Introductie en principes
Principes en begrippen
- Belasting
o Betekenis
door overheid eenzijdig opgelegde bijdrage die verplicht is
voor personen/feiten die band met territorium hebben waarop
overheid gezag uitoefent, bestemd om diensten voor
algemeen nut te financieren
Benaming bijdrage = irrelevant
o Door de overheid
= drager soevereiniteit
FOD financiën (fiscus): uitvoerbare titel via kohieren
Overheid = federaal, gewest, gemeenschap, provincie,
gemeente
o Eenzijdig en verplicht
Openbare orde: geen keuzemogelijkheid => sancties +
dwangmaatregelen
Economische redenen: marktfalen bij publieke goederen
+ schaalvoordelen
Niet alle betalingen aan overheid = belasting
o Territorialiteit
gevolg van soevereiniteit, overheid kan slechts belasten als er
voldoende band (= nexus) is met territorium
o Voor algemeen nut
uitgave dient om overheidskosten te dekken
Politiek discretionair (vrijheid)
Afwezigheid van aanwijsbare en individuele
tegenprestatie
- Retributie
o Betekenis
= vergoeding voor tegenprestatie door overheid in rechtsreeks
en onmiddellijk belang van begunstigde (geïndividualiseerde
dienst), geen belasting
o Beroep op dienst uit eigenbelang bv tolgelden
o Bedrag in redelijke verhouding tot verleende dienst
o Discussie omtrent individueel beslissingsmoment
,- Sociale zekerheidsbijdrage
o Steunt op solidariteits- en verzekeringsbeginsel
bijdrage schept recht op ontvangst voordelen, viseren
specifieke aanwending (bepaalde uitgaven)
o Parastatale RSZ-instelling belast met de inning ervan (≠FOD)
o Verschil invordering SZ en belasting vervaagt
RSZ heeft ook uitvoerbare titel (kohier) vanaf uitnodiging tot
betaling niet werd nageleefd
o Geen jaarlijkse wettelijke controle door parlement
Loon = SZ (werkgever = 25%) + brutoloon
Brutoloon = SZ (werknemer = 13,07%) + belasting +
nettoloon
- Verhaalbelastingen
o Verplichte heffing door specifieke prestatie, ook wanneer
belastingplichtige er geen specifiek voordeel uit haalt
(onweerlegbaar vermoeden)
o Geen individueel beslissingsmoment voor betaler =
onvermijdbaar retributie
o Vb: aanleg riolering
- Soorten belastingen
o Directe belasting
voortdurende toestand, periodiek geïnd via aanslag lastens
diegene die zich in belastbare toestand bevindt
Alle inkomstenbelastingen
o Indirecte belasting
voorbijgaand feit/rechtshandeling, afzonderlijk per transactie
geïnd
Erfbelasting, BTW
o Afwentelbare belasting
wettelijke schuldenaar wentelt kost (gedeeltelijk) economisch
af op derde
Accijnzen, douanerechten
o Niet-afwentelbare belasting
economisch gedragen door wettelijke schuldenaar
Erfbelasting, personenbelasting
o Dubbele belasting
Juridsch: zelfde belastbare basis (bv inkomen) wordt in
hoofde van zelfde persoon 2 x aan zelfde belasting
onderworpen, vooral bij grensoverschrijdende
activiteiten en investeringen (nexus)
, Economisch: zelfde belastbare basis wordt in hoofde van
2 verschillende personen 2 x aan zelfde belasting
onderworpen
Vergoeding voor niet-aftrekbare diensten bij
betaler, maar toch belastbaar voor genieter
Bv winst wordt belast bij vn en later nog eens bij
AH
- Belastingontduiking
o Betekenis
= fiscale fraude, opzettelijk ontwijken van wettelijk
verschuldigde belasting bv: fictieve inkomsten/kosten,
prijsbewimpeling
o 2 vereiste elementen
Materieel: inbreuk op fiscale wetgeving
Intentioneel: opzet om belasting te ontwijken
- Belastingontwijking
o Betekenis
≠ misdrijf of strafbaar, intentioneel element aanwezig, geen
materieel element bv onthouding, substitutie
Niet strafbaar maar kan wel door wetgever worden
tegengegaan bv algemene en bijzondere
antimisbruikbepalingen
Waarom belasten?
- Functies van de belasting
o Financieel
financiering van diensten van algemeen nut
o Herverdelend
wijzigingen in verdeling van economische middelen binnen
bevolking
Progressieve belasting en belastingvrije som =>
draagkrachtbeginsel
Belastbaar voorwerp = belasten van inkomsten uit
arbeid/kapitaal
=> vermogens(winst)belasting
o Gedragssturend
financieel voordeel aan wenselijk gedrag, onwenselijk gedrag
ontmoedigd door fiscaal nadelig te maken
Complexiteit van regelgeving
o Functies communiceren met elkaar
bv gedrag demotiveren = afname van fiscale ontvangsten
- Rechtvaardiging van belasting
o Bestaan zelden in vraag gesteld omwille van functies
, o Politiek-filosofische vraag
benaderd vanuit verschillende stromingen
Profijtbeginsel: persoon die voordeel haalt uit
overheidsdienst moet bijdragen aan deze
overheidsdienst (sociaal contract)
Soevereiniteit: individu maakt deel uit van gemeenschap
en is daarom onderworpen aan soevereiniteit v/d
overheid
Algemeen belang rechtvaardigt bestaan van
belasting, niet het individuele voordeel
Hoe belasten?
- Beginselen van belastingsrecht
o Geen uniforme lijst van vereisten waaraan goed
belastingstelsel moet voldoen/beantwoorden
o Historisch
teruggegrepen op beginselen van Adam Smith
Billijkheid (rechtvaardig), rechtszekerheid, praktische
uitvoerbaarheid en efficiëntie
o Juridisch oogpunt
aantal beginselen die bepalen hoe belasting vormgegeven
moet worden
Legaliteitsbeginsel, eenjarigheidsbeginsel,
gelijkheidsbeginsel, openbare orde karakter, verbod op
retroactieve wetgeving, behoorlijk bestuur
- Fiscaal legaliteitsbeginsel
o Betekenis
= invoering van belasting/belastingvrijstelling moet oorsprong
vinden in wet => “No taxation without representation”
o Art. 170 en 172 Belgische Grondwet
invoeren v/e belasting vereist beslissing van parlement,
gewest-, gemeenschaps-, provincie- of gemeenteraad
Rechtvaardigheid v/h belastingenrecht: democratische
legitimering v/d introductie v/e belasting(vrijstelling)
Verbonden aan fundamentele rechten: eigendomsrecht
=> beperkingen op ongestoord genot van eigendom
moeten grondslag vinden in wet
o Wetgevende macht moet essentiële bestanddelen van
belasting bepalen
Principes en begrippen
- Belasting
o Betekenis
door overheid eenzijdig opgelegde bijdrage die verplicht is
voor personen/feiten die band met territorium hebben waarop
overheid gezag uitoefent, bestemd om diensten voor
algemeen nut te financieren
Benaming bijdrage = irrelevant
o Door de overheid
= drager soevereiniteit
FOD financiën (fiscus): uitvoerbare titel via kohieren
Overheid = federaal, gewest, gemeenschap, provincie,
gemeente
o Eenzijdig en verplicht
Openbare orde: geen keuzemogelijkheid => sancties +
dwangmaatregelen
Economische redenen: marktfalen bij publieke goederen
+ schaalvoordelen
Niet alle betalingen aan overheid = belasting
o Territorialiteit
gevolg van soevereiniteit, overheid kan slechts belasten als er
voldoende band (= nexus) is met territorium
o Voor algemeen nut
uitgave dient om overheidskosten te dekken
Politiek discretionair (vrijheid)
Afwezigheid van aanwijsbare en individuele
tegenprestatie
- Retributie
o Betekenis
= vergoeding voor tegenprestatie door overheid in rechtsreeks
en onmiddellijk belang van begunstigde (geïndividualiseerde
dienst), geen belasting
o Beroep op dienst uit eigenbelang bv tolgelden
o Bedrag in redelijke verhouding tot verleende dienst
o Discussie omtrent individueel beslissingsmoment
,- Sociale zekerheidsbijdrage
o Steunt op solidariteits- en verzekeringsbeginsel
bijdrage schept recht op ontvangst voordelen, viseren
specifieke aanwending (bepaalde uitgaven)
o Parastatale RSZ-instelling belast met de inning ervan (≠FOD)
o Verschil invordering SZ en belasting vervaagt
RSZ heeft ook uitvoerbare titel (kohier) vanaf uitnodiging tot
betaling niet werd nageleefd
o Geen jaarlijkse wettelijke controle door parlement
Loon = SZ (werkgever = 25%) + brutoloon
Brutoloon = SZ (werknemer = 13,07%) + belasting +
nettoloon
- Verhaalbelastingen
o Verplichte heffing door specifieke prestatie, ook wanneer
belastingplichtige er geen specifiek voordeel uit haalt
(onweerlegbaar vermoeden)
o Geen individueel beslissingsmoment voor betaler =
onvermijdbaar retributie
o Vb: aanleg riolering
- Soorten belastingen
o Directe belasting
voortdurende toestand, periodiek geïnd via aanslag lastens
diegene die zich in belastbare toestand bevindt
Alle inkomstenbelastingen
o Indirecte belasting
voorbijgaand feit/rechtshandeling, afzonderlijk per transactie
geïnd
Erfbelasting, BTW
o Afwentelbare belasting
wettelijke schuldenaar wentelt kost (gedeeltelijk) economisch
af op derde
Accijnzen, douanerechten
o Niet-afwentelbare belasting
economisch gedragen door wettelijke schuldenaar
Erfbelasting, personenbelasting
o Dubbele belasting
Juridsch: zelfde belastbare basis (bv inkomen) wordt in
hoofde van zelfde persoon 2 x aan zelfde belasting
onderworpen, vooral bij grensoverschrijdende
activiteiten en investeringen (nexus)
, Economisch: zelfde belastbare basis wordt in hoofde van
2 verschillende personen 2 x aan zelfde belasting
onderworpen
Vergoeding voor niet-aftrekbare diensten bij
betaler, maar toch belastbaar voor genieter
Bv winst wordt belast bij vn en later nog eens bij
AH
- Belastingontduiking
o Betekenis
= fiscale fraude, opzettelijk ontwijken van wettelijk
verschuldigde belasting bv: fictieve inkomsten/kosten,
prijsbewimpeling
o 2 vereiste elementen
Materieel: inbreuk op fiscale wetgeving
Intentioneel: opzet om belasting te ontwijken
- Belastingontwijking
o Betekenis
≠ misdrijf of strafbaar, intentioneel element aanwezig, geen
materieel element bv onthouding, substitutie
Niet strafbaar maar kan wel door wetgever worden
tegengegaan bv algemene en bijzondere
antimisbruikbepalingen
Waarom belasten?
- Functies van de belasting
o Financieel
financiering van diensten van algemeen nut
o Herverdelend
wijzigingen in verdeling van economische middelen binnen
bevolking
Progressieve belasting en belastingvrije som =>
draagkrachtbeginsel
Belastbaar voorwerp = belasten van inkomsten uit
arbeid/kapitaal
=> vermogens(winst)belasting
o Gedragssturend
financieel voordeel aan wenselijk gedrag, onwenselijk gedrag
ontmoedigd door fiscaal nadelig te maken
Complexiteit van regelgeving
o Functies communiceren met elkaar
bv gedrag demotiveren = afname van fiscale ontvangsten
- Rechtvaardiging van belasting
o Bestaan zelden in vraag gesteld omwille van functies
, o Politiek-filosofische vraag
benaderd vanuit verschillende stromingen
Profijtbeginsel: persoon die voordeel haalt uit
overheidsdienst moet bijdragen aan deze
overheidsdienst (sociaal contract)
Soevereiniteit: individu maakt deel uit van gemeenschap
en is daarom onderworpen aan soevereiniteit v/d
overheid
Algemeen belang rechtvaardigt bestaan van
belasting, niet het individuele voordeel
Hoe belasten?
- Beginselen van belastingsrecht
o Geen uniforme lijst van vereisten waaraan goed
belastingstelsel moet voldoen/beantwoorden
o Historisch
teruggegrepen op beginselen van Adam Smith
Billijkheid (rechtvaardig), rechtszekerheid, praktische
uitvoerbaarheid en efficiëntie
o Juridisch oogpunt
aantal beginselen die bepalen hoe belasting vormgegeven
moet worden
Legaliteitsbeginsel, eenjarigheidsbeginsel,
gelijkheidsbeginsel, openbare orde karakter, verbod op
retroactieve wetgeving, behoorlijk bestuur
- Fiscaal legaliteitsbeginsel
o Betekenis
= invoering van belasting/belastingvrijstelling moet oorsprong
vinden in wet => “No taxation without representation”
o Art. 170 en 172 Belgische Grondwet
invoeren v/e belasting vereist beslissing van parlement,
gewest-, gemeenschaps-, provincie- of gemeenteraad
Rechtvaardigheid v/h belastingenrecht: democratische
legitimering v/d introductie v/e belasting(vrijstelling)
Verbonden aan fundamentele rechten: eigendomsrecht
=> beperkingen op ongestoord genot van eigendom
moeten grondslag vinden in wet
o Wetgevende macht moet essentiële bestanddelen van
belasting bepalen
