GEZONDHEIDSBEVORDERING
INDELING PREVENTIE NAARGELANG TYPE MAATREGEL
Gezondheidsbescherming: geen directe tussenkomst van burger
Vb: kwaliteit van drinkwater, voedselveiligheid, …
Ziektepreventie: maatregelen om specifieke ziekten te voorkomen
Vb: vaccinatie
Vertrekpunt: ziekte
Doelgroep: risicogroepen
Orientatie: neg
Actoren: medische sector
Gezondheidsbevordering: richt zich op fysieke en sociale omgeving en levensstijl van mensen
Vb: zorgen voor gezonde omgeving
Vertrekpunt: gezondheid
Doelgroep: algemene populatie
Orientatie: pos
Actoren: deskundigen uit diverse disciplines
INDELING PREVENTIE OP BASIS VAN ZIEKTEPROCES
PRIMAIRE PREVENTIE
Aanpakken van specifieke causale factoren van ziekte
Vb: regelement op roken, voedingsbeleid, nutriscore, alcoholwet, …
Doelgroep: gezonde populatie => totale populatie of specifieke groepen
SECUNDAIRE PREVENTIE
Gericht op detecteren van ziektes in vroeg stadium
Vb: screeningsprogramma's: hielprik bij baby's
Doelgroep:
Totale popualtie = universele screening
Risicogroepen = case finding screening van risicogroepen
TERTIAIRE PREVENTIE
Tegengaan van verslechtering van gezondheidstoestand, voorkomen van complicaties
Vb: levensstijlprogramma's voor diabetes
= zorggerichte preventie
Doelgroep: zieke mensen
QUATERNAIRE PREVENTIE
Vermijden van overmedicalisering
, Vb: beperken van onnodige check-ups of onderzoeken, beperken antibiotica gebruik
Rekening houden met wetenschappelijke evidentie en ethische verantwoording
PRIMORDIALE OF PRO-ACTIEVE PREVENTIE
= nieuw concept
Gericht op in stand houden van algemene voorwaarden van gezondheid => economische, sociale en culturele
voorwaarden
Vb: vrede, educatie, woning, …
Doelgroepen: ganse populatie of specifieke groepen
Upstream strategieen => bodies in the river metafoor de oorzaak van probleem
aanpakken
"Imagine a large river with a high waterfall. At the bottom of this waterfall
hundreds of people are working frantically trying to save those who have fallen
into the river and have fallen down the waterfall, many of them drowning. As the
people along the shore are trying to rescue as many as possible one individual
looks up and sees a seemingly never-ending stream of people falling down the
waterfall and begins to run upstream. One of other rescuers hollers, "Where are
you going? There are so many people that need help here." To which the man
replied, "I'm going upstream to find out why so many people are falling into the
river."
SAMENVATTING
Quaternaire preventie ook toepasbaar op de andere gebieden = onnodige acties vermijden
INDELING PREVENTIE IN GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG
Ook gebruikt in alcohol- en drugpreventie
Universele preventie: gericht op totale bevolking om problemen te voorkomen
Selectieve preventie: gericht op risico-groepen
Geindiceerde preventie: gericht op personen bij wie er al problemen zijn => geen diagnose van ziekte
Zorggerelateerdde preventie: gericht op voorkomen van complicaties bij bestaande ziekte (= tertiaire preventie)
DEFINITIE GEZONDHEIDSBEVORDERING (W HO)
“Het proces waardoor mensen of groepen van mensen in staat gesteld worden om meer controle te verwerven over de
determinanten van hun gezondheid, en zo hun gezondheid te verbeteren. “ (Ottawa Charter, 1986)
Gezondheid = neit enkel afwezigheid van ziekte toestand van volledig fysiek, sociaal en psychisch welbevinden
HEALTH FIELD CONCEPT (LALONDE)
INDELING PREVENTIE NAARGELANG TYPE MAATREGEL
Gezondheidsbescherming: geen directe tussenkomst van burger
Vb: kwaliteit van drinkwater, voedselveiligheid, …
Ziektepreventie: maatregelen om specifieke ziekten te voorkomen
Vb: vaccinatie
Vertrekpunt: ziekte
Doelgroep: risicogroepen
Orientatie: neg
Actoren: medische sector
Gezondheidsbevordering: richt zich op fysieke en sociale omgeving en levensstijl van mensen
Vb: zorgen voor gezonde omgeving
Vertrekpunt: gezondheid
Doelgroep: algemene populatie
Orientatie: pos
Actoren: deskundigen uit diverse disciplines
INDELING PREVENTIE OP BASIS VAN ZIEKTEPROCES
PRIMAIRE PREVENTIE
Aanpakken van specifieke causale factoren van ziekte
Vb: regelement op roken, voedingsbeleid, nutriscore, alcoholwet, …
Doelgroep: gezonde populatie => totale populatie of specifieke groepen
SECUNDAIRE PREVENTIE
Gericht op detecteren van ziektes in vroeg stadium
Vb: screeningsprogramma's: hielprik bij baby's
Doelgroep:
Totale popualtie = universele screening
Risicogroepen = case finding screening van risicogroepen
TERTIAIRE PREVENTIE
Tegengaan van verslechtering van gezondheidstoestand, voorkomen van complicaties
Vb: levensstijlprogramma's voor diabetes
= zorggerichte preventie
Doelgroep: zieke mensen
QUATERNAIRE PREVENTIE
Vermijden van overmedicalisering
, Vb: beperken van onnodige check-ups of onderzoeken, beperken antibiotica gebruik
Rekening houden met wetenschappelijke evidentie en ethische verantwoording
PRIMORDIALE OF PRO-ACTIEVE PREVENTIE
= nieuw concept
Gericht op in stand houden van algemene voorwaarden van gezondheid => economische, sociale en culturele
voorwaarden
Vb: vrede, educatie, woning, …
Doelgroepen: ganse populatie of specifieke groepen
Upstream strategieen => bodies in the river metafoor de oorzaak van probleem
aanpakken
"Imagine a large river with a high waterfall. At the bottom of this waterfall
hundreds of people are working frantically trying to save those who have fallen
into the river and have fallen down the waterfall, many of them drowning. As the
people along the shore are trying to rescue as many as possible one individual
looks up and sees a seemingly never-ending stream of people falling down the
waterfall and begins to run upstream. One of other rescuers hollers, "Where are
you going? There are so many people that need help here." To which the man
replied, "I'm going upstream to find out why so many people are falling into the
river."
SAMENVATTING
Quaternaire preventie ook toepasbaar op de andere gebieden = onnodige acties vermijden
INDELING PREVENTIE IN GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG
Ook gebruikt in alcohol- en drugpreventie
Universele preventie: gericht op totale bevolking om problemen te voorkomen
Selectieve preventie: gericht op risico-groepen
Geindiceerde preventie: gericht op personen bij wie er al problemen zijn => geen diagnose van ziekte
Zorggerelateerdde preventie: gericht op voorkomen van complicaties bij bestaande ziekte (= tertiaire preventie)
DEFINITIE GEZONDHEIDSBEVORDERING (W HO)
“Het proces waardoor mensen of groepen van mensen in staat gesteld worden om meer controle te verwerven over de
determinanten van hun gezondheid, en zo hun gezondheid te verbeteren. “ (Ottawa Charter, 1986)
Gezondheid = neit enkel afwezigheid van ziekte toestand van volledig fysiek, sociaal en psychisch welbevinden
HEALTH FIELD CONCEPT (LALONDE)
