden. Hierbij wordt
onderscheid gemaakt tussen iatrogene schade (veroorzaakt door medische handelingen)
en nosocomiale schade (opgelopen in het ziekenhuis).
📊 PROFESSIONELE STANDAARD
De professionele standaard beschrijft de optimale wijze van handelen in een specifieke
situatie. Deze standaard omvat de meest recente inzichten en evidence, zoals vastgelegd
in richtlijnen en protocollen van beroepsgroepen. Het omvat ook het handelen dat men
mag verwachten van een redelijk ervaren en bekwame beroepsgenoot onder gelijke
omstandigheden.
🚨 INCIDENT
Een incident is een onbedoelde gebeurtenis tijdens het zorgproces die schade aan de
patiënt heeft veroorzaakt, had kunnen veroorzaken, of (nog) zou kunnen
veroorzaken. Het is een breed begrip dat de basis vormt voor het analyseren van
onvoorziene gebeurtenissen in de zorg.
NEAR MISS
Een near miss is een specifieke vorm van een incident. Het betreft een onbedoelde
gebeurtenis die geen nadelen voor de patiënt heeft opgeleverd. Dit kan zijn omdat de
gevolgen ervan tijdig zijn onderkend en gecorrigeerd, of omdat de gevolgen geen invloed
hadden op het fysieke, psychische of sociale functioneren van de patiënt.
VOORBEELD NEAR MISS:
Een anesthesioloog koos een laryngeaal masker voor een acute operatie, wetende dat de
patiënt kort daarvoor had gedronken. Tijdens de narcose braakte de patiënt. Snel
handelen (patiënt opzij leggen en braaksel wegzuigen) gevolgd door endotracheale
intubatie voorkwam aspiratie of hypoxie, waardoor de ingreep kon worden voortgezet
zonder schade voor de patiënt.
🩺 COMPLICATIE
Een complicatie is een onbedoelde en ongewenste uitkomst die optreedt tijdens of
volgend op een medische handeling van een zorgverlener. Deze uitkomst is zodanig
nadelig voor de gezondheid van de patiënt dat een aanpassing van de behandeling
noodzakelijk is, dan wel dat er sprake is van onherstelbare schade.
VOORBEELD COMPLICATIE (DOOR ONDERLIGGENDE ZIEKTE):
Een 80-jarige man met een hartinfarct overlijdt aan cardiogene shock, ondanks
